Met de start van een nieuw jaar nemen veel mensen zich voor minder tijd achter een scherm door te brengen en vaker een boek open te slaan. Lezen voelt voor velen als een rustgevend moment in een drukke dag. Maar steeds meer onderzoek laat zien dat deze gewoonte méér oplevert dan ontspanning alleen: regelmatig lezen hangt samen met een langere levensduur en een betere kwaliteit van leven.

Lezen en een langere levensduur

Het klinkt bijna te goed om waar te zijn, maar is wetenschappelijk te onderbouwen. Zo publiceerde de Yale School of Public Health in 2016 een onderzoek waarin ruim 3600 volwassenen boven de vijftig jaar gedurende een periode van twaalf jaar werden gevolgd. Daaruit bleek dat mensen die regelmatig lezen gemiddeld twee jaar langer leven dan mensen die dat niet doen.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Zelfs wanneer rekening werd gehouden met opleidingsniveau, inkomen, gezondheid en cognitieve vaardigheden bleef dit effect bestaan. Met andere woorden: het lezen zelf leek bij te dragen aan de langere levensduur, niet enkel de factoren die gepaard gaan met de gemiddelde boekenliefhebber. Maar wat verklaart deze opmerkelijke gezondheidsvoordelen van lezen?

Minder stress, minder eenzaamheid

Raymond Mar, hoogleraar psychologie aan de York University in Canada, legt uit dat de sociaal-emotionele effecten van lezen hierbij een belangrijke rol spelen. ‘Sociale verbondenheid speelt een cruciale rol bij gezond ouder worden,’ zegt hij. ‘En fictie kan fungeren als een soort vervanging voor sociale interactie.’

Dat is geen overbodige luxe, want eenzaamheid wordt inmiddels gezien als een serieuze risicofactor voor vroegtijdige sterfte. Boeken kunnen helpen dit gevoel van eenzaamheid te verminderen: ze bieden gezelschap zonder sociale verplichtingen.

Leestip: Hoe oud zijn je hersenen écht? Wetenschappers kunnen het nu meten

Een andere belangrijke reden dat lezen onze levensduur kan verlengen, is dat het een effectieve manier is om stress te verminderen. Tijdens het lezen is het brein actief, maar ontspant het lichaam. Dat effect lijkt sterk op meditatie. Aangezien langdurige stress het verouderingsproces versnelt, kan die mentale rust directe gevolgen hebben voor onze gezondheid.

Lezen houdt je brein langer scherp

Oud worden is natuurlijk fijn, maar de meeste mensen vinden daarbij ook hun levenskwaliteit minstens zo belangrijk. Ook hierbij speelt lezen een belangrijke rol. Uit een langlopende studie blijkt dat mensen die zich bezighouden met mentaal uitdagende activiteiten, zoals lezen, veel minder cognitieve achteruitgang ervaren.

Dat betekent dat mensen die regelmatig lezen hun brein beter kunnen beschermen tegen de effecten van dementie. Hoewel de biologische processen achter dementie niet worden gestopt, benadrukken onderzoekers dat lezen wel helpt om de hersenen er beter mee om te laten gaan.

Leestip: Kun je je brein langer jong houden? Deze simpele gewoonte helpt, blijkt uit groot onderzoek

‘Dat komt omdat lezen meerdere hersennetwerken tegelijk activeert, zoals taal, aandacht, geheugen en verbeelding,’ vertelt psychotherapeut Zoe Shaw. Dat vergroot de zogeheten cognitieve reserve: het vermogen van het brein om schade of veroudering te compenseren en flexibel te blijven. Zo houden we onze mentale spieren in goede conditie.

Minstens zo opvallend zijn de emotionele effecten van lezen. Zo blijkt dat lezers beter zijn in het herkennen en begrijpen van emoties van anderen. Verhalen laten ons de wereld door de ogen van een ander ervaren. Daarbij gebruiken we onze eigen emotionele herinneringen als referentiekader, wat ons empathisch vermogen versterkt. Hierdoor kijken lezers, zo stellen onderzoekers, met een genuanceerder blik naar de sociale wereld om hen heen.

Audioboeken werken net zo goed

Je kunt deze gezondheidsvoordelen zelfs ervaren zonder ook maar een boek vast te houden: volgens onderzoekers is het luisteren naar audioboeken minstens zo gezond. Dat komt omdat ons brein verhalen vrijwel hetzelfde verwerkt, of ze nu worden gelezen of beluisterd. ‘Ook bij audioboeken bouwen we mentale werelden op en volgen we personages,’ legt Mar uit. ‘Veel van dezelfde processen spelen dus een rol.’

Leestip: 7 wetenschappelijk bewezen voordelen van ouder worden

Al deze voordelen vragen geen extreme inspanning. Zelfs tien tot dertig minuten lezen per dag is al voldoende om een verschil te maken. Mar raadt aan om het een vaste plek in de dagelijkse routine te geven. ‘En kies daarbij boeken die je echt interesseren,’ voegt Shaw toe. ‘Niet titels waarvan je denkt dat je ze zou móéten lezen.’ Uiteindelijk komen deze voordelen vooral tot hun recht wanneer volledige onderdompeling in een verhaal mogelijk is.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!