Bij het plaatsje Marble Bar in West-Australië heeft een onderzoeksteam aanwijzingen gevonden voor mogelijk de oudste meteorietkrater op aarde. De krater zou zijn ontstaan door de inslag van een meteoriet, 3,5 miljard jaar geleden. Wat leert dit ons over de geschiedenis van onze planeet? En hoe ontdek je een krater die miljarden jaren geleden ontstond?
3,5 miljard jaar oud
Onderzoekers van de Curtin University in Perth (Australië) deden de ontdekking in het Pilbarakraton – de resultaten werden gepubliceerd in het vakblad Nature Communications. ‘De oudst bekende inslagkrater van vóór deze vondst vond 2,2 miljard jaar geleden plaats, maar voor deze moeten we nog heel wat verder terug in de tijd,’ zegt hoogleraar Tim E. Johnson, medehoofdonderzoeker van de studie.
De krater omvat een gebied van meer dan honderd vierkante kilometer en ontstond toen een meteoriet met een snelheid van wel 36.000 kilometer per uur insloeg. De klap moet brokstukken over enorme afstanden over de aarde hebben geslingerd.
Leestip: Een planetoïde-inslag werd de dinosauriërs fataal, of toch niet?
‘Uit onderzoek naar het maanoppervlak [waar de kraters door de afwezigheid van een atmosfeer goed zichtbaar blijven] weten we dat zulke gigantische inslagen vroeger veelvuldig voorkwamen in ons zonnestelsel,’ zegt Johnson. ‘Maar onderzoek naar kraters die zó oud zijn, is nog maar weinig gedaan. Simpelweg omdat zulke oude inslagkraters niet eerder zijn gevonden.’
Hoe worden deze kraters gevonden?
Inslagkraters als deze worden herkend aan specifieke kenmerken in het gesteente, zogenoemde shatter cones. Dit zijn kegelvormige structuren die ontstaan door de enorme druk – bijvoorbeeld door een meteorietinslag. Door de schokgolf die hierbij vrijkomt, scheurt het omringende gesteente in scherpe hoeken. Shatter cones dienen als belangrijk geologisch bewijs voor inslagen van planetoïden.
De punten van deze kegels wijzen vaak naar de bron van de schokgolf. Aangevuld met de vondst van bepaalde mineralen die alleen onder grote druk worden gevormd, krijgen onderzoekers een goed beeld van wat er zich miljoenen tot miljarden jaren geleden afspeelde.
Gevolgen voor de vorming van onze planeet
Onderzoek naar de krater laat zien dat de inslag in West-Australië aanzienlijke gevolgen had voor de ontwikkeling van leven. ‘Inslagkraters creëerden een omgeving die gunstig was voor microbieel leven, zoals hete waterpoelen,’ zegt Christopher L. Kirkland, een hoogleraar geologie die meewerkte aan het onderzoek.
Leestip: ’s Werelds oudste 3D-landkaart ontdekt in grot bij Parijs
De meteoriet kan ook een rol hebben gespeeld bij de vorming van onze aardkorst. Zo kan de enorme kracht van de inslag een deel van de aardkorst in een andere richting hebben geduwd. Ook kan er een grote hoeveelheid magma naar de oppervlakte zijn gestuwd. ‘Het kan zelfs hebben bijgedragen aan de vorming van kratons, grote landmassa’s die de basis werden voor onze continenten.’
Steun de missie van National Geographic en krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium. Word nu lid!
