Dieren

5x Hollandse landbouwdieren als levende meesterwerken

De bio-industrie richt zich op enkele productieve maar genetisch zwakke rassen. Fotografe Sabine Grootendorst maakte een pleidooi in schilderachtige foto’s voor het behoud van de Nederlandse oude landbouwdieren.donderdag 12 september 2019

Door Renette Kwakkenbos
Foto's Van Sabine Grootendorst
bekijk galerij

Dit artikel verscheen in de september editie van National Geographic Magazine 2019.

‘Bij deze serie liet ik me inspireren door de oude Hollandse meesters. Door de dieren op een tijdloze, verstilde manier te fotograferen, hoop ik de magie van vervlogen tijden te tonen,’ vertelt Grootendorst. Ze bezocht daartoe tientallen boeren in alle uithoeken van Nederland. ‘De nagenoeg verdwenen relatie tussen mens en huisdier is iets wat mij altijd heeft gefascineerd.’ 

Na de Tweede Wereldoorlog steeg de vraag naar landbouwproducten sterk. Daardoor nam ook de mechanisatie op het platteland een hoge vlucht: trekpaarden werden vervangen door tractoren, nieuw aangelegde weilanden verdreven de heideschapen. Dit had gevolgen voor de diversiteit onder de landbouwdieren. Mede door de moderne bio-industrie zijn er nog maar enkele productieve – maar genetisch zwakke – rassen overgebleven.

Het uitsterven van authentieke Hollandse rassen is karakteristiek voor de tijd waarin wij nu leven. De mens heeft een onmiskenbare invloed op dat proces,’ zegt Grootendorst. ‘Wij kiezen welke soorten behouden moeten worden en welke minder ‘belangrijk’ zijn. En dan gaat het niet alleen om dieren die in het wild leven, maar juist ook om de soorten die dichter bij ons staan.’

Een jongen met bokkenwagen in IJmuiden, begin vorige eeuw.

Het is echter nog niet te laat, zegt de fotografe. Ze ziet het tij keren: geleidelijk beginnen mensen de meerwaarde van de zeldzame rassen in te zien. Het behoud van genetische diversiteit bij dierenrassen is niet alleen cultureel van belang, maar is ook nodig om onze voedselveiligheid te waarborgen. Met dit inzicht zetten veelal kleinschalige veehouders zich in voor het behoud van zeldzame soorten, aldus Grootendorst.

‘Het voortbestaan van de rassen ligt in hun handen. Vaak zetten zij zich geheel vrijwillig in voor het behoud van ons levend erfgoed.’ 

Grootendorst heeft veel van deze boeren geleerd, vertelt ze. Neem de familie Kots, die al generaties lang een kleinschalige boerderij in de Achterhoek heeft. De familie werkt uitsluitend met bonte geiten, een ras dat altijd een vast onderdeel van de Nederlandse veestapel is geweest. Niets wordt verspild, zowel kaas als vlees wordt goed verkocht in de boerderijwinkel. Ook levert de boerderij producten aan lokale ondernemers. ‘Er is nog hoop voor ons levend erfgoed.’ 

Meer over Sabine Grootendorst en de andere Marius van der Sandt­beurswinnaars van 2018, David Hup en Yavanna Aartsma, vindt u op mariusvandersandtacademy.nl. 

Lees verder

Schaapskuddes van de Lage Landen

Schaapskuddes van de Lage Landen

Herders die met hun kudde over de heide trekken, horen tot ons levende erfgoed. De natuur vaart er wel bij, maar een vetpot is het niet.
Gezelschapsvarkens kunnen communiceren met mensen - zeker als het om eten gaat

Gezelschapsvarkens kunnen communiceren met mensen - zeker als het om eten gaat

In vergelijking met honden is er maar weinig onderzoek gedaan naar de interactie tussen gezelschapsvarkens en mensen.
Geiten horen emoties in gemekker van soortgenoten

Geiten horen emoties in gemekker van soortgenoten

Een nieuwe studie toont aan dat geiten subtiele emotionele veranderingen uit het gemekker van soortgenoten kunnen opmaken. Het onderzoek draagt bij aan ons inzicht in de manier waarop dieren hun omgeving waarnemen.
Lees meer