Fotografie

Kijk wat er gebeurt als een ijsbeer een camera vindt

Fotograaf Audun Rikardsen plaatste een cameraval naast een ademgat in het poolijs en hoopte zo de perfecte foto van een zeehond te maken. Toen meldde zich een nieuwsgierige ijsbeer…maandag 28 januari 2019

Door Audun Rikardsen
Foto's Van Audun Rikardsen
In het licht van de middernachtszon vond een ijsbeer iets naast een gat in het poolijs: Rikardsens camera en bewegingssensor. Het dier besnuffelde de camera en tikte hem het water in. Een jaar later ondernam Rikardsen een expeditie om zijn camera terug te vinden.
In het licht van de middernachtszon vond een ijsbeer iets naast een gat in het poolijs: Rikardsens camera en bewegingssensor. Het dier besnuffelde de camera en tikte hem het water in. Een jaar later ondernam Rikardsen een expeditie om zijn camera terug te vinden.
Dit verhaal verschijnt in de februari 2019 editie van National Geographic Magazine.

Een tijdje terug werkte ik als gids op een wildlifefotografiereis naar Spitsbergen. Na twee dagen reizen op een klein schip langs de kust, kwamen we aan op het Hornsundfjord op de zuidpunt van Spitsbergen. Het wemelde van de wilde dieren in dit afgelegen, kwetsbare gebied, en wij waren op zoek naar ijsberen en zeehonden.

Kijk wat er gebeurt als een ijsbeer een camera vindt
Kijk wat er gebeurt als een ijsbeer een camera vindt

Toen we de boot verankerden in het fjordijs, zagen we enkele zeehonden rusten op het ijs, maar geen ijsberen. Ik bedacht dat ik misschien een zeehond op de foto kon krijgen die omhoog kwam door een gat in het ijs om adem te halen. Ik installeerde mijn camera en een bewegingssensor bij het gat. Zodra de zeehond zijn kop door het gat zou steken, was het idee, zou ik een opname hebben van het dier in zijn koude en vijandelijke leefomgeving.

Terug op weg naar de boot vroeg ik mij af of ik er misschien beter aan had gedaan de camera in het ijs te verankeren... Maar terugkeren naar het gat was geen optie, omdat dit de zeehonden verder zou verstoren en dan was mijn kans op een goede foto waarschijnlijk verkeken. Ik besloot door te lopen.

Om twee uur ’s nachts maakte een teamlid me wakker. Hij had een ijsbeer gezien die ons in het licht van de middernachtszon naderde. We renden naar de reling van het schip om te zien wat er gebeurde. Eerst leek de ijsbeer op de boot af te komen. Toen draaide hij zich om en liep regelrecht naar mijn camera. Ik had er lang van gedroomd: een foto van een ijsbeer die naast een ademgat zit, wachtend op een zeehond die omhoog komt. De camera zat vast aan de bewegingssensor. Ik bad dat dit zo bleef, zodat ik ten minste de geheugenkaart met de foto’s erop kon redden.

In het licht van de middernachtszon vond een ijsbeer iets naast een gat in het poolijs: …
bekijk galerij

De beer moet mijn gebed hebben gehoord. Hij nam de kabel van de sensor in zijn bek en liep weg van het gat. De camera viel om.

Toen brak de kabel. Daar ging mijn camera, met de geheugenkaart met daarop talloze onvervangbare foto’s van de ijsbeer. Onder het ijs was het water 130 meter diep.

Het was het akeligste moment in mijn loopbaan als fotograaf. Zelfs lang erna sliep ik nog slecht. Ik was zo boos op mezelf en ik kon het niet laten varen. Ik speelde met het krankzinnige idee de camera te redden. Ik probeerde in contact te komen met iemand die me kon helpen het toestel te vinden, maar mijn collega’s die kennis hadden van de zeebodem bij de Noordpool zeiden me dat mijn camera waarschijnlijk was verdwenen in de zachte modder die vaak ligt opgehoopt voor de gletsjers. Ik gaf het bijna op.

Een jaar later nam ik deel aan een vergelijkbare reis, met dezelfde boot naar dezelfde plek. Ik kreeg toestemming een op afstand bestuurbaar voertuig (een ROV) en een collega die deze kon besturen, mee te nemen. We zouden proberen de camera terug te vinden. Als de zoektocht tevergeefs zou blijken, dan hadden we het tenminste geprobeerd.

Een jaar later zoekt het team naar de camera met behulp van een op afstand bestuurbaar voertuig (ROV).
Een jaar later zoekt het team naar de camera met behulp van een op afstand bestuurbaar voertuig (ROV).
De ROV wordt in het water neergelaten.
De ROV wordt in het water neergelaten.

Toen we aankwamen op het Hornsundfjord kregen we slechts vier uur de tijd, aangezien de andere reizigers voor hun trip hadden betaald. Er was veel meer ijs voor de gletsjer dan op de vorige reis, en voor onze veiligheid deden we ons best om niet te ver van de boot te lopen. We wisten dat er ijsberen in het gebied voorkwamen, maar we besloten het risico te nemen. Het ijs was zo dun dat het doorboog onder onze voeten. Een paar keer stonden we op het punt terug te keren, maar uiteindelijk vonden we een veilige route naar de plek waar mijn camera een jaar eerder onder het ijs was verdwenen. Nu hoefden we ’m alleen nog maar te vinden.

We liepen direct tegen allerlei moeilijkheden aan en twee keer moesten we de ROV uit het water halen. Het water was troebel, wat het lastig maakte de ROV te besturen, en door de getijdenstroming dreef het vaartuig van ons weg. Onze enige kans op succes was om de ROV direct boven op de camera te laten landen, maar die kans leek ons klein.

Wonderlijk genoeg vond de ROV de camera al bij de derde poging. We juichten en dansten op het ijs. Onze blijdschap kwam te vroeg. Toen we de camera probeerden te pakken, raakte de kabel van de ROV in de knoop. De grijpklauw aan de arm van de ROV kon net niet bij de camera. We hoorden de arm eroverheen schrapen.

Toen verloren we de controle over de ROV, en de piloot was ervan overtuigd dat hij stuk was. De opgehoopte frustratie van het hele afgelopen jaar kwam er nu uit. Ik vroeg me af of het niet beter was geweest als we de camera nooit hadden gevonden.

Uiteindelijk haalden we de ROV terug omhoog en zagen we dat de schroeven vol zaten met zeewier. Er was nog net genoeg tijd voor een laatste poging. Verbazingwekkend genoeg lukte het de camera een tweede keer op de ROV te plaatsen. Deze keer greep de arm zich goed vast in de driepoot. Toen de camera eenmaal veilig op het ijs lag, juichte ik zo hard als ik maar kon.

Tijdens de laatste poging lukte het om met de ROV de driepoot van de camera vast te pakken.
Tijdens de laatste poging lukte het om met de ROV de driepoot van de camera vast te pakken.
De ROV brengt de camera veilig terug op het ijs.
De ROV brengt de camera veilig terug op het ijs.
Audun Rikardsen houdt zijn teruggevonden - maar aangetaste - camera vast.
Audun Rikardsen houdt zijn teruggevonden - maar aangetaste - camera vast.

De camera was aangetast, maar ik kon de geheugenkaart eruit peuteren. Die dompelde ik meteen in gedestilleerd zoet water, om verdere corrosie te voorkomen, tot we weer voet op vaste grond zetten. Ik nam contact op met een bedrijf dat verloren gewaande data kan achterhalen voor misdaadzaken. Dat slaagde erin alle 149 foto’s terug te halen.

Het was geweldig om ze te zien. Ik zag de ijsbeer ademhalen. Ik zag dat hij de cameralens likte tot die wazig werd. Ik zag hem naar de lens prikken met zijn reusachtige, witte harige poot. En aan het einde zag ik het gat in het ijs opdoemen.

Kijk wat er gebeurt als een ijsbeer een camera vindt
bekijk galerij

Ik ben op geen enkele prestatie in mijn carrière zo trots als over het terugvinden van mijn camera. Nooit eerder voelde ik zo’n overweldigende stoot adrenaline in mijn lijf als toen we de camera uit het water trokken en op het ijs neerlegden.

Audun Rikardsen is natuurfotograaf en hoogleraar zee- en zoetwaterbiologie aan de Universiteit van Tromsø. Dit was zijn eerste verhaal voor National Geographic.

Dit verhaal verschijnt in de februari 2019 editie van National Geographic Magazine.

Lees meer