Films als Jurassic Park voeden het idee al decennialang: uitgestorven dieren weer tot leven wekken. Dat scenario lijkt nu dichterbij dan ooit. Een Amerikaans biotechbedrijf wil in 2028 een wolharige mammoet laten geboren worden, ruim 4000 jaar na het uitsterven van de soort. Maar niet iedereen is enthousiast.
Wetenschappers plaatsen kanttekeningen bij zowel de haalbaarheid als de wenselijkheid van dit plan. ‘We weten veel over mammoeten, maar zeker niet alles,’ zegt Koen Beumer, socioloog aan de Universiteit Utrecht. ‘Het is buitengewoon moeilijk om de gevolgen van zo’n project te voorspellen.’
Waarom willen we uitgestorven dieren terugbrengen?
Volgens de initiatiefnemer, het Amerikaanse biotechbedrijf Colossal Biosciences, kan de terugkeer van de mammoet helpen bij het tegengaan van klimaatverandering. Mammoetachtige dieren zouden in Arctische gebieden sneeuw en gras vertrappen, waardoor de bodem beter geïsoleerd blijft. Dat zou het ontdooien van permafrost vertragen en de uitstoot van opgeslagen koolstof verminderen.
Dat soort argumenten klinken aantrekkelijk, zegt Beumer. ‘In discussies over de-extinctie worden natuurbehoud en ecologische winst vaak als belangrijkste rechtvaardiging genoemd. Dat zijn ook de criteria waarop zulke projecten worden beoordeeld.’
Niet elk dier maakt kans op een comeback
Toch viel Beumer en zijn collega’s iets op. In hun onderzoek, dat vorig jaar werd gepubliceerd in het vakblad Environment and Planning E: Nature and Space, analyseerden zij welke dieren wereldwijd worden geselecteerd voor de-extinctieprojecten.
‘Het zijn bijna altijd iconische, spectaculaire soorten,’ zegt Beumer. ‘Mammoeten, dodo’s, Tasmaanse tijgers. We vroegen ons af: waarom nooit een onopvallend dier, zoals een insect of een muis? Daar moet meer achter zitten.’
Charisma als doorslaggevende factor
Dat ‘meer’ blijkt charisma te zijn. Samen met collega’s Tessa Molhuizen en Ine Dorresteijn concludeerde Beumer dat persoonlijke fascinatie een grotere rol speelt dan vaak wordt toegegeven. ‘Wetenschappers zijn ook gewoon mensen,’ zegt hij. ‘En mensen hebben voorkeuren. Dieren die tot de verbeelding spreken, krijgen meer aandacht – en vooral meer geld.’
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Dat geld is cruciaal. De-extinctie is duur. Colossal Biosciences haalde in januari 2025 tweehonderd miljoen dollar op om, naast de mammoet, ook de dodo en de Tasmaanse tijger terug te brengen. ‘Als ze zich op een planktonsoort hadden gericht, was dat bedrag er nooit gekomen,’ aldus Beumer.
Weten we eigenlijk wat we creëren?
Zelfs als de techniek werkt, blijft een fundamentele vraag overeind: wat voor dier brengen we terug? Mammoeten die uit het ijs zijn gehaald, zijn soms uitzonderlijk goed bewaard. Toch beschikken onderzoekers slechts over fragmentarisch DNA, legt Beumer uit. ‘We hebben geen compleet mammoetgenoom. Wat ontbreekt, vullen we aan met DNA van Aziatische olifanten, en soms zelfs muizen.’
Leestip: 5 keer werd de aarde getroffen door een massa-extinctie. Hoe kon dat gebeuren?
Het resultaat is geen echte mammoet, maar een genetische hybride. Colossal presenteerde vorig jaar maart al een ‘wolharige muis’, waarin enkele mammoetgenen zijn ingebouwd. Maar hoe zo’n dier zich zal gedragen, weten we niet. ‘Wat is typisch mammoetengedrag?’ vraagt Beumer zich af. ‘Zal het daadwerkelijk de permafrost aanstampen, of juist vegetatie wegvreten? Dat verschil is cruciaal.’
De ethische kant van de-extinctie
Bij sommige uitgestorven soorten weten we wél veel. Beumer noemt Lonesome George, de laatste reuzenschildpad van zijn soort, die in 2012 stierf na jarenlange observatie. ‘Zijn terugkeer zou ecologisch zinvol kunnen zijn voor de Galapagoseilanden.’
Toch waarschuwt Beumer dat de ethische vragen blijven bestaan, ongeacht de soort. ‘Genetische technieken zoals klonen brengen een reëel risico op dierenleed met zich mee. En belangrijker: de-extinctie pakt de oorzaken van uitsterven niet aan.’
Die oorzaken – klimaatverandering, habitatverlies, menselijke druk – bestaan nog altijd. ‘We investeren honderden miljoenen in het terughalen van verdwenen soorten,’ zegt Beumer. ‘Terwijl er vandaag talloze dieren op het punt staan te verdwijnen. Je kunt je afvragen waar onze prioriteiten zouden moeten liggen.’
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
