Maki dood aan tbc - vermoedelijk door bloeiende handel in illegale huisdieren

Bij een ringstaartmaki die als huisdier werd gehouden werd tuberculose geconstateerd, een ziekte die nooit bij in het wild levende dieren werd gevonden.

Door Diana Fine Maron
Gepubliceerd 26 feb. 2021 11:26 CET
Lemur rehabilitation center Madagascar

Het is al sinds 1962 verboden om maki's als huisdier te houden op Madagaskar. Maar er worden nog steeds ringstaartmaki's gevangen om als huisdier te worden verkocht, zoals dit dier in een opvangcentrum in het zuiden van Madagaskar.

Foto van Louise Jasper

Toen de ringstaartmaki in april 2019 bij een opvangcentrum in het zuidwesten van Madagaskar belandde, was ze al uitgemergeld en had ze tbc in een gevorderd stadium. Aan de linkerkant van haar nek had ze een bult ter grootte van een golfbal.

Het was zo goed als zeker dat ze “in een woning als huisdier was gehouden en tbc opliep doordat ze voedsel, servies of lucht deelde met een besmet persoon,” aldus antropoloog Marni LaFleur van de University of San Diego, die deel uitmaakte van het team dat deze casus beschreef. Het artikel hierover staat in het nieuwste nummer van het wetenschappelijke tijdschrift Emerging Infectious Diseases.

Ondanks pogingen om de maki te redden stierf het dier drie maanden later. Ze was nog geen jaar oud, maar toch liep ze ergens in haar korte leventje tbc op via een mens. Dit verschijnsel wordt wel omgekeerde zoönose genoemd. 

Bijna een derde van de 107 soorten maki's, die allemaal alleen in Madagaskar voorkomen, is ernstig bedreigd. De handel in maki’s als huisdier is daar al sinds 1962 verboden, maar geschat wordt dat de Malagassiërs op dit moment meer dan 30.000 van deze apen als huisdier hebben. Maki's worden vaak gehouden als attractie in resorts of worden op het strand aangeboden om mee op de foto te gaan. Op Instagram staan foto’s van toeristen die de dieren een banaan voeren die ze in hun mond houden. Daarbij is de kans op de overdracht van ziekten groot, vertelt LaFleur. (Zo bleken zowel wilde maki's als dieren die als huisdier werden gehouden positief te testen op hondsdolheid.) 

Vooral ringstaartmaki's en bruine maki's zijn geliefd als huisdier. Dat komt voornamelijk doordat ze in grote familiegroepen leven en daardoor makkelijk te vinden zijn, vertelt de Malagassische primatoloog Jonah Ratsimbazafy, die tevens voorzitter is van de onderzoeks- en dierenbeschermingsorganisatie International Primatological Society. Naar zijn zeggen is het door het team van LaFleur beschreven incident “een waarschuwing voor de autoriteiten en voor mensen die illegaal maki's houden.”

Omdat de apen agressief gedrag kunnen gaan vertonen, worden ze vaak weggedaan als ze volwassen zijn. Ze worden in het woud losgelaten, waar ze eventuele ziekten kunnen verspreiden, stelt LaFleur. Zij is ook de oprichter van Lemur Love, een Amerikaanse non-profitorganisatie die zich inzet tegen de illegale handel in maki's.

Maki's die als huisdier worden gehouden, hebben meestal een te klein verblijf en zijn vaak ondervoed. Het risico op de overdracht van ziekten is des te groter als er nauw contact is tussen mensen en andere primaten, maar baasjes van in gevangenschap levende maki's moedigen toeristen toch aan om de dieren te voeren met een banaan die ze in hun mond hebben.

Foto van Louise Jasper

Het is nog onduidelijk of maki's tuberculose aan elkaar of aan mensen kunnen overdragen, maar dit geval maakt wel duidelijk dat de dieren eigenlijk zouden moeten worden getest en in quarantaine zouden moeten gaan voordat ze in het wild worden losgelaten, stelt LaFleur.

Bij wilde maki’s werd nooit eerder tbc geconstateerd en slechts enkele keren bij apen die in gevangenschap leven. Bovendien leven er in de buurt van het opvangcentrum geen ringstaartmaki's, waardoor de kans nog groter is dat het dier in hun rapport via een mens besmet is geraakt. Uit DNA-onderzoek bleek dat de resistente stam van de bacterie die de maki had opgelopen niet dezelfde was als de ziekteverwekker die rondgaat onder mensen die in de regio rond het opvangcentrum wonen.

Het is het meest waarschijnlijk dat de maki van een ander deel van het eiland kwam en ergens de besmetting opliep, aldus LaFleur. Ze voegt daaraan toe dat jonge apen vaak binnen enkele maanden na hun geboorte bij hun moeder worden weggehaald. Daardoor raken ze ondervoed, wat ze extra kwetsbaar maakt voor een ziekte als tbc.

“Het is veruit het meest waarschijnlijk dat de maki de ziekte van een mens kreeg,” meent ook dierenarts Bobby Schopler van het Lemur Center van de Duke University in de Amerikaanse staat North Carolina, die geen deel uitmaakte van het team van LaFleur. In de vijftien jaar die hij nu met maki's werkt en waarin hij de dieren standaard op tbc controleert, deed zich nooit eerder een geval voor.

Het aantal in het wild levende maki's neemt af door ontbossing en de handel in huisdieren; daarnaast worden ze ook gedood voor bushmeat, zelfs vaker sinds de coronapandemie. LaFleur vertelt dat er tegenwoordig mogelijk nog minder dan vijfduizend maki's in het wild over zijn.

Gezien het besmettingsrisico zouden de autoriteiten meer moeten doen om het bestaande verbod  op het houden van in het wild gevangen maki's als huisdier te handhaven, vindt ze.

Wildlife Watch is een project op het gebied van onderzoeksjournalistiek van National Geographic Society en National Geographic Partners dat zich richt op illegale praktijken rond en uitbuiting van wilde dieren. Lees hier meer verhalen van Wildlife Watch en lees meer over de non-profitmissie van de National Geographic Society op nationalgeographic.org. Tips, feedback en ideeën voor verhalen zijn welkom op NGP.WildlifeWatch@natgeo.com.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Dieren
Meer Chinezen tegen dierenmarkten naarmate coronavirus verder om zich heen grijpt
Dieren
Een alligator als huisdier? Niet slim, want ‘het zijn dinosauriërs’
Dieren
Illegaal verhandelde schubdieren kunnen drager zijn van nauw verwant coronavirus
Dieren
Alarmerend aantal zeldzame kevers wordt naar Japan gesmokkeld
Dieren
Is het verstandig om een octopus als huisdier te houden?

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.