De kerk had in de Middeleeuwen een grote invloed op het dagelijks leven. Ook liefde en lust werden aan strikte regels gebonden: wanneer, met wie en zelfs in welke houding mensen seks mochten hebben, was nauwkeurig voorgeschreven. Toch waren middeleeuwers minder preuts dan vaak wordt gedacht. Middeleeuwse bronnen staan vol verhalen over ondeugende literatuur, verboden relaties en zelfs seks in de kerk.
Liefde onder toezicht van de kerk
De kerk had in de Middeleeuwen een grote invloed op het leven van haar volgelingen, zelfs op hun seksleven. Zo golden er allerlei geboden en verboden, waaronder een verbod op incest en homoseksualiteit. Over dat laatste waren de meningen in de samenleving echter flink verdeeld. Zo vind je in middeleeuwse kunst en literatuur verschillende voorbeelden terug van homoseksuele relaties.
Ook bepaalde de kerk op welke dagen en in welke posities getrouwde stellen hun ‘huwelijkse plicht’ moesten vervullen. Zo werd gepromoot om alleen te vrijen in de missionarispositie – mensen waren tenslotte geen dieren – en was seks verboden op onvruchtbare dagen, tijdens de menstruatie, op zondag, vrijdag, feestdagen en tijdens de vastenperiode.
Meer vrijheid tussen de lakens
In de Late Middeleeuwen kregen de mensen in de Lage Landen genoeg van het dansen naar de pijpen van de kerk als het ging om liefde en lust. Verhalen over pestepidemieën en de dreigende straf van God leidden tot de opvatting dat men moest genieten voordat het te laat was.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Vooral de mannen profiteerden hiervan. Vrouwen moesten kuis blijven of waren kwetsbaar voor gewetenloze vrouwenjagers. Er was dan ook geen sprake van gelijke mogelijkheden voor mannen en vrouwen: alleen mannen mochten ervaring opdoen. De revolutie dooft halverwege de zestiende eeuw uit.
De speelse kant van de Middeleeuwen
Ondanks de strikte regels van de kerk ontstond er in de Middeleeuwen een breed scala aan ondeugende literatuur. In romans, maar soms ook in psalmboeken en de Bijbel, werden pikante afbeeldingen opgenomen. Ook werden er theatervoorstellingen opgevoerd met schuine moppen en bedachten geleerden allerlei potentiemiddeltjes om sommige mannen een handje te helpen.
Incidenteel werd zelfs het kerkgebouw gebruikt voor zondige activiteiten. Door het gebrek aan privéslaapkamers hadden sommige echtparen seks in de kerk, omdat deze een groot deel van de dag leegstond. Priesters waren hier niet van gediend en traden streng op. Volgens een verslag werd een koppel dat betrapt was aan elkaar gebonden en bespot.
Dubbele moraal binnen de kerk
Hoewel de kerk met man en macht de seksualiteit van de kerkgangers probeerde in te perken, waren sommige geestelijken er zelf ook niet vies van. Het was de bedoeling dat alle geestelijken celibatair leefden, maar in de praktijk pakte dit vaak anders uit.
Zo zijn er gevallen bekend van priesters die seks hadden met vrouwelijke parochianen of collega’s – soms misbruikten ze hun machtspositie. Ook waren er nonnen die onderling intieme relaties onderhielden of vermomde monniken ontmoetten.
Begin zestiende eeuw heerste er een syfilisepidemie waardoor het geheime seksleven van sommige geestelijken werd onthuld. Zo kon de ziekte onder meer rode uitslag op de handen veroorzaken, waardoor het voor sommigen moeilijk werd hun seksuele contacten verborgen te houden. Er moest snel een oplossing komen, waarna de Italiaanse arts Gabriele Falloppio de voorloper van een condoom ontwikkelde om de onthullende ziekte te voorkomen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Anna werkt als editor voor National Geographic, en deed dat eerder voor Women’s Health en Runner’s World. Ze woont in Australië, waar ze dagelijks hardloopt langs de kust, zwemt in zee of lange wandelingen maakt met een flat white in de hand. Ze vindt het belangrijk om een gezonde levensstijl voor iedereen toegankelijk te maken.
