Na de donkere wintermaanden worden de dagen weer langer en lichter. Dat kantelpunt wordt gemarkeerd door de lente-equinox, die dit jaar rond 20 maart valt. Op dat moment begint de astronomische lente. De zon wint zichtbaar aan kracht, de natuur ontwaakt en dag en nacht zijn wereldwijd bijna even lang. Maar hoe werkt dat precies?

Waarom de seizoenen veranderen

Dat we seizoenen kennen, is het gevolg van de schuine stand van de aarde. Onze planeet helt ongeveer 23,5 graden ten opzichte van haar baan om de zon. Terwijl de aarde in een jaar rond de zon draait, verandert daardoor voortdurend de invalshoek van het zonlicht.

Leestip: Waarom zingen vogels in de lente zo uitbundig? ‘Het is opmerkelijk precies getimed’

Vanaf de lente-equinox tot aan de zomerzonnewende in juni helt het noordelijk halfrond steeds verder richting de zon. De dagen worden langer, de zon klimt hoger aan de hemel en de eerste tekenen van groei worden zichtbaar in het landschap. Tegelijkertijd begint op het zuidelijk halfrond juist de herfst.

Een zeldzaam moment van evenwicht

Tijdens de equinox – zowel in maart als in september – staat de zon loodrecht boven de evenaar. Dat zorgt voor een bijna perfecte verdeling van zonlicht over de aarde.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Het resultaat is een zeldzaam moment van wereldwijde balans: overal op aarde duren dag en nacht ongeveer even lang. Toch is die balans niet exact. Door de breking van zonlicht in de atmosfeer zien we de zon al vóór zonsopkomst en blijft hij na zonsondergang nog even zichtbaar. Daardoor duurt de dag technisch gezien iets langer dan de nacht.

Een wereldwijd markeringspunt

Hoewel de lente-equinox in Nederland en België vaak onopgemerkt voorbijgaat, heeft dit moment wereldwijd een diepe culturele betekenis. In 2026 valt de equinox opnieuw samen met Nowruz, het Perzische nieuwjaar, waar door miljoenen mensen in Iran en Centraal-Azië bij wordt stilgestaan.

Leestip: Hoe de lentezon voor explosies zorgt in de duinen op Mars

Het feest markeert het begin van een nieuw seizoen en symboliseert vernieuwing, groei en evenwicht – al zullen vieringen door de huidige situatie in het Midden-Oosten ingetogen zijn.

Ook op andere plekken, van Stonehenge in Engeland tot tempelcomplexen in Midden-Amerika, verzamelen mensen zich rond de equinox om de stand van de zon te observeren. Die eeuwenoude rituelen onderstrepen hoe nauw de mens al sinds de Oudheid verbonden is met de bewegingen van de aarde.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!