Iedereen ergert zich weleens aan geluiden. Denk aan het dreunende geluid van werkzaamheden buiten je raam of nagels die over een krijtbord krassen. Maar voor mensen met misofonie kunnen zelfs alledaagse geluiden ondraaglijk zijn, zoals het klikken met een pen of het slurpen van eten en drinken. Waar komt deze overgevoeligheid voor geluid vandaan?

Nog weinig bekend

Hoewel onderzoekers schatten dat vijf tot twintig procent van de volwassenen lijdt aan misofonie, is er nog maar weinig over bekend. Psycholoog Jane Gregory van Oxford University (VK) heeft er zelf ook last van, en doet onderzoek naar de oorzaak. ‘Toen ik jong was, werd ik helemaal gek van het gekoer van duiven en het geklik van pennen. Ik kon me er niet door concentreren.’

Leestip: Als je deze foto vies vindt, heb je misschien trypofobie

Onderzoek naar de achterliggende oorzaken van misofonie neemt toe. In oktober 2024 kondigde het Misophonia Research Fund een investering van 2,5 miljoen dollar aan voor onderzoeksprojecten. ‘Misofonie is een aandoening die lange tijd verkeerd begrepen en onvoldoende onderzocht is,’ zegt de uitvoerend directeur van het fonds, Lauren Harte-Hargrove.

Door het toenemende onderzoek leren we niet alleen meer over de oorzaken van misofonie, maar ook hoe we de symptomen kunnen verlichten. Wat heeft de wetenschap tot nu toe hierover ontdekt?

Wat veroorzaakt misofonie?

Eén theorie is dat de gevoeligheid voor geluid een evolutionair overblijfsel is uit onze tijd als jagers en verzamelaars. ‘Als je kauwgeluiden hoort, kan dat betekenen dat je eten is gestolen of dat er roofdieren in de buurt zijn,’ zegt onderzoeker en psycholoog Jennifer Brout.

‘Daarnaast kan het geluid van niezen of hoesten een teken zijn dat ziekteverwekkers in de omgeving aanwezig zijn,’ voegt ze toe. Deze alertheid hielp ons vroeger om te overleven.

Leestip: Deze spin kan supergoed horen, ondanks dat hij geen oren heeft

Tegenwoordig kan diezelfde neurologische bedrading onschuldige geluiden ondraaglijk maken. ‘Instinctief blijft je aandacht erbij. Je kunt de geluiden niet naar de achtergrond verdringen zoals anderen dat zouden doen.’

Misofonie ontstaat soms na trauma

Naast een evolutionaire verklaring, blijkt uit onderzoek dat misofonie ook verband houdt met andere aandoeningen. Het gaat vaak samen met depressies, angst-stoornissen en ADHD. Wetenschappers weten echter nog niet of misofonie een apart syndroom is, een symptoom van iets anders of iets daartussenin.

In sommige gevallen lijkt misofonie na een trauma te ontstaan, wat vragen oproept over de invloed van omgevingsfactoren. Daarnaast lijkt de stoornis vaak in families voor te komen, hoewel er nog geen specifieke genen voor ontdekt zijn.

Diagnose en behandeling

Er bestaat geen gestandaardiseerde test om misofonie vast te stellen. De meeste mensen herinneren zich hun eerste ervaring met de stoornis ergens tussen hun achtste en twaalfde levensjaar. Daarom is de Amsterdam Misophonia Schaal ontwikkeld, met als doel om al vroeg een diagnose bij kinderen te kunnen stellen.

Leestip: Wat 5 recente onderzoeken ons leren over de gezondheid van vrouwen

Hoewel koptelefoons met noise-canceling al een welkome verlichting kunnen bieden, zijn er ook psychologische behandelingen die helpen de irritatie onder controle te houden. De bekendste is cognitieve gedragstherapie (CGT): gesprekstherapie waarmee je leert om anders te reageren op triggers.

Het doel van CGT is om het brein van de patiënt te leren dat de geluiden misschien irritant, maar wel ongevaarlijk zijn. Onderzoek naar deze methode laat veelbelovende resultaten zien. Maar wetenschappers hopen dat naarmate er meer aandacht komt voor misofonie, er ook steeds meer passende behandelingsmethoden zullen worden ontwikkeld.

Steun de missie van National Geographic en krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium. Word nu lid!