‘Hop Marjanneke, stroop in ’t kanneke… gisteren was er de prins in ’t land, en nu die kale Fransen.’ Het kinderliedje verwijst naar een kantelpunt in de Nederlandse geschiedenis. In 1795 trekken Franse revolutionaire troepen Nederland binnen. Stadhouder Willem V vlucht naar Engeland en samen met Nederlandse patriotten wordt de Bataafse Republiek uitgeroepen.
In de jaren daarna groeit de invloed van Frankrijk, en daarmee ook die van Napoleon Bonaparte. Zodra hij in 1799 aan de macht komt, drukt hij ook zijn stempel op de Nederlanden. In 1806 maakt hij zijn broer Lodewijk Napoleon koning van Holland. Hoewel de Franse overheersing relatief kort duurt, laat de invloed van Napoleon diepe sporen na die tot op de dag van vandaag zichtbaar zijn.
Een militair genie in een bijna onafgebroken oorlog
Napoleon wordt op 15 augustus 1769 geboren in Ajaccio, een stad op het Franse eiland Corsica. Het eiland blijkt al snel te klein voor deze ambitieuze man: hij is pas 27 jaar oud wanneer hij in opdracht van de Franse overheid verschillende Italiaanse staten verovert. Drie jaar later, in 1799, grijpt hij de macht in Parijs.
Leestip: Lodewijk XIV: extravaganter dan deze koning wordt het niet
Vanaf dat moment is Napoleon op oorlogspad. Tussen 1799 en 1815 voert hij bijna continu oorlog. Hoe succesvol was Napoleon? In zijn werk Campaigns of Napoleon: The Mind and Method of History’s Greatest Soldier onderbouwt de Britse historicus David Chandler dat Napoleon 28 van zijn 34 grote veldslagen won. Daarmee geldt hij als een van de meest succesvolle militaire leiders uit de geschiedenis.
Wat heeft Nederland aan Napoleon te danken?
Ook Nederland krijgt te maken met het leger van Napoleon. Prins Willem V vlucht in 1795 naar Engeland en de Fransen zetten samen met de patriotten de Bataafse Republiek op. Die houdt stand tot 1806, het jaar waarin Napoleon zijn broer Lodewijk op de troon zet. Het Koninkrijk Holland is geboren en in 1810 wordt het officieel ingelijfd bij het Franse Keizerrijk.
Leestip: Wie was Willem van Oranje, de 'Vader des Vaderlands'?
Hoewel de Franse overheersing slechts een aantal jaar zou duren, heeft Napoleon zijn sporen nagelaten. Zo danken we het metrieke stelsel aan hem, de burgerlijke stand en achternamen, een algemeen belastingstelsel en de zogeheten Code Napoleon. Dat burgerlijk wetboek staat aan de basis van onze moderne rechtspraak.
Zelfs in het landschap zijn sporen zichtbaar. In 1812 gaf Napoleon opdracht voor een netwerk van wegen dat Parijs met belangrijke steden in zijn rijk moest verbinden, waaronder Amsterdam. Delen van deze routes vormen de basis van latere wegen die nog altijd in gebruik zijn, al zijn ze in de loop van de tijd sterk aangepast en uitgebreid.
De val van Napoleon
Na jaren van oorlog keren de grote Europese mogendheden zich tegen Napoleon. In 1813 wordt hij verslagen bij de Slag bij Leipzig en verbannen naar het eiland Elba.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Maar Napoleon geeft zich niet gewonnen. In 1815 ontsnapt hij en keert terug naar Frankrijk – een periode die bekendstaat als de Honderd Dagen. Zijn comeback eindigt definitief bij de Slag bij Waterloo, waar Britse en Pruisische troepen hem verslaan. Dit keer wordt hij verbannen naar het afgelegen eiland Sint-Helena, midden in de Atlantische Oceaan.
De dood van Napoleon en een opmerkelijk detail
Op 5 mei 1821 overlijdt Napoleon op Sint-Helena, vrijwel zeker aan maagkanker. Rond zijn dood ontstonden allerlei verhalen. Zo zou zijn geslachtsdeel zijn verwijderd tijdens de autopsie en later in particuliere handen zijn terechtgekomen – een detail dat vooral laat zien hoe groot de fascinatie rond zijn persoon bleef.
Toch ligt Napoleon niet meer op Sint-Helena. In 1840, negentien jaar na zijn dood, werd zijn lichaam op bevel van de Franse koning Lodewijk Filips I overgebracht naar Parijs. Daar rust hij nu in een imposant graf in de Dôme des Invalides – een plek die zijn status als historische figuur onderstreept.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
