Drugsgebruik is geen modern verschijnsel. Al in de Oudheid gebruikten Grieken en Romeinen opium en cannabis als medicijn, tijdens rituelen en als roesmiddel. Veel stoffen die toen als medicatie golden, zijn vandaag de dag aangemerkt als harddrugs. Ook in recentere tijden maakten invloedrijke historische figuren gebruik van middelen die we nu als gevaarlijk beschouwen – vaak op voorschrift van artsen.
1. Sigmund Freud en cocaïne
Veel middelen die later als drugs werden bestempeld, werden ooit geïntroduceerd als medicijn. Dat gold ook voor cocaïne. De Oostenrijkse neuroloog Sigmund Freud (1856-1939), te zien op de afbeelding bovenaan, was een van de eerste wetenschappers die het middel systematisch onderzocht.
Freud gebruikte zelf cocaïne en publiceerde er lovende artikelen over, later bekend geworden als de Cocaine Papers. Hij beschreef cocaïne als stimulerend middel tegen vermoeidheid, depressie en pijn, maar waarschuwde ook al vroeg voor verslaving.
Leestip: De Nederlandsche Cocaïnefabriek: hoe Nederland ooit legaal cocaïne produceerde
Of Freud zelf afhankelijk raakte van cocaïne blijft onderwerp van debat onder historici. Wel staat vast dat hij bijdroeg aan de medische verspreiding van een middel waarvan de risico’s toen nog nauwelijks bekend waren.
2. Koningin Wilhelmina en pervetine
Koningin Wilhelmina (1880-1962) wordt herinnerd als een vastberaden vorstin die tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Londen het Nederlandse volk toesprak via Radio Oranje. Minder bekend is dat zij in die periode pervetine gebruikte, een oppeppend middel dat we nu kennen als methamfetamine.
Uit archiefstukken blijkt dat pervetine destijds als medicatie werd ingezet tegen vermoeidheid. De bijwerkingen – zoals prikkelbaarheid, verminderde remmingen en emotionele intensiteit – waren toen nog onvoldoende bekend.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Historici discussiëren nog altijd over de precieze invloed van dit middel op Wilhelmina’s gedrag en besluitvorming. Zeker is dat pervetine in die tijd niet werd gezien als harddrug, maar als een legaal stimulerend geneesmiddel.
3. Adolf Hitler en zware medicatie
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd pervetine op grote schaal verstrekt aan Duitse soldaten, met name tijdens de Blitzkrieg. Het stelde hen in staat dagenlang door te vechten zonder rust of slaap.
Volgens de Duitse auteur Norman Ohler gebruikte ook Adolf Hitler (1889-1945) en zijn partner Eva Braun (1912-1945) uiteenlopende middelen. In militaire archieven vond Ohler de medische notities van Hitlers lijfarts Theodor Morell, die nauwkeurig bijhield welke injecties en medicijnen hij toediende.
Leestip: Deze 5 medicijnen uit het verleden deden meer kwaad dan goed
Die bestonden aanvankelijk uit vitamines en hormonen, maar later ook uit Eukodal – een pijnstiller die sterker is dan morfine – en volgens Ohler zelfs cocaïne. Deze interpretatie is omstreden en onderwerp van discussie onder historici, maar maakt duidelijk hoe gemakkelijk zware medicatie in die tijd werd ingezet.
4. John F. Kennedy en een medische cocktail
Ook John F. Kennedy (1917-1963) gebruikte tijdens zijn presidentschap opvallend veel medicijnen. Uit medische dossiers blijkt dat hij pijnstillers zoals codeïne en methadon gebruikte, stimulerende middelen zoals ritalin, kalmerende middelen, slaapmedicatie en hormonen.
Kennedy leed aan ernstige chronische aandoeningen, waaronder de ziekte van Addison, rugproblemen en ontstekingsziekten. Hij had dagelijks pijn, maar deed er alles aan om dat voor het publiek verborgen te houden.
Stimulerende middelen hielpen hem een energieke uitstraling te behouden, terwijl hij lichamelijk zwaar beperkt was. Zijn gebruik vond plaats onder medisch toezicht en werd in die tijd gezien als behandeling, niet als drugsgebruik.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
