De rots van Gibraltar, en de berberapen die er leven, zijn al jaren een populaire toeristische trekpleister. Met de stroom bezoekers komen ook snacks mee, van ijs en chips tot chocolade, waar de nieuwsgierige apen gretig van mee-eten. Maar onderzoekers zagen onlangs iets opmerkelijks: de dieren eten ook aarde. Dat blijkt geen toeval: mogelijk eten ze het doelbewust, als manier om hun maag te beschermen tegen het ongezonde voedsel.
Junkfood verandert het apendieet
De apen van Gibraltar vormen de enige vrij levende populatie apen in Europa. Al jaren leven ze dicht bij toeristen. Ondanks het verbod worden de dieren nog vaak door hen gevoed, en dat heeft hun dieet ingrijpend veranderd. Bijna een vijfde van wat de dieren eten bestaat inmiddels uit bewerkt voedsel, zoals chocolade, ijs en zoute snacks.
Volgens onderzoekers van de University of Cambridge (VK) wijkt dit sterk af van hun natuurlijke menu, dat vooral bestaat uit bladeren, zaden en af en toe insecten. Dit calorierijke, vezelarme dieet kan de darmflora verstoren en leidt vermoedelijk tot maagklachten.
Aarde als natuurlijk medicijn
In een nieuw onderzoek, gepubliceerd in het vakblad Scientific Reports, is nu voor het eerst systematisch vastgelegd dat de apen regelmatig aan geofagie doen: het eten van aarde. Vooral groepen die veel contact hebben met toeristen vertonen dit gedrag vaker. In drukke vakantieperiodes neemt het zelfs toe.
Leestip: Ook mensapen kunnen doen alsof, blijkt uit nieuwe studie – en dat zet ons mensbeeld op scherp
De verklaring ligt waarschijnlijk in de samenstelling van de bodem. Aarde kan mineralen en nuttige bacteriën bevatten die ontbreken in junkfood. Daarnaast kan het een beschermende laag vormen in het spijsverteringskanaal, waardoor schadelijke stoffen minder worden opgenomen. Dat zou klachten zoals misselijkheid en diarree kunnen verminderen.
Aangeleerd gedrag en lokale ‘tradities’
Het gedrag lijkt niet puur individueel, maar sociaal aangeleerd. In bijna een derde van de gevallen eten meerdere apen tegelijk aarde, vaak terwijl anderen toekijken. Dat wijst erop dat het gedrag zich binnen groepen verspreidt.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Bovendien hebben verschillende groepen duidelijke voorkeuren ontwikkeld. De meeste apen kiezen voor ‘terra rossa’, een roodachtige kleigrond die veel voorkomt op Gibraltar. Maar één groep geeft opvallend de voorkeur aan vervuilde aarde uit kuilen in asfaltwegen. Dit wijst erop dat zelfs binnen één populatie lokale gewoonten kunnen ontstaan.
Leestip: Waarom proberen deze makaken te paren met herten?
Volgens de onderzoekers is dit een voorbeeld van beginnende dierlijke cultuur: gedragingen die niet genetisch vastliggen, maar worden doorgegeven binnen een groep.
Leven met mensen
De verschillen tussen apengroepen onderstrepen hoe sterk menselijke aanwezigheid hun gedrag beïnvloedt. Groepen die veel toeristen tegenkomen eten niet alleen meer junkfood, maar ook aanzienlijk meer aarde. Een groep zonder contact met mensen vertoonde dit gedrag helemaal niet.
Ook seizoenen spelen een rol: in de winter, wanneer er minder toeristen zijn, daalt zowel de consumptie van junkfood als het eten van aarde.
Leestip: Apen kijken graag naar filmpjes van groepsgenoten – maar vooral als deze ruzie maken
Geofagie komt ook bij andere primaten voor, meestal om gifstoffen uit planten te neutraliseren of mineralen aan te vullen. Maar bij de apen van Gibraltar lijkt het vooral een reactie op menselijke invloed.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
