Dieren

Een kijkje in het moeilijke leven van poolwolven

Maak kennis met een van ’s werelds meest flexibele roofdieren in het Canadese poolgebied.dinsdag 27 augustus 2019

Door Neil Shea
Foto's Van Ronan Donovan
Wolven bij de overblijfselen van een muskusos. Voor deze foto zette fotograaf Ronan Donovan een cameraval in het karkas. Een maand lang keerden de wolven terug om ervan te eten.
Wolven bij de overblijfselen van een muskusos. Voor deze foto zette fotograaf Ronan Donovan een cameraval in het karkas. Een maand lang keerden de wolven terug om ervan te eten.

Kijk vanaf woensdag 6 november om 22:00 naar Kingdom of the White Wolf op National Geographic. In deze driedelige documentaire zie je hoe fotograaf Ronan Donovan poolwolven observeert. 

Dit artikel verschijnt in de september 2019 editie van National Geographic Magazine. 

In het blauwe licht van een vroege poolochtend glibberen zeven wolven over een bevroren meertje. Ze spelen met een stukje ijs zo groot als een ijshockeypuck, hun gehuil en gekef vullen de lucht. Het meertje schittert in alle kleuren, en de vrolijke wolven hebben iets onwerkelijks. Heen en weer schieten ze over het ijs: vier welpen die achter de puck aan krabbelen, drie volwassen dieren die ze tackelen en ze in het bevroren gras op de oever duwen. In mijn notitieboekje schrijf ik met bibberende hand het woord ‘mafkezen’. De grootste wolf, een mannetje van een jaar, weegt zo’n dertig kilo. De kleinste, het zwakste jong uit het nest, is niet veel groter dan een sierkussentje. Op het spottende gekras na van een paar raven boven ons, hoor je op de toendra alleen de wolven. Uiteindelijk stuitert de puck het gras in, waar het grootste jong hem aan stukken bijt. 

De rest kijkt toe, de kop schuin, alsof ze versteld staan van zo veel onbeleefdheid. Dan draaien ze zich om en laten ze hun blik op mij rusten. 

Het moment dat een groep roofdieren je in het vizier krijgt en je blik twaalf hartslagen lang vasthoudt, is lastig te beschrijven. Zo word je als mens maar zelden bekeken, en toch lijkt mijn lichaam die blik instinctief te herkennen. Weer ril ik, en deze keer niet van de kou. Hoe speels ze een paar minuten geleden ook waren, dit zijn wel wilde wolven. Hun witte pels is donker bevlekt met geronnen bloed. Het karkas waaraan ze zich te goed hebben gedaan, een muskusos die vele malen groter is dan ik, ligt een eindje verderop. Als een opengevouwen waaier steekt zijn opengespleten ribbenkast de lucht in. 

De wolven bekijken me in stilte, maar ze communiceren met elkaar via bewegingen van hun oren en staart. Ze voeren iets in hun schild. En na een paar tellen komen ze dichterbij. 

Een eenjarig mannetje, dat onze filmploeg Grijshaar heeft genoemd, loopt voor een roedel poolwolven uit op zoek naar prooi. Deze jacht duurt bijna twee dagen, de dieren leggen zo’n honderd kilometer af. In de zomer van 2018 heeft een filmploeg deze roedel van nabij gevolgd.
Een eenjarig mannetje, dat onze filmploeg Grijshaar heeft genoemd, loopt voor een roedel poolwolven uit op zoek naar prooi. Deze jacht duurt bijna twee dagen, de dieren leggen zo’n honderd kilometer af. In de zomer van 2018 heeft een filmploeg deze roedel van nabij gevolgd.

Dit is waarschijnlijk de enige plek op aarde waar zoiets kan gebeuren. Daarom ben ik naar Ellesmere gekomen, een eiland hoog in het Canadese poolgebied, op bezoek bij een filmploeg die hier aan het werk is. Het is zo afgelegen en ’s winters zo koud dat er zelden mensen komen. Aan de westkust ligt een weerstation, Eureka, waar het hele jaar door acht mensen werken. De dichtstbijzijnde plaats is Grise Fiord (129 inwoners), vierhonderd kilometer naar het zuiden. 

Een jong hapt naar een veer, een ander besnuffelt de oude moederwolf Witkraag, geheel rechts. Na haar laatste succesvolle jachtpartij zorgde Witkraag ervoor dat de jongen als eersten te eten kregen, daarna verdween ze. Een van haar dochters trachtte daarna de rol van roedelleider over te nemen.
Een jong hapt naar een veer, een ander besnuffelt de oude moederwolf Witkraag, geheel rechts. Na haar laatste succesvolle jachtpartij zorgde Witkraag ervoor dat de jongen als eersten te eten kregen, daarna verdween ze. Een van haar dochters trachtte daarna de rol van roedelleider over te nemen.

De wolven in dit deel van Ellesmere zijn dezelfde grijze wolven (Canis lupus) die je ook in de noordelijke Rocky Mountains vindt, in grote delen van Canada en als kleinere, verspreide populaties in Europa en Azië. Maar de wolven hier zijn nooit bejaagd, nooit verdreven door economische ontwikkelingen, nooit door boeren vergiftigd of in een strik gevangen. Ze komen niet onder auto’s. Ze worden niet het ene jaar beschermd en daarna weer bedreigd doordat de wetgeving steeds verandert. Er is weinig onderzoek naar ze gedaan. Zelfs voor de Inuit die ik ken, en die al duizenden jaren in dit gebied wonen, zijn het bijzondere dieren. 

Na een maal van verse muskusos rekt een twaalf weken oude welp zich uit. Het is september: de jongen zijn nu groot genoeg om met de roedel mee te trekken, maar om de winter te overleven moeten ze zwaarder worden, leren jagen en leren hoe ze andere roedels moeten ontlopen.
Na een maal van verse muskusos rekt een twaalf weken oude welp zich uit. Het is september: de jongen zijn nu groot genoeg om met de roedel mee te trekken, maar om de winter te overleven moeten ze zwaarder worden, leren jagen en leren hoe ze andere roedels moeten ontlopen.

Dat wil niet zeggen dat poolwolven nooit in aanraking komen met mensen. Vanaf 1986 heeft de legendarische bioloog L. David Mech hier 25 jaar lang elke zomer wolven geobserveerd. De medewerkers van het weerstation zien ze vaak, er lopen grote groepen op het terrein van het station. En mijn vrienden van de filmploeg zijn min of meer deel geworden van de roedel waarmee ik ook optrek. Ze volgen de continu rondtrekkende dieren op quads. 

Zijn de wolven op de een of andere manier minder wild geworden door dat contact met mensen? Is een dier ‘wilder’ naarmate het meer afstand van ons houdt? De afstand tussen de wolven op Ellesmere en hun familieleden in minder ruige streken als Idaho of Montana is niet alleen een afstand in kilometers. Hier in het Noorden zijn wolven nooit door ons toedoen met uitsterven bedreigd. Hier leven ze zo ver buiten de invloedssfeer van mensen dat ze niet bang voor ons zijn. Als je naar ze toe gaat, geef je de controle uit handen en stap je een andere wereld binnen. 

Lees alles over de poolwolven en de Noordpool in de september 2019 editie van National Geographic Magazine, en kijk verder op natgeo.nl/noordpool

Kijk vanaf woensdag 6 november om 22:00 naar Kingdom of the White Wolf op National Geographic. In deze driedelige documentaire zie je hoe fotograaf Ronan Donovan poolwolven observeert. 

Lees verder

Kijk nu naar online natuurserie The Big Freeze

Kijk nu naar online natuurserie The Big Freeze

Verken de rand van het Canadese noordpoolgebied met National Geographic natuurfilmmaker Bertie Gregory, in deze exclusieve online serie.
Kijk hoe deze dieren overleven op de koudste plekken ter wereld
Kijk hoe deze dieren overleven op de koudste plekken ter wereld
11 foto's
Kijk hoe deze dieren overleven op de koudste plekken ter wereld
Deze 11 diersoorten leven succesvol in de vrieskou.
Lees meer