Wie denkt dat we het menselijk lichaam volledig begrijpen, komt soms bedrogen uit. Zelfs in de anatomie worden nog altijd nieuwe inzichten opgedaan. Zo werd het mesenterium – het vlies dat de darmen met de buikwand verbindt – lange tijd gezien als een losse verzameling structuren. Pas in 2016 concludeerden wetenschappers dat het één samenhangend orgaan vormt. Die ontdekking roept een intrigerende vraag op: welke organen bestaan er in het dierenrijk die wij niet hebben?

1. Licht uit eigen lichaam: fotoforen

In de diepzee, waar zonlicht niet doordringt, hebben sommige vissen hun eigen lichtbron ontwikkeld. Ze beschikken over fotoforen: organen die via bioluminescentie licht produceren.

Een opvallend voorbeeld is de draakvis Pachystomias microdon. Volgens zeebioloog Edie Widder heeft deze vis drie soorten lichtorganen onder zijn ogen: blauw, rood en oranje. Het blauwe licht helpt bij oriëntatie, terwijl het rode licht – onzichtbaar voor veel prooidieren – wordt gebruikt om te jagen of te communiceren. De functie van het oranje licht is nog niet volledig opgehelderd.

2. Verleiding via geur: mentale klieren

De naam klinkt psychologisch, maar mentale klieren hebben niets met de geest te maken. Ze danken hun naam aan het Latijnse mentum, oftewel kin. Bij sommige salamanders bevinden deze klieren zich onder de kin en produceren ze feromonen.

Tijdens de paring brengt het mannetje deze geurstoffen rechtstreeks in de neus van het vrouwtje. Dat verhoogt haar bereidheid om te paren en versnelt het proces.

3. Zien zonder licht: infrarooddetectie

Sommige slangen beschikken over een zintuig dat mensen volledig ontbreekt. Groefkopadders – die voorkomen in Amerika en Eurazië – hebben kleine putjes tussen hun ogen en neusgaten waarmee ze warmteverschillen kunnen waarnemen.

Leestip: Dit is de barones, de langste wilde slang ter wereld

Met deze infrarooddetectie kunnen ze warmbloedige prooien in totale duisternis ‘zien’, tot op ongeveer zestig centimeter afstand.

4. Voortplanting én voeding: de bursa copulatrix

Bij vlinders speelt een minder bekend orgaan een dubbele rol. In het voortplantingsstelsel van het vrouwtje bevindt zich de bursa copulatrix. Hier worden de voedingsstoffen uit de door het mannetje aangeleverde spermapakketjes – zogeheten spermatoforen – afgebroken en benut.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Het orgaan is daarmee niet alleen essentieel voor voortplanting, maar draagt ook bij aan de voedingsbalans van het vrouwtje.

5. Een raadsel in het lichaam: het orgaan van Bidder

Bij veel padden komt een mysterieus orgaan voor: het orgaan van Bidder. Het lijkt op een rudimentaire eierstok en kan groeien wanneer de hormonale balans verandert, bijvoorbeeld bij een daling van testosteron.

Leestip: De kasuaris staat bekend als de gevaarlijkste vogel ter wereld – is dat terecht?

Hoewel lange tijd werd gedacht dat het als reserve-orgaan diende, is de exacte functie nog altijd onbekend. Het blijft een van de vele puzzels in de biologie.

6. Alternatieve anatomie: klaspers

Bij haaien ziet voortplanting er anders uit dan bij zoogdieren. Mannetjes beschikken over klaspers: gespecialiseerde uitsteeksels waarmee ze sperma in het vrouwtje overbrengen. Bij sommige soorten zijn deze voorzien van kleine haakjes, die helpen om tijdens de paring stevig vast te blijven zitten.

Ook bij insecten komen vergelijkbare structuren voor. Zo gebruiken mannetjeslibellen scherpe klaspers om het vrouwtje vast te grijpen.

Wat zegt dit over ons eigen lichaam?

Het dierenrijk laat zien hoeveel verschillende oplossingen evolutie kan voortbrengen. Tegelijkertijd maakt de ontdekking van bijvoorbeeld het mesenterium duidelijk dat we zelfs ons eigen lichaam nog niet volledig begrijpen. Misschien is dat wel de belangrijkste les: evolutie kent geen vast ontwerp. Wat voor de ene soort onmisbaar is, ontbreekt bij de andere volledig.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!