Wat deed deze tweeduizend jaar oude papegaaienmummie in Mexico?

Deze vondst van de oudst bekende ara-mummie ter wereld geeft inzicht in de handel die er ooit was tussen het huidige zuidwesten van de VS en Mexico.

Gepubliceerd 21 feb. 2018 10:58 CET
Materiaal dat door plaatselijke bewoners werd verzameld, zonder context. Ze werden geregistreerd door archeologen van het ...
Materiaal dat door plaatselijke bewoners werd verzameld, zonder context. Ze werden geregistreerd door archeologen van het Instituto Nacional de Antropología e Historia.
Foto van Emiliano Gallaga, EAHNM-INAH

In 2016 liet een veeboer bouwwerkzaamheden uitvoeren op zijn bedrijf op zo'n vijfhonderd kilometer ten zuiden van de grens tussen Mexico en Texas. Hij had enkele werklieden en een bulldozer ingehuurd voor het egaliseren van een grot. Ze waren zich op dat moment niet bewust dat ze op het punt stonden om een archeologische goudmijn op te graven.

Tijdens hun werkzaamheden in de Avendañosgrot troffen de werklieden enkele vreemde voorwerpen aan op het perceel in San Francisco de Borja, gelegen in de Mexicaanse staat Chihuahua in het noorden van het land. De eigenaar liet de werkzaamheden stilleggen, nam een foto van de vondsten en stuurde die naar archeoloog Emiliano Gallaga, de directeur van de Escuela de Antropología e Historia del Norte de México van het Instituto Nacional de Antropología e Historia.

“Het eerste dat ons opviel, was de kop van de ara, in een perfecte staat,” vertelt Gallaga.

Er dook een op natuurlijke wijze gemummificeerde prehistorische kop van een ara op, die duizenden jaren verborgen had gelegen. Het groen van zijn veren is nog steeds fel, en zijn bek van keratine is intact. Het gaat om een soldatenara, een middelgrote ara die ook vandaag de dag nog voorkomt. Inmiddels, twee jaar na zijn vondst, is de gemummificeerde ara gedateerd. Hij blijkt achthonderd jaar ouder te zijn dan andere soortgelijke vondsten in het gebied. Dat levert aanwijzingen op over handel en religie in wat in de Amerikaanse archeologie de late Archaic stage (late Archaïsche periode) wordt genoemd. De Archaic stage liep van ongeveer 8000 v.Chr. tot circa 2000 v.Chr.

Gevonden veren

De archeologen vonden naast de vogelkop ook het skelet van een kind en het onderlichaam van een man met aan elkaar gebonden benen. Bovendien werden er talloze stenen punten, stoffen en andere duizenden jaren oude voorwerpen aangetroffen.

Op de kop van de ara-mummie zitten nog steeds felgroene veren.
Foto van Emiliano Gallaga, EAHNM-INAH

In het zuidwesten van de VS en het noordwesten van Mexico zijn tot nu toe 670 restanten van ara's gevonden, die uit ongeveer 1200 n.Chr. stammen. Maar de ara uit de Avendañosgrot is de eerste die het noorden van Mexico werd gevonden buiten de precolumbiaanse archeologische zone Paquimé. Bovendien is de mummie ongeveer tweeduizend jaar oud, waardoor deze op dit moment voor zover bekend de oudste is.

“Een van de dingen die de vondst van Gallaga zo ontzettend interessant maakt, is de ouderdom,” vertelt Abigail Holeman. Zij is werkzaam aan de University of Virginia en schreef over de religieuze functie van ara's in Paquimé, Chihuahua. “Dit geeft aan hoe lang zij al een rol speelden in rituelen.”

Voor de vogels

Duizenden jaren geleden kwamen geelvleugelara's en soldatenara's niet voor in wat nu Paquimé is. Toch worden nu door het hele gebied resten van deze vogels gevonden. Soldatenara's zoals de mummie uit de Avendañosgrot kwamen meer naar het zuiden wel voor, maar niet op de plek waar de vondst werd gedaan.

“Mensen moeten die vogel vierhonderd kilometer hebben meegenomen om hem naar deze plek te brengen,” vertelt Gallaga. “Niet iedereen kan het zich veroorloven om een ara van zo ver mee te nemen.”

Veel archeologen denken dat de vogels exotische huisdieren waren. Hun baasjes zouden hooggeplaatsten zijn geweest, leden van de elite, sjamanen en handelslieden. De vogels zouden een economische waarde hebben gehad. Waarschijnlijk werden ara's, net als mais en bizonhuiden, verkocht aan van de kust afkomstige handelaren, in ruil voor schelpen en vis.

Nu is gebleken dat de ara-mummie tweeduizend jaar oud is, kan volgens Gallaga worden geconcludeerd dat deze vogels al langer dan eerder werd gedacht een functie hadden voor de bewoners en als handelswaar werden gebruikt. Een andere interpretatie is dat de ara's een religieuze functie vervulden, en werden gezien als gevleugelde, tussenliggende schakels tussen de aarde en het hemelrijk.

“Die twee interpretaties bijten elkaar niet. Het een sluit het ander niet uit,” stelt Holeman. Volgens haar zouden de vogels zowel een religieuze als een economische functie kunnen hebben gehad. “Vooral de ouderdom van deze vondst is van groot belang.”

Omdat er nog niet eerder opgravingen werden gedaan in de grot, is er meer werk aan de winkel voor de archeologen. Zo kunnen ze meer te weten komen over de late Archaïsche periode en de rol die ara's daarin speelden.

“We hebben geen informatie over deze vroege nederzettingen in dit gebied,” vertelt Gallaga. “De volgende stap is dus om door te gaan met het onderzoek in het gebied.”

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Dieren
‘Krokodillentranen’ lijken verrassend veel op de onze
Geschiedenis en Cultuur
Oude Egyptenaren mummificeerden miljoenen vogels. Waar kwamen die vandaan?
Dieren
Militaire walvissen en dolfijnen: wat doen ze en wie gebruikt ze?
Dieren
Een kijkje in het bizarre leven van de stermol, de snelste eter op aarde
Geschiedenis en Cultuur
Mummies en duizend beeldjes ontdekt in Egyptische graftombe

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.