Dit weekend wordt de klok verzet naar zomertijd en moeten we ’s nachts een uur inleveren. Een uurtje minder slaap lijkt onschuldig, maar onderzoek toont aan dat de zomertijd en de daaruit voortvloeiende verstoring van ons circadiane ritme wel degelijk negatieve gevolgen hebben voor de hartgezondheid.

‘Tijdens onze slaap kan het hart- en vaatstelsel rusten en herstellen,’ zegt Kelsie Full, gedragsepidemioloog aan het Vanderbilt University Medical Center (VS). ‘Als we niet goed slapen en onze nachtrust wordt verstoord, zien we een verstoring of ontregeling van dat cardiovasculaire systeem.’

Leestip: Heeft je hond last van de overgang naar zomertijd? Dit zegt de wetenschap

Het cardiovasculaire systeem werkt volgens een circadiaans ritme, dat is de 24-uursklok die biologische processen reguleert. Maar wanneer de tijd in het voorjaar wordt verzet, raakt dit systeem uit balans.

Leidt de zomertijd tot meer hartaanvallen?

De zomertijd is ooit ingesteld om overdag energie te besparen. Door maximaal gebruik te maken van het zonlicht in de lente en de zomer hoefden de lampen en verwarming minder lang aan. In Nederland werd de zomertijd voor het eerst ingevoerd in 1916, tijdens de Eerste Wereldoorlog. De moderne zomertijd bestaat sinds 1977 en was een direct gevolg van de oliecrisis van 1973.

De zomertijd heeft een gunstig effect op de portemonnee, maar dat gaat wel gepaard met gevolgen voor onze gezondheid. Het RIVM concludeerde in 2019 op basis van literatuuronderzoek dat er direct na de zomertijd meer hartinfarcten voorkomen. Die cijfers worden echter weerlegd door een Amerikaanse studie uit 2025. Onderzoekers die de dossiers van bijna 170.000 patiënten onderzochten, vonden geen significante toename van hartaanvallen na de ingang van de zomertijd.

Chronische ontregeling van het lichaam

Het zijn juist de maanden ná de ingang van de zomertijd die de grootste reden tot bezorgdheid geven. Hoewel we ons in de loop van twee tot vijf dagen kunnen aanpassen aan de aanvankelijke vermoeidheid, duurt de fysieke overgang naar zomertijd langer, aldus Susan Redline, slaapspecialist aan de Harvard Medical School (VS).

Leestip: Proefkonijn: Hoe kun je je diepe slaap bevorderen? Myrthe laat zich onderzoeken in deze slaapkamer

‘Zodra we die verandering van een uur doorvoeren, raakt ons lichaam ontregeld. De fysiologische processen in ons lichaam zijn dan niet meer afgestemd op de omgevingssignalen, zoals natuurlijk zonlicht,’ beaamt Full. ‘We blijven dus als het ware acht maanden lang chronisch ontregeld.’

De gevolgen van slaaptekort

Als je gedurende langere tijd een slaaptekort hebt, kan dat gepaard gaan met een verhoogd lichaamsgewicht, een verhoogd risico op obstructieve slaapapneu, een verhoogde bloeddruk en daardoor bijdragen aan een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Eén gemist uur slaap is waarschijnlijk niet genoeg om een ​​hartaanval te veroorzaken, maar deze uren tellen wel op. Een algeheel slaaptekort dwingt het hart harder te werken door een toename van stresshormonen, bloeddruk en ontstekingen. Dit verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, een hartaanval en een beroerte, zo onderschrijven verschillende onderzoeken.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

In één onderzoek werd een verhoogd risico op een hartaanval bij minder dan zes uur slaap geassocieerd met een twintig procent hoger risico. En een studie uit februari 2026 wees uit dat een kortere slaapduur bij mensen in de vijftig verband hield met atriumfibrillatie: een onregelmatige hartslag die kan leiden tot bloedstolsels.

Elke dag op dezelfde tijd naar bed

Ook de consistentie van de slaap is cruciaal. Een onderzoek van de Harvard Medical School toonde aan dat deelnemers met een onregelmatig slaapschema meer dan twee keer zoveel risico liepen op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, ongeacht de slaapduur en eerdere risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit studies onder nachtploegmedewerkers: zij hebben zeventien procent meer kans op hart- en vaatziekten.

Leestip: Waarom apart slapen beter is voor je nachtrust – en je relatie

‘In studies onder volwassenen van 35 jaar en ouder, hebben mensen bij wie het nachtelijke slaapritme en het tijdstip waarop ze naar bed gaan chronisch met een uur varieert een dertig tot vijftig procent hoger risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten en diverse stofwisselingsproblemen zoals diabetes,’ zegt Redline.

Volgens Full is het normaal om af en toe slaapproblemen te hebben, maar adviseert ook om tijdig contact op te nemen met een slaapdeskundige. Want goede slaap is nu eenmaal cruciaal voor de gezondheid van het hart.

Al onze verhalen lezen? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!