In de Fajoem-depressie, een gebied in de Westelijke Woestijn van Egypte, hebben paleontologen onverwachts een bijzondere ontdekking gedaan: de schedel van een dier uit de orde van Hyaenodonta. Niet eerder werd een schedel van dit uitgestorven zoogdier in zo’n goede staat gevonden. Wat leert deze vondst ons over dit vierpotige roofdier?
Een zeldzame ontdekking
De betrokken paleontologen zijn erg enthousiast over de ontdekking. ‘Een complete schedel vinden is een droom voor elke paleontoloog,’ zegt hoofdonderzoeker Shorouq Al-Ashqar van de Universiteit van Mansoura in Egypte. Vaak worden fossielen door de enorme geologische krachten platgedrukt, maar deze schedel is opmerkelijk goed bewaard gebleven.
Leestip: Fossielen bieden een inkijkje in de grootste massa-extinctie ooit
Hyaenodonten leefden van 56 tot 5 miljoen jaar geleden en vormden een orde van roofdieren. Ze stonden bovenaan de voedselketen, te vergelijken met moderne katachtigen en wolven.
Van het bekendste geslacht binnen de orde, Hyaenodon, zijn momenteel vijftien soorten bekend. Die konden in omvang flink variëren: een kleine Hyaenodon was niet veel groter dan een vos, terwijl een grote soort het formaat van een ijsbeer kon hebben. Het gevonden exemplaar woog vermoedelijk ongeveer 27 kilo, vergelijkbaar met een luipaard.
Een nieuwe soort
De schedel werd gevonden in een stuk steen van meer dan dertig miljoen jaar oud. Toen de steen stukje voor stukje was verwijderd, bleek het om een nog onbekende hyaenodont te gaan. Al-Ashqar en zijn collega’s gaven deze nieuwe soort de naam Bastetodon syrtos. Een eerbetoon aan de Egyptische godin Bastet, die vaak werd afgebeeld met een kattenhoofd.
Leestip: Deze diersoorten zijn al miljoenen jaren oud, en bestaan nog steeds
Eerder al werden vergelijkbare schedels gevonden in Afrika, maar nooit was een vondst zo compleet als deze. Dat maakte het lastig om te bepalen tot welke soort het dier precies behoorde. Inmiddels zijn onderzoekers er vrijwel zeker van dat het om een nieuwe soort gaat.
Bij veel fossiele schedels van hyaenodonten missen de tanden, maar die van Bastetodon syrtos heeft een complete bovenste rij tot de hoektand. De tandstructuur wijst erop dat B. syrtos minder tanden had dan andere hyaenodonten. Dit gaf hem een korte, katachtige snuit: ideaal voor krachtige beten.
De beet van de Bastetodon syrtos
Bastetodon syrtos greep zijn prooien met een krachtige beet. De grote hoektanden leenden zich perfect voor het doorklieven van vlees. Onderzoekers stellen dat het dier over krachtige kaakspieren beschikte, wat een beet extra dodelijk maakte.
Leestip: Hyena’s zijn aaseters, toch? 5 fabels over hyena’s ontkracht
Het dier had het waarschijnlijk voorzien op de weke delen van zijn slachtoffers, zoals spieren en ingewanden. Zijn beet was uitermate geschikt om zich in weefsels te zetten, maar niet krachtig genoeg om botten te breken.
Waardoor stierven de hyaenodonten uit?
In de tijd van de Hyaenodonta zag de leefomgeving er heel anders uit. Op de plek waar nu de Westelijke Woestijn is, lag dertig miljoen jaar geleden een tropisch regenwoud. Hier leefden de voorouders van moderne apen, nijlpaarden en olifanten. Bastetodon syrtos
joeg waarschijnlijk op kleinere dieren en aasde op de karkassen van grotere.
Leestip: De sabeltandtijger kon jagen als geen ander. Toch stierf hij uit
Waarom de hyaenodonten uiteindelijk uitstierven, blijft grotendeels onduidelijk. Het is mogelijk dat de opkomst van andere roofdieren daaraan bijdroeg. Daar is echter meer onderzoek voor nodig – voor nu blijft zijn uitsterven een mysterie.
Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium én steun de missie van National Geographic. Word nu lid!
