Dieren

Hoe verhuis je 500 olifanten?

Het was een enorme klus om de dikhuiden te pakken te krijgen en ze naar een veilige plek te verhuizen, maar hij is eindelijk geklaard. donderdag, 9 november 2017

Door Sarah Gibbens

Vier minuten. Zoveel tijd hebben dierenbeschermers gemiddeld vanaf het moment dat een verdovingspijl de dikke huid van een olifant binnendringt tot het moment dat de verdoving intreedt.

Die korte tijdsspanne is het meest kritische moment als je een olifant van zesduizend kilo wilt verplaatsen over een afstand van zo’n 250 kilometer.

Eind juli kwam er een eind aan het twee jaar durend project van dierenbeschermers in Malawi waarbij 520 olifanten uit het Nationaal Park Liwonde en het Majete Wildlife Reserve werden verhuisd naar een nieuw onderkomen in het Nkhotakota Wildlife Reserve. Hopelijk is de verplaatsing van de dieren de oplossing voor een aantal problemen op het gebied van wildbeheer, zowel in hun oude leefgebied als op hun nieuwe locatie.

In Liwonde en Majete leidde een fikse toename in de olifantenpopulaties tot steeds meer conflicten tussen mensen en dieren. Olifanten die steeds meer oprukken richting menselijke bewoning, kunnen schade toebrengen aan oogsten en vee, wat rampzalig kan uitpakken voor het levensonderhoud van kleine boeren. Veel van de uit de parken getransporteerde dieren hadden kleine, kogelvormige gaatjes in hun oren.

De populatie in Nkhotakota daarentegen, was gedecimeerd door stropers. Een populatie van meer dan 1500 olifanten was geslonken tot minder dan honderd dieren in de afgelopen twintig jaar.

Maar de verhuizing van de olifanten van het ene park naar het andere had veel voeten in de aarde. De kuddes konden niet gewoon naar hun nieuwe tehuis lopen, omdat de regio dichtbebouwd is. De vrees was dat de boerenbedrijven van Malawi daar onder zouden lijden.

Dierenartsen en -beschermers van African Parks, een non-profitorganisatie die parken en beschermde natuurgebieden beheert, voerden het project uit. De teams dreven familiegroepen bijeen (een voor een). Omdat olifanten sociale dieren zijn, zorgt dat voor minder stress en een betere kans dat de dieren zich thuis gaan voelen in hun nieuwe omgeving.

Een mammoetoperatie

Op de dag van de verhuizing gingen de teams vroeg op pad om met behulp van een helikopter kuddes te zoeken. Als ze een familiegroep in het vizier kregen, waarschuwden ze via de radio de groepen op de grond terwijl de olifanten vanuit de lucht werden verdoofd.

De olifanten werden verdoofd met een pijl met een synthetisch opioïde die tienduizend keer zo sterk is als morfine. Mensen zouden binnen enkele seconden overlijden als ze een druppel binnenkregen. Maar zelfs met dit krachtige kalmeringsmiddel duurt het vier minuten voor een olifant onder zeil gaat. In de tussentijd is de dikhuid nog steeds in staat een fikse afstand af te leggen.

De grondploegen bleven in de buurt om ervoor te zorgen dat de verdoofde olifanten niet in het water zouden vallen, hun kop zouden stoten tegen een boom, of op hun borst zouden vallen. In die positie zouden de longen van de forse dieren geplet kunnen worden.

“Na vier minuten houden de olifanten op met rennen. Ze vallen op hetzelfde moment om, ideaal gesproken ook op dezelfde plek. Maar het gaat heel snel, en we moeten voorbereid zijn om in te grijpen om ervoor te zorgen dat het met iedereen goed gaat,” vertelt Andrea Heydlauff, de chief marketing officer voor African Parks. Ze was bij veel van de transporten aanwezig en verleende assistentie bij het project.

Nadat een olifant helemaal buiten bewustzijn was en in de juist positie was gelegd, deden medewerkers een takje in de slurfopening, zodat de luchtwegen van het dier open zouden blijven. De oren werden naar voren geslagen om de ogen van de olifanten te beschermen tegen de felle zon.

De verdoofde olifanten werden vervolgens met speciaal daarvoor gemaakte hijskranen in een krat getild. Ze werden daarbij aan touwen aan de onderkant van hun poten opgetild. Als de dieren eenmaal in het krat zaten, kregen ze tegengif om ze te laten bijkomen. De olifanten bleven tijdens de rest van de twaalf uur durende reis naar het noorden wakker, maar volgens Heydlauff waren ze nog wel wat suf van de verdoving, “net zoiets als wanneer je een valium zou nemen,” zegt ze.

En nu?

Nu de massale verhuizing voltooid is, hopen de medewerkers van African Parks dat Nkhotakota een van de toonaangevende olifantenreservaten van Malawi zal worden en dat dit een positief effect zal hebben op de werkgelegenheid en het toerisme in de regio.

De meeste stropers die in Malawi actief waren, opereerden in kleine lokale groepen en gebruikten simpele wapens en vallen. Maar het effect was toch aanzienlijk. Toen African Parks in 2015 het beheer kreeg over Nkhotakota, nam de organisatie opzichters in dienst en trainde hen in wetshandhaving om het park te beveiligen, een einde te maken aan het stropen en hen voor te bereiden op de verhuisde olifanten.

Maar het beschermen van olifanten blijft in heel Afrika een uitdaging.

Voor ivoor wordt op de zwarte markt een hoge prijs betaald. In sommige regio’s levert een enkele kilo al duizend dollar op. Uit een in 2016 uitgevoerd onderzoek bleek dat alleen al in de afgelopen tien jaar 140.000 olifanten werden gedood om hun slagtanden.

En vooral in regio’s die te lijden hebben onder burgerconflicten, is het lastig gebleken om olifantenstropers aan te pakken. In het Nationaal Park Garamba dat door African Parks wordt beheerd in het door oorlog verscheurde Congo-Kinshasa, daalde de olifantenpopulatie bijvoorbeeld van meer dan 22.000 tot slechts 1300 dieren in de afgelopen vijftig jaar. Nu nog steeds heeft het park te kampen met stropers met zware militaire wapens.

African Parks beheert in totaal elf nationale parken en beschermde natuurgebieden namens overheden op het hele continent. En ondanks de aanzienlijke bedreigingen waarmee Afrikaanse olifanten te maken hebben, hebben ze goede hoop dat ze kunnen bijdragen aan het herstel van andere populaties.

“We weten waaraan deze olifanten sterven,” zegt Heydlauff. “We kunnen het bij de bron aanpakken.”

Lees meer