Breien, haken en andere zogenoemde grandma hobbies maken een opvallende comeback, vooral onder jongere generaties. In een wereld vol schermen en constante prikkels bieden deze rustige, vaak nostalgische bezigheden een welkom tegenwicht. Maar volgens onderzoekers draait het niet alleen om ontspanning of nostalgie. Dit soort activiteiten blijken ook een meetbaar effect op het brein te hebben.
Een activiteit die je brein activeert
Breien combineert verschillende vormen van hersenactiviteit tegelijk. Het vraagt om fijne motoriek, aandacht, planning en ritme, en activeert daarmee meerdere hersengebieden tegelijk. Volgens therapeut Emily Sharp zit het voordeel juist in die combinatie: creatieve handelingen stimuleren het brein op meerdere manieren tegelijk.
Een belangrijk onderdeel daarvan is de afwisseling tussen beide handen. Die zogenoemde bilaterale stimulatie lijkt op technieken die worden gebruikt in bepaalde therapieën, en wordt in verband gebracht met lagere stressniveaus en een betere emotionele regulatie.
Leestip: Dit simpele voornemen kan helpen om gezonder oud te worden: elke dag een halfuur lezen
Ook speelt het beloningssysteem van de hersenen een rol. Activiteiten als breien zorgen voor een gestage afgifte van dopamine een stof die betrokken is bij plezier. Anders dan bij snelle prikkels, zoals scrollen op een telefoon, ontstaat die beloning meer geleidelijk. ‘Het is niet goed om te veel dopamine te hebben, maar ook niet te weinig,’ zegt neuroloog Alvaro Pascual-Leone van Harvard Medical School (VS). ‘Een stabiele, aangename werking van het brein is beter dan korte pieken.’
Daarnaast vraagt breien om het volgen van patronen en het oplossen van kleine problemen, wat ook de zogeheten executieve functies aanspreekt. Dat helpt om verbindingen in het brein te versterken en de hersenen flexibel te houden.
Het echte voordeel zit in het leren
Het is niet zozeer de hobby zelf die goed is voor je brein, maar het leren ervan. Activiteiten als breien, houtbewerking of keramiek dwingen je hersenen om nieuwe verbindingen te maken. Die mentale uitdaging helpt om je brein scherp te houden.
‘Als je nog nooit hebt gebreid, is breien perfect,’ zegt Pascual-Leone. ‘Maar als je het al jarenlang doet, levert het minder nieuwe uitdaging op.’ Volgens hem draait het er vooral om dat je brein iets doet wat het nog niet kent.
Leestip: Waarom een wandeling na de maaltijd een uitstekend idee is voor je gezondheid
Nieuwe taken activeren andere delen van de hersenen. Na verloop van tijd worden die handelingen makkelijker en zelfs rustgevend. Wat eerst inspanning kostte, kan uiteindelijk een gevoel van focus en ontspanning geven. Toch blijft het belangrijk om jezelf te blijven uitdagen. ‘Wat echt telt,’ zegt Pascual-Leone, ‘is dat je je brein bezighoudt met iets wat het nog niet beheerst.’
Kleine gewoontes, grote impact
Die uitdaging is niet alleen op korte termijn belangrijk. Cognitieve achteruitgang begint vaak al jaren voordat je er iets van merkt. Daarom benadrukken onderzoekers het belang van dit soort activiteiten gedurende het hele leven.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
‘Je brein op deze manier uitdagen is goed voor je cognitieve gezondheid op de lange termijn,’ zegt gerontoloog Lakelyn Eichenberger. Creatieve hobby’s werken daarbij als een soort laagdrempelige training voor je hersenen. Door herhaling, handbewegingen en concentratie worden verbindingen in het brein versterkt.
De voordelen gaan verder dan alleen denken en geheugen. Handmatige hobby’s kunnen ook helpen om stress te verminderen en zorgen voor rust en voldoening. Daarnaast spelen ze een sociale rol. Activiteiten zoals een breiclub of creatieve workshop brengen mensen samen en kunnen gevoelens van eenzaamheid verminderen.
Meer dan alleen ‘breintraining’
Opvallend is dat dit soort hobby’s vaak meer doen dan digitale hersentraining. Waar apps zich richten op één vaardigheid, richten handmatige activiteiten zich op meerdere dingen tegelijk: beweging, aandacht, geheugen en emotie.
Onderzoek laat zien dat mensen die regelmatig creatieve hobby’s doen zich vaak gelukkiger en gezonder voelen. Zelfs bij aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson kunnen zulke activiteiten bijdragen aan betere motoriek en meer veerkracht.
Volgens Eichenberger ligt de focus bij gezond ouder worden nog te vaak alleen op medische factoren. ‘We kijken vooral naar de lichamelijke kant,’ zegt ze. ‘Maar mentale en emotionele gezondheid zijn net zo belangrijk. En dit soort activiteiten horen daar ook bij.’
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
