Het voorjaar klopt op de deur, en daarmee komt ook een van de grootste natuurfenomenen op gang: migratie. Over de hele wereld keren vogels terug, trekken walvissen langs de kusten en verschijnen insecten na maanden afwezigheid opnieuw. Voor veel soorten zijn deze migraties van levensbelang. Door van leefgebied te veranderen worden voedseltekorten vermeden of wordt de ideale voortplantingsplek gevonden. Deze zes soorten behoren tot de indrukwekkendste reizigers in het dierenrijk.
1. Noordse stern – leven in een eindeloze zomer
De noordse stern (Sterna paradisaea) is een kleine vogel, met een gewicht van zo’n 90 tot 120 gram en een spanwijdte van ongeveer 70 centimeter. Op het eerste gezicht lijkt deze onopvallende vogel niet gemaakt voor grote afstanden, maar niets is minder waar: het is de onbetwiste migratiekampioen van het dierenrijk.
De precieze afstanden zijn moeilijk vast te stellen, maar ornithologen vermoeden dat noordse sterns jaarlijks ongeveer 40.000 kilometer afleggen. Andere studies wijzen zelfs op het dubbele. Ze vliegen van pool tot pool en brengen het grootste deel van hun leven op zee door, op zoek naar zomerse klimaten. Omdat de seizoenen op het noordelijk en zuidelijk halfrond tegengesteld zijn, zijn ze vrijwel constant onderweg.
2. Rosse grutto – recordhouder zonder tussenstop
De rosse grutto (Limosa lapponica) heeft een ander indrukwekkend record: de langste vlucht zonder pauze. In 2022 werd een exemplaar gevolgd dat in één keer van Alaska naar Tasmanië vloog – een afstand van ruim 13.500 kilometer in elf dagen.
Leestip: Deze spreeuwen zorgen voor een fascinerende luchtshow
Deze vogels vliegen van hun broedgebieden in het Hoge Noorden naar overwinteringsgebieden in tropische kustregio’s, onder andere in Australië en Nieuw-Zeeland. Om deze reizen te kunnen afleggen, bouwen ze enorme vetreserves op, waardoor ze tot wel 8500 kilometer kunnen overbruggen zonder te eten.
3. Bultrugwalvis – de langste reis onder zoogdieren
Bultrugwalvissen (Megaptera novaeangliae) kunnen tot achttien meter lang worden en behoren daarmee tot de grootste dieren op aarde. In de zomer verblijven ze in koude, voedselrijke wateren, waar ze zich tegoed doen aan krill en kleine vissen. Wanneer de winter nadert, trekken de dieren naar warmere gebieden om daar hun jongen te krijgen.
Leestip: Hoe walvispoep dieren onder én boven water voedt
Een enkele reis kan al 8000 kilometer beslaan, wat dit een van de langste migraties maakt van alle zoogdieren. Die tocht vraagt veel energie: walvissen teren maandenlang op hun vetreserves en lopen het risico op uitputting. Daarbij zijn ze kwetsbaar voor roofdieren zoals orka’s en haaien, maar ook menselijke factoren, zoals scheepvaart en visnetten, vormen een gevaar.
Eenmaal aangekomen in warmere wateren levert dat een belangrijk voordeel op: kalfjes hebben hier een veel grotere kans om te overleven. In deze rustige en beschutte omstandigheden hoeven ze zich minder zorgen te maken over roofdieren en hebben ze alle ruimte om te groeien en te leren.
4. Monarchvlinder – een reis over generaties
De migratie van de monarchvlinder (Danaus plexippus) is een van de bekendste in het insectenrijk, maar moet worden gezien met een belangrijke kanttekening: het gaat hier eerder om een generatiereis dan om een klassieke migratie. De reis wordt voltooid door zo’n drie tot vijf generaties.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Desalniettemin leggen deze felgekleurde vlinders een indrukwekkende afstand af: tot wel 4800 kilometer, van Canada naar Mexico. Ieder jaar trekken miljoenen exemplaren naar de oyamel-sparrenbossen in de Sierra Madre, waar ze de winter in grote groepen doorbrengen.
5. Lederschildpad – van poolwater naar tropisch strand
Veel zeeschildpadden leggen enorme afstanden af tijdens hun migratie, maar geen soort zo veel als de lederschildpad (Dermochelys coriacea). Sommige exemplaren leggen tot wel 15.000 kilometer af. Daarbij trekken ze tussen voedselrijke, koude wateren en warme stranden waar ze hun eieren leggen.
Leestip: Wetenschappers ontdekken ‘zesde zintuig’ dat schildpadden helpt hun geboortestrand terug te vinden
Tijdens hun migratie doorkruizen ze uiteenlopende klimaten: van de ijskoude wateren bij Alaska en Noorwegen tot de punt van Zuid-Afrika en Nieuw-Zeeland. Ondanks dat indrukwekkende aanpassingsvermogen staat deze soort onder druk, onder meer door een afname van nestpopulaties.
6. Gnoe – de grootste landmigratie ter wereld
Gnoes (Connochaetes taurinus) migreren in enorme groepen, soms wel meer dan een miljoen dieren. Tijdens hun tocht worden ze vergezeld door zebra’s en gazellen. In het droge seizoen trekken ze door het Serengeti-Mara-ecosysteem in Tanzania en Kenia, op zoek naar vers gras en water.
Daarbij beweegt de kudde zich als één massa, honderden kilometers door twee landen. Wanneer een gnoe de groep niet kan bijhouden, loopt het risico ten prooi te vallen aan roofdieren die in het gebied leven.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
