In de wintermaanden gaat er wat vaker een kaarsje aan in huis en maken we een stamppot klaar op een gasfornuis. Maar als er verbranding plaatsvindt, komen gassen en fijnstof (PM2,5) vrij. Die deeltjes kunnen je bloedbaan binnendringen en luchtwegproblemen veroorzaken. In de Bosnische hoofdstad Sarajevo overlijden zelfs jaarlijks 3300 mensen vroegtijdig vanwege de vele houtkachels en daarmee gepaarde verbranding in de stad.

We spraken met Jonathan Levy, milieu- en gezondheidswetenschapper bij Boston University (VS), en Gabriel Bekö, milieu-ingenieur aan de Technische Universiteit van Denemarken over hoe zij hun huis gezond houden.

Moeten we ons zorgen maken over de luchtkwaliteit in ons huis?

Bekö: De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat in dat de luchtvervuiling binnenshuis twee tot vijf keer zo hoog kan zijn als buiten. Veel van de chemicaliën die we buitenshuis aantreffen, komen uit de huizen. Persoonlijke verzorgingsproducten zijn een grote bron, maar ook de verbranding die ontstaat door te koken op een gasfornuis of het aansteken van kaarsen.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Levy: Een belangrijke luchtverontreinigende stof binnenshuis is fijnstof. Dat komt vrij tijdens het koken, het roken van sigaretten, het branden van kaarsen, eigenlijk alles waarbij een vlam ontstaat of iets verbrandt. Ook stikstofdioxide is een belangrijke vervuilingsbron. Dat komt vrij bij het verbranden van gas.

Hebben jullie je gedrag aangepast sinds jullie dit onderwerp bestuderen?

Levy: Er zijn drie factoren die de luchtkwaliteit beïnvloeden: hoeveel je verbrandt en hoelang, de ventilatie en de grootte van de woning en de ruimte. In grote ruimtes kunnen gevaarlijke stoffen in de lucht meer verdunnen.

Ik houd in huis rekening met al deze factoren. Het is onmogelijk om luchtvervuiling tot een nulpunt te brengen, maar waar mogelijk verminderen we de blootstelling. Als iets tijdens het koken begint te roken, zet dan even het raam open, ook als het koud is. Een draagbare luchtreiniger kan ook de luchtkwaliteit verbeteren.

Leestip: Wat is zure regen en wat doet het met de natuur en onze gezondheid?

Bekö: Ik probeer chemische blootstelling te voorkomen. Ik ben niet zo bang voor deeltjes die vrijkomen tijdens het koken, maar ik zet natuurlijk wel de afzuiger aan. En ik open het badkamerraam na iedere douchebeurt om schimmelgroei te stoppen.

Zijn er producten die jullie absoluut vermijden?

Bekö: Ik zoek naar producten die expliciet vermelden dat ze vrij van chemische stoffen als ftalaat of BPA zijn. Wat me echt zorgen baart, zijn producten met hormoonverstorende stoffen – stoffen die hormonen nabootsen. Daarom vermijd ik producten met geurtjes. Mijn wasmiddel is geurvrij, bijvoorbeeld. Al weet ik niet hoe groot het gezondheidsvoordeel is op de langetermijn.

Ik brand ook weinig kaarsen. We hebben een studie gedaan waaruit bleek dat er uren na het uitblazen van de kaars nog fijnstof in huis hing. Het is een goed idee om na het uitblazen het raam open te zetten. Ik zeg niet dat je ziek wordt als je kaarsen brandt, maar waarom zou je de risico’s niet proberen te vermijden als je weet dat sommige stoffen schadelijk zijn voor de gezondheid?

Levy: Iedere levensstijl is anders. Het is een kwestie van: wat moet je doen versus wat zou je willen doen? Welke dingen kun je elimineren zonder daar grote nadelen van te ondervinden? Als je geen wierook hoeft te branden in een afgesloten ruimte, doe het dan niet. Maar als het belangrijk is voor je levensstijl of traditie, doe het dan zo kort mogelijk en zorg dat je de lucht filtert.

Wat zijn haalbare veranderingen die lezers thuis kunnen doorvoeren?

Bekö: Wat ontzettend belangrijk is, en wat niet genoeg waardering krijgt, is ventilatie. Zet meerdere keren per dag vijf tot tien minuten je ramen open, ook in de wintermaanden. Het is misschien tochtig, maar het is een kwestie van balans vinden tussen gezondheid en comfort.

Leestip: Middeleeuwse stadshuizen zagen er netter uit dan je misschien dacht

Filters moeten regelmatig worden vervangen en onderhouden, en dat geldt ook voor ventilatiekanalen en -systemen. Schoonmaken is ook belangrijk. Door regelmatig te stoffen, en vloeren, oppervlakken, muren en ramen te wassen, verwijder je chemicaliën.

Levy: De vervuilingsbron volledig elimineren is natuurlijk het beste, maar dat is niet altijd realistisch. Mensen moeten toch koken. Maar als je een vervuilingsbron in huis hebt, is ventilatie en filtratie het belangrijkst. Zet de ventilatie aan tijdens het koken of open een raam.

Veel mensen moeten zich realiseren dat ze het grootste deel van hun dag binnen doorbrengen. Je hebt invloed op wat er in je eigen huis gebeurt, dus dat geeft je enige controle en autoriteit over de mate van blootstelling waar jij en je huisgenoten mee te maken krijgen.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!