Voor het helderste ruimteobject dat ooit door astronomen is waargenomen, moet je een flink stuk reizen. Op twaalf miljard lichtjaar van de aarde tref je J0529-4351. Deze quasar wordt gevoed door een superzwaar zwart gat dat alle verbeelding tart. Astronomen ontdekten het hemellichaam met behulp van de Very Large Telescope (VLT) van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) in Chili.
Wat is een quasar?
Het object dat astronomen door de telescoop waarnamen, wordt een quasar genoemd en is de kern van een ver sterrenstelsel. Quasars voeden zich met de energie van grote zwarte gaten. Doordat zo’n zwart gat in rap tempo materie opsnoept uit de omgeving, wordt heel veel energie opgewekt. Het licht dat daarbij vrijkomt, maakt quasars tot de helderste objecten in het heelal.
Snelst groeiende zwarte gat ‘eet’ elke dag één zon
Maar wat maakt quasar J0529-4351 zo bijzonder? Het haalt energie uit een zwart gat dat enorm snel uitdijt. ‘Dit is het snelst groeiende zwarte gat dat we ooit hebben waargenomen. Het heeft een massa van zeventien miljard zonnen en verorbert iets meer dan één zon per dag. Daarmee is dit het helderste object in het waarneembare heelal,’ zegt Christian Wolf, astronoom aan de Australian National University (ANU) en hoofdauteur van het onderzoek dat deze week is gepubliceerd in vakblad Nature Astronomy.
Een bijzondere ontdekking, maar helemaal nieuw is J0529-4351 niet. Het object was in 1980 al zichtbaar op ruimtefoto’s, maar astronomen wisten destijds niet dat het om een quasar ging. ‘Het is verrassend dat hij zo lang onopgemerkt is gebleven, terwijl we al een miljoen minder indrukwekkende quasars hebben gespot. Hij straalde ons letterlijk tegemoet,’ zegt medeauteur Christopher Onken, evengoed astronoom aan de ANU.
Hoe kon dit heldere object zo lang onder de radar blijven? Tot voor kort was nog niet bekend dat quasars zó veel licht konden uitzenden. Om nieuwe quasars op te sporen, worden modellen ingezet die gebruikmaken van machinelearning. Omdat J0529-4351 zo veel helderder is dan de tot nu bekende quasars, werd hij in eerste instantie over het hoofd gezien als quasar. Maar nieuwe metingen van ESO’s Very Large Telescope bevestigen nu toch: dit is het helderste object in de ruimte én het snelst groeiende zwarte gat dat we kennen.
