Vandaag begint het wereldkampioenschap voetbal, het grootste sportevenement ter wereld. Dat het WK uitgroeide tot een mondiaal spektakel was allerminst vanzelfsprekend. Toen de FIFA in 1928 besloot een eigen WK te organiseren, leek dat een ambitieus plan. Twee jaar later stond het eerste toernooi echter al op omvallen: Europese landen bleven weg, ruzies laaiden op en zelfs de finale dreigde uit de hand te lopen. Wat gebeurde er op het eerste WK voetbal?
Het eerste WK voetbal
Om het internationale voetbal te professionaliseren stemde de Fédération Internationale de Football Association (FIFA) op 28 mei 1928 voor de oprichting van een officieel WK voetbal. Als gastland werd Uruguay geselecteerd. Dat land vierde in 1930 zijn honderdjarige bestaan én had goud gewonnen op de Olympische Spelen van 1924 en 1928. Voor dit WK gold verder een open uitnodiging: ieder geïnteresseerd FIFA-lid mocht deelnemen en men hoefde zich dus niet te kwalificeren.
Desondanks waren er bij het sluiten van de deadline in februari 1930 geen aanmeldingen uit het voetbalminnende Europa. Engeland weigerde wegens een geschil met de FIFA om deel te nemen. Nederland, Spanje, Italië en Zweden namen geen deel omdat ze het oneens waren dat het toernooi aan Uruguay was toegekend. Duitsland, Tsjecho-Slowakije, Oostenrijk en Zwitserland lieten het toernooi door de lange reistijd en de hoge kosten aan zich voorbijgaan.
Het WK staat op losse schroeven
Bij het sluiten van de inschrijfdeadline hadden zodoende alleen Zuid-Amerikaanse teams en Egypte zich aangemeld. Als reactie op de lakse houding van de Europese teams dreigden de Zuid-Amerikanen om uit de FIFA te stappen. Het eerste wereldkampioenschap en de FIFA stonden dus op losse schroeven, nog voordat het toernooi begonnen was.
Het was FIFA-voorzitter Jules Rimet die de gemoederen bedaarde en het wereldkampioenschap redde. Hij wist België en Frankrijk te overtuigen om toch deel te nemen. Rimet werd hierbij geholpen door Uruguay, dat aanbood om de reiskosten van alle deelnemers te betalen.
Koninklijke hulp uit Roemenië
Hulp kwam ook uit onverwachte hoek. Carol II, de nieuwe koning van Roemenië, was een groot voetbalfan en selecteerde hoogstpersoonlijk een voetbalelftal dat naar Uruguay afreisde. Hij zorgde er ook voor dat zijn spelers, voornamelijk fabrieksarbeiders, tijdens hun afwezigheid doorbetaald kregen.
Op 21 juni scheepten Carol II en zijn spelers zich in voor de tweeweekse boottocht naar Uruguay. Onderweg kwamen ook de elftallen van Frankrijk en België en FIFA-voorzitter Rimet – met de trofee in zijn koffer – aan boord. Joegoslavië en Egypte zouden een ander schip nemen, maar Egypte miste de boot en ging dus niet mee naar het WK.
Een WK vol bizarre momenten
Eenmaal in Uruguay aangekomen werden de dertien deelnemende landen in vier poules verdeeld. Het gloednieuwe Estadio Centenario, dat speciaal voor het WK gebouwd was, bleek echter nog niet klaar, waardoor men uit moest wijken naar twee andere stadions. Op 13 juli 1930 trapten Frankrijk - Mexico (4-1) en de Verenigde Staten - België (3-0) de eerste wedstrijden af. De Fransman Lucien Laurent scoorde in de negentiende minuut het eerste doelpunt op een WK. Een historisch moment.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Maar het toernooi staat ook bekend om een aantal bizarre momenten: er werd bijvoorbeeld zo agressief gespeeld dat verschillende spelers een bot braken. Chili werd, na een grote vechtpartij, voor vijf jaar uit het internationale voetbal verbannen en Bolivia zag in één wedstrijd maar liefst vier doelpunten afgekeurd worden.
Of wat te denken van de politieagent die een bal het veld in gooide, waardoor Uruguay tegen Joegoslavië kon scoren. Of de agent officieel een assist kreeg toegekend, is niet bekend.
Rivaliteit tussen Argentinië en Uruguay
De vier groepswinnaars Argentinië, de Verenigde Staten, Uruguay en Joegoslavië – dat heel verrassend grootmacht Brazilië had verslagen – plaatsten zich voor de halve finales. Hier won Argentinië van de Verenigde Staten en veegde Uruguay de mat aan met Joegoslavië. Beide wedstrijden eindigden in 6-1.
In de finale stonden Uruguay en Argentinië tegen elkaar. Er heerste al jaren een zinderende (voetbal)rivaliteit tussen beide buurlanden: Uruguay had Argentinië vier jaar eerder met 2-1 in de finale van het Olympische voetbaltoernooi verslagen. Voor de finale stroomde Montevideo dan ook vol met tienduizenden Argentijnen.
De sfeer was geladen. Gewapende agenten omringden het veld en de 68.000 toeschouwers werden voorafgaand aan de wedstrijd gefouilleerd. Hierbij werden verschillende wapens in beslag genomen. Tijdens de wedstrijd klonken er desondanks knallen – vuurwerk, zo hoopte de Belgische arbiter John Langenus.
Ruzie om de bal
Het duurde even voordat de finale kon beginnen. Volgens onbevestigde bronnen zou er in de catacomben onder het stadion een discussie aan de gang zijn over met welke bal men ging spelen. Zowel Argentinië als Uruguay wilden met hun eigen bal spelen. De Argentijnen hadden hun wedstrijden met de lichtere Tiento-bal gespeeld, en de Uruguayanen gebruikten de zwaardere T-model-bal.
Langenus – die gevraagd had of er een uur na de finale een boot voor hem klaar kon liggen, zodat hij bij ongeregeldheden kon ontsnappen – hakte de knoop door: in de eerste helft speelde men met de Tiento, en in de tweede helft met het T-model.
Beide teams speelden fanatiek, maar de finale verliep zonder grote ongeregeldheden. De ruststand was 1-2 voor Argentinië. In de tweede helft draaiden de Uruguayanen met hun eigen bal de achterstand echter helemaal om. Het gastland won de finale met 4-2, waarbij Héctor Castro – die met slechts één arm speelde – het vierde Uruguayaanse doelpunt voor zijn rekening nam.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
