Met meer dan 60.000 passerende schepen per jaar behoort de Straat van Gibraltar tot de drukste zeeroutes ter wereld. Maar het smalle water tussen de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee is meer dan een logistieke corridor: het is ook leefgebied van een kleine, kwetsbare populatie grienden (Globicephala melas). Nieuw onderzoek laat zien dat deze walvissen hun communicatie noodgedwongen aanpassen aan het constante lawaai van scheepsverkeer, en dat ze daarbij tegen biologische grenzen aanlopen.

Een onderwaterwereld vol geluid

Voor grienden is geluid van levensbelang. Ze gebruiken roepen om contact te houden met groepsgenoten, partners te vinden en kalveren terug te roepen. Maar in een drukbevaren zee wordt dat steeds moeilijker.

Onderzoekers van onder meer Aarhus University in Denemarken volgden tussen 2012 en 2015 23 grienden in de Straat van Gibraltar. Hun bevindingen werden vandaag gepubliceerd in het vakblad Journal of Experimental Biology. Met tijdelijke sensoren op de rug van de dieren registreerden de wetenschappers zowel hun gedrag als het omgevingsgeluid onder water.

Leestip: Waarom walvissen en schepen steeds vaker met elkaar in aanvaring komen

Die metingen laten zien dat de achtergrondruis sterk varieert: van ongeveer 79 tot 144 decibel. Dit is vergelijkbaar met het verschil tussen een druk restaurant en het geluid van een stofzuiger van dichtbij.

Grienden gaan harder roepen

Uit de analyse van meer dan 1400 walvisroepen blijkt dat grienden hun geluid aanpassen aan die ruis. Naarmate het lawaai toeneemt, maken ze hun roepen luider. Dat fenomeen is bekend van andere diersoorten, en zelfs bij mensen: in een rumoerige omgeving ga je automatisch harder praten.

Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!

Maar bij grienden blijkt die strategie beperkingen te hebben. De onderzoekers onderscheiden vier typen roepen. Sommige, zoals korte contactsignalen, kunnen nog iets in volume worden verhoogd. Andere, waaronder lage tonen en zogenoemde tweedelige roepen, worden al op maximaal volume geproduceerd. Die kunnen dus niet nog luider.

Juist de belangrijkste roepen raken overstemd

En precies daar wringt het. De luidste roepen zijn namelijk de signalen die grienden gebruiken om elkaar terug te vinden, bijvoorbeeld nadat ze diep hebben gedoken om voedsel te zoeken.

Als die signalen niet verder versterkt kunnen worden, neemt het bereik ervan af. Met andere woorden: walvissen moeten dichter bij elkaar blijven om elkaar nog te kunnen horen.

Leestip: Onderzoek wijst uit: walvissen helpen elkaar als ze verstrikt raken in visnetten

Volgens de onderzoekers verkleint geluidsoverlast zo de effectieve communicatieafstand. Dat maakt het moeilijker voor dieren om groepsgenoten terug te vinden, en mogelijk ook om partners te vinden tijdens de voortplanting.

Kwetsbare populatie onder druk

Dat is zorgwekkend, omdat de populatie grienden in de Straat van Gibraltar klein is: naar schatting zo’n 250 dieren. In zo’n beperkte groep kan verstoorde communicatie snel gevolgen hebben.

De walvissen moeten zich niet alleen een weg banen tussen schepen, maar ook nog effectief communiceren in een steeds luidruchtigere omgeving. Dat blijkt lastiger dan gedacht.

Leestip: Hoe walvispoep dieren onder én boven water voedt

Het onderzoek onderstreept daarmee een breder probleem: menselijke activiteit verandert niet alleen het landschap boven water, maar ook de geluidswereld daaronder. En voor dieren die afhankelijk zijn van geluid, kan dat directe gevolgen hebben voor hun dagelijks leven – en uiteindelijk voor hun overlevingskansen.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!