De lente komt eraan, ook op de pool. Zo ziet het leven van ijsberen eruit zonder sneeuw

Wie aan ijsberen denkt, ziet meestal een wit landschap voor zich. Maar sneeuw is geen permanente achtergrond in het Arctische leven. ‘Je ziet ijsberen vooral in de sneeuw,’ zegt natuurfotograaf Martin Gregus Jr. ‘Maar het is natuurlijk niet zo dat ze verdwijnen zodra de lente aanbreekt.’

Juist daarom besloot Gregus de roofdieren in een ander seizoen vast te leggen. Gedurende twee zomers verbleef hij in totaal 33 dagen op een kleine onderzoeksboot ten noorden van Churchill (Canada), een regio die bekendstaat als een van de beste plekken ter wereld om ijsberen te observeren. Vanuit zijn drijvende uitvalsbasis documenteerde hij hoe de dieren zich gedragen wanneer het ijs grotendeels is verdwenen.

Yoga tussen de wilgenroosjes

Hoe langer Gregus bleef, hoe vaker hij individuele beren begon te herkennen. Zo was er Hercules, een jonge beer die een poot verloor maar desondanks zijn eerste zomers wist te overleven. Of Wanda, een imposant vrouwtje dat onder soortgenoten ontzag inboezemt. Urenlang lag ze rekkend en strekkend tussen bloeiende wilgenroosjes – alsof ze een yogasessie hield in de poolzon.

Een ander vrouwtje, Wilma, raakte zo gewend aan Gregus’ aanwezigheid dat ze haar welpjes – Pebbles en Bamm-Bamm – vlak bij de boot liet drinken. ‘Ik kon hun tevreden gebrom horen,’ vertelt hij.

Twee grotere welpen lijken hun moeder te beschermen tegen een groot mannetje, dat net buiten beeld voorbijloopt. De beren doen Gregus denken aan de driekoppige hond Cerberus, een wezen uit de Griekse mythologie.

Aurora en haar welpje Beans gaan liggen wanneer ze een storm zien naderen. Donder en bliksem komen door de opwarmende aarde in dit gebied steeds vaker voor, zegt Gregus. De beren zijn er bang voor en beven bij elke donderslag, vergelijkbaar met hoe honden op vuurwerk reageren.

Zulke momenten vereisen niet alleen geduld, maar ook strikte naleving van veiligheidsprotocollen. Gregus werkte op veilige afstand en volgde lokale richtlijnen om verstoring te voorkomen.

Aanpassing aan een kortere ijsperiode

De foto’s tonen een kant van ijsberen die zelden zichtbaar is: jagend in branding, rustend op rotsen of foeragerend tussen zomerplanten. Gregus zag beren die planten aten en zelfs kuikens van noordse sterns achtervolgden. Dat gedrag wordt vaker waargenomen wanneer zee-ijs in de zomer schaars is en beren alternatieve voedselbronnen zoeken.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

‘De beren op deze foto’s zijn dik, gezond en tevreden,’ zegt Gregus. Hij benadrukt echter dat dit niet overal het geval is. Churchill ligt aan de westkust van de Hudsonbaai, waar sommige ijsberenpopulaties zich voorlopig nog redelijk weten aan te passen aan een korter jachtseizoen op zee-ijs.

‘We zeiden vaak: ‘Waar is Wanda?’ Als we haar zagen, wisten we dat er waarschijnlijk geen andere beren op de loer lagen,’ zegt Gregus over de grote maar ontspannen berin.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat ijsberen sterk afhankelijk blijven van zee-ijs om op zeehonden te jagen – hun belangrijkste voedselbron. In veel andere delen van hun verspreidingsgebied zorgt klimaatverandering voor langere ijsvrije periodes, wat de overlevingskansen van welpen en volwassen dieren onder druk zet.

Een genuanceerd beeld

Gregus hoopt terug te keren naar dit kustgebied. Hij ziet hoe deze populatie zich vooralsnog ‘uitstekend aanpast aan het klimaat’. Tegelijkertijd is hij zich bewust van het grotere plaatje: wereldwijd staat de ijsbeer op de lijst van kwetsbare soorten, en in verschillende regio’s nemen aantallen af.

In dit deel van het Noordpoolgebied is alles vlak, zegt Gregus. Dat betekent dat zelfs een klein rotsblok een goed uitzicht kan bieden – als er tenminste geen beer op ligt te slapen. De beren, waaronder Veronica (hier te zien), stonden vaak op deze rots en speurden het gebied af op zoek naar zeehonden om te eten of andere beren om te vermijden.

IJsberen zijn zo vaak in het water te vinden dat veel wetenschappers ze tot de zeezoogdieren rekenen. Soms zwemmen ze een week lang zonder te stoppen en leggen ze afstanden tot wel 650 kilometer af. Om onderwateropnames als deze te kunnen maken – een beer die van gesmolten zee-ijs richting land zwemt – heeft Gregus een speciaal tuigje voor zijn camera ontwikkeld. Daarmee kan hij de beren tot heel dichtbij naderen, zonder dat de dieren hem opmerken.

Zijn foto’s laten zien dat het verhaal van de ijsbeer complexer is dan alleen smeltend ijs en honger. Ze tonen veerkracht, aanpassing en onverwachte zomermomenten, zonder de realiteit van een veranderend Arctisch klimaat uit het oog te verliezen.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!