Het is 20 december 1943, de Tweede Wereldoorlog is in volle gang. Hoog boven Noord-Duitsland dreunen honderden motoren door de ijskoude lucht. Amerikaanse B-17 Flying Fortress-bommenwerpers zijn onderweg naar een vliegtuigfabriek in Bremen. Onderaan de formatie vliegt de Ye Olde Pub. Aan boord zijn tweede luitenant Charlie Brown en zijn bemanning, op hun allereerste missie. De spanning is voelbaar. Ze weten dat hen zware weerstand te wachten staat, en die laat niet lang op zich wachten.
Nog vóór de bommen zijn afgeworpen, opent de Duitse luchtafweer het vuur. Granaten exploderen rondom het toestel. Gloeiend hete granaatsplinters doorboren de dunne wanden van het aluminium vliegtuig en verwonden de bemanning.
Een zwaar gehavend toestel
IJskoude lucht – het is op acht kilometer hoogte zo’n min zestig graden Celsius – stroomt het toestel binnen, waarna brillen en ramen bevriezen. De elektra en zuurstoftoevoer aan boord zijn verwoest. Met slechts twee werkende motoren – motor twee is verwoest en nummer vier beschadigd – verliest Ye Olde Pub snel aan vermogen. Het toestel kan zijn formatie niet bijhouden en raakt achterop.
Maar de problemen zijn nog niet voorbij. Een aantal Duitse jachtvliegtuigen duikt uit de wolken op, en stort zich op de eenzame B-17, die zich uit alle macht verweert. In een poging te ontsnappen maakt Ye Olde Pub een duikvlucht, waarbij de bemanning door het gebrek aan zuurstof het bewustzijn verliest.
Als Brown weer bijkomt, vliegt het toestel nog slechts op duizend meter hoogte. Hij weet het weer onder controle te krijgen en draait weg van Bremen.
Een bijzondere ontmoeting
Even buiten Bremen wordt de rokende Ye Olde Pub door Franz Stigler gespot. Stigler, een ervaren Luftwaffe-piloot die in zijn loopbaan al 27 toestellen had verwoest, stijgt net op met zijn Messerschmitt Bf 109. Hij zet koers naar Ye Olde Pub. Vanuit zijn cockpit ziet Stigler dat de bommenwerper zwaargehavend is.
Leestip: De Japanse soldaat voor wie de Tweede Wereldoorlog dertig jaar langer duurde
‘De staart en het roer waren aan de linkerkant vrijwel volledig weggeslagen,’ herinnert Stigler zich na de oorlog. ‘Ik wist dat er gewonden aan boord moesten zijn, dat kon niet anders.’ Ye Olde Pub is een makkelijke prooi en zal hem vermoedelijk een IJzeren Kruis opleveren. Maar Stigler schiet niet: ‘Voor mij voelde het alsof de mannen aan een parachute hingen, en daar kon ik niet op schieten.’
Stigler gaat naast de bommenwerper vliegen, en gebaart dat Brown – die hem stomverbaasd aanstaart – moet landen. Hier, of in het neutrale Zweden. Brown draait zijn toestel echter naar links en zet koers naar Groot-Brittannië, met Stigler aan zijn zijde.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De Duitse luchtafweer herkent het silhouet van Stiglers Bf 109 en vuurt daarom niet op de vliegtuigen. Als Ye Olde Pub veilig boven de Noordzee vliegt, neemt Stigler afscheid. Hij geeft een saluut met zijn vleugels en keert om.
Een geheim dat jaren verborgen bleef
Ye Olde Pub bereikt uiteindelijk Groot-Brittannië. Hier wordt de bemanning volgens de normale procedure geïnterviewd, waarbij Brown de wonderbaarlijke ontmoeting met de voor hem op dat moment onbekende Luftwaffepiloot beschrijft. Het verslag wordt geclassificeerd en verdwijnt in de archieven.
Ook Stigler zwijgt. Zijn genade zou als hoogverraad bestempeld kunnen worden, met zware gevolgen. Hij blijft de Luftwaffe dienen, en vliegt aan het einde van de oorlog in een Messerschmitt Me 262, de allereerste straaljager en een van de wonderwapens van het Derde Rijk.
Een vriend voor het leven
Jaren later blijft de ontmoeting Brown bezighouden. In 1986 begint hij een zoektocht naar de onbekende Duitse piloot. Hij doorzoekt de archieven en plaatst een oproep in een krant voor Duitse oud-piloten.
Dat betaalt zich uit. In 1990 ziet Franz Stigler de oproep en neemt contact op met Brown. Aan de hand van details weet Brown het zeker: Stigler is de piloot die hem en zijn bemanning 47 jaar eerder heeft gered.
Leestip: Simo Häyhä, de ‘Witte Dood’ die de dodelijkste sluipschutter aller tijden werd
Stigler en Brown ontmoeten elkaar en bouwen in de jaren die volgen een innige vriendschap op. De mannen blijven bevriend tot Stigler in maart 2008 overlijdt. Charlie Brown sterft zeven maanden na zijn vriend, die hij ‘een lang verloren broer’ noemde.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
