China legaliseert neushoornhoorn en tijgerbotten voor medicinale doeleinden

Er is nooit bewezen dat neushoornhoorn en tijgerbotten een geneeskrachtige werking hebben, en natuurbeschermers noemen de maatregel een grote stap terug in het behoud van wilde diersoorten.woensdag 31 oktober 2018

Na de controversiële maatregel die de Chinese regering deze week bekendmaakte, mogen neushoornhoorn en tijgerbotten in China nu legaal worden gebruikt ten behoeve van medisch onderzoek of in traditionele heelmiddelen. Volgens de bekendmaking mogen de dierlijke bestanddelen alleen van neushoorn- of tijgerboerderijen worden gekocht, maar volgens natuurbeschermers kan deze verrassende stap de weg vrijmaken voor een golf van illegale stroperij en wildsmokkel, en kwetsbare dierenpopulaties ernstig bedreigen.

De maatregel is “zeer verontrustend,” zegt Leigh Henry, directeur wildbeleid van de Amerikaanse tak van het Wereldnatuurfonds (WWF). Volgens haar zal het ongelooflijk moeilijk worden om uit te zoeken welke bestanddelen legaal van boerderijen zijn gekocht en welke illegaal van wilde dieren zijn gestroopt, dus met deze beslissing zouden smokkelaars hun activiteiten kunnen verhullen. Zowel neushoorns als tijgers worden in het wild met uitsterving bedreigd en de smokkel in deze dieren is verboden. “Het WWF dringt er bij China met klem op aan om het verbod op de handel in tijgerbotten en neushoornhoorn te handhaven, een verbod dat van zo’n cruciaal belang is voor het behoud van deze populaire diersoorten. Zo’n verbod zou moeten gelden voor de handel in álle tijgeronderdelen en -producten,” zegt zij.

De Chinese bekendmaking staat in schril contrast met maatregelen die het land in de afgelopen jaren heeft getroffen om de stroperij en smokkel tegen te gaan. Gedurende 25 jaar heeft China de import en export van deze producten verboden. Ook de World Federation of Chinese Medicine Societies – een koepelorganisatie die bepaalt wat er wel en niet in traditionele Chinese heelmiddelen mag zitten – haalde neushoornhoorn en tijgerbot van zijn lijst van goedgekeurde ingrediënten ter behandeling van patiënten (hoewel er nog steeds vraag naar was).

Twee jaar geleden kondigde China bovendien aan dat het de binnenlandse handel in ivoor eind 2017 zou verbieden, een verbod dat alom werd geprezen. Natuurbeschermingsgroepen verwelkomden de maatregel als een noodzakelijke stap in het terugdringen van de illegale ivoorhandel en de stroperij van Afrikaanse olifanten.

Volgens Debbie Banks, hoofd van de tijgercampagne van de Environmental Investigation Agency, een ngo met kantoren in Londen en Washington, druist de beslissing van gisteren in tegen de Chinese houding inzake het behoud van wilde diersoorten. “De reputatie die China na het verbod op zijn binnenlandse ivoorhandel had gekregen, als een van de voorlopers in het behoud van wilde diersoorten, ligt nu in duigen,” schreef ze in een e-mail. “De bekendmaking brengt het voortbestaan van wilde tijgers ernstig in gevaar door de vraag naar tijgeronderdelen te stimuleren in plaats van uit te roeien,” schreef ze verder. Volgens haar brengt de maatregel ook neushoorns in hun verspreidingsgebieden in Afrikaanse en Aziatische landen in gevaar. “Het nieuws is een verbijsterend staaltje van minachting voor de internationale publieke opinie.”

De reden waarom China deze stap heeft genomen, is vooralsnog onduidelijk. Chinese functionarissen wilden niet meteen reageren op verzoeken om commentaar. Maar volgens milieugroepen zijn de toename van het aantal tijgerboerderijen in China en pogingen om ook neushoorns in China te gaan fokken, belangrijke factoren. “We zijn al langer bezorgd over de ‘tijgerboerderijen’ in China en de toename ervan,” zegt Henry. “Tijgers in gevangenschap zijn ongelooflijk duur om te voeden en om voor te zorgen, dus met de toename van het aantal boerderijen steeg ook de druk op de Chinese overheid om de handel in tijgerproducten te reguleren. We zagen dit besluit van China al meer dan tien jaar met ongerustheid tegemoet.” De Environmental Investigation Agency berichtte in 2013 dat in het hele land ten minste enkele duizenden tijgers in honderden boerderijen worden gehouden. Volgens andere berichten is China bovendien begonnen met het importeren van neushoorns, mogelijk bestemd voor boerderijen.

Ook Susan Lieberman, vicepresident internationaal beleid van de Wildlife Conservation Society, een in New York gevestigde ngo voor wereldwijd natuurbehoud, denkt dat het groeiende aantal tijgers dat op boerderijen wordt gehouden een belangrijke rol in het Chinese besluit heeft gespeeld. De legalisering van het gebruik van tijgerbot en neushoornhoorn is volgens haar een grote overwinning voor smokkelaars. “Je wilt natuurlijk dat er een legale markt bestaat waarachter je kunt verschuilen,” zegt zij. Zonder DNA-tests op deze producten zal het onmogelijk zijn om te bepalen of ze van een boerderij afkomstig zijn of uit het wild komen.

Neushoornhoorn bestaat uit keratine – een proteïne waarvan ook onze vingernagels en haren zijn gemaakt – en in poedervorm wordt het product onterecht aangeprezen als geneesmiddel voor alle mogelijke ziekten en kwalen, van kanker tot jicht. Noch voor neushoornhoorn noch voor tijgerbot bestaat enig bewijs dat ze een geneeskrachtige werking zouden hebben. In het geval van neushoornhoorn wordt een beroep gedaan op flinterdunne aanwijzingen dat het ingrediënt op een of andere manier koortsverlagend zou zijn, maar dan alleen bij knaagdieren. Volgens Lieberman zijn goedkopere en alom verkrijgbare geneesmiddelen als paracetamol of aspirine veel efficiënter. Vermalen tijgerbotten die tot pasta worden verwerkt, zouden verschillende aandoeningen genezen, waaronder reuma en rugpijn. Maar volgens Lieberman “is daar geen enkel bewijs voor.”

Wildlife Watch is een onderzoeksjournalistiek project van de National Geographic Society en National Geographic Partners, met speciale aandacht voor wildcriminaliteit en de uitbuiting van wilde dieren. Lees verder op natgeo.nl/wildcriminaliteit

Lees ook: Exclusief: nieuw bewijs dat illegale tijgerhandel wordt aangewakkerd door ‘tijgerfokkerijen’

Lees ook: Zuid-Afrika mag jaarlijks legaal 1500 leeuwenskeletten exporteren

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer