Wilde otters zijn de nieuwste huisdiertrend

In Zuidoost-Azië worden steeds meer illegaal gestroopte otters als huisdieren verkocht.dinsdag 15 januari 2019

Aan een halsbandje gaat ze mee uit wandelen. Ze slaapt in een bed, speelt met een bal en klampt zich vast aan haar pluchen speelgoedbeest. Dit huisdier is geen kat, konijn of hamster. Het is een kleinklauwotter, een Aziatische soort die in het wild op vis en kreeftjes jaagt, in riviertjes zwemt en tussen mangroven dartelt.

Haar naam is Sakura, en door de video’s over haar leven in Japan op YouTube en Twitter is ze uitgegroeid tot een internetsensatie.

Kleinklauwotters en in mindere mate de drie andere ottersoorten in Zuidoost-Azië – de Europese otter, de slanke otter en de Sumatraanse otter – zijn de nieuwe sterren van de regionale handel in exotische huisdieren geworden. Onderzoekers vrezen dat mensen ze in Indonesië, Thailand en andere landen in Zuidoost-Azië uit de wilde natuur wegkapen om ze ter plekke en in Japan als huisdieren te verkopen.

“De schattigheidsfactor zorgt helaas voor de aantrekkingskracht,” zegt Kanitha Krishnasamy, directeur Zuidoost-Azië van de non-profit organisatie Traffic, de organisatie die de wereldwijde handel in wilde dieren bijhoudt. “Deze dieren zijn zeer, zeer populair.”

De in Zuidoost-Azië voorkomende otters hebben slanke lijven met korte pootjes en een schattige gelaatsuitdrukking. En ze zijn intelligent en speels. Mensen betalen duizenden dollars om een van deze otters als huisdier te bezitten.

In een recent rapport schat Traffic het aantal otters dat tussen januari en half mei 2018 in vijf Zuidoost-Aziatische landen op Facebook te koop werd aangebonden, op zevenhonderd. De meeste verkopers boden jonge kleinklauwotters aan, die kleiner zijn dan andere soorten met langere klauwen en minder dan vierenhalve kilo wegen.

Geen van de vier ottersoorten wordt met onmiddellijke uitsterving bedreigd, maar hun aantallen zijn ook niet om over naar huis te schrijven. Ze krijgen gevaarlijke pesticiden binnen en raken hun habitats kwijt door projectontwikkelingen. Ook worden ze al sinds lange tijd door stropers gevangen vanwege hun dichte vacht – die wordt verwerkt in jassen die vooral in China populair zijn – en ook vanwege hun bloed, vet en botten, allemaal ingrediënten die in sommige delen van Azië als geneeskrachtig worden gezien.

Maar het is de huisdierhandel die de afgelopen jaren is uitgeroeid tot de grootste bedreiging van deze otters in het wild, aldus het rapport van Traffic.

Otters in gevangenschap fokken is een mogelijkheid, maar zeer lastig, zegt Krishnasamy. Om welpen en ouders gezond te houden moeten ze door verzorgers worden gevoed met een zeer gespecialiseerd dieet. Ook moeten ze worden ingeënt tegen hondenziekte en andere infecties.

“Het is niet hetzelfde als het fokken van huiskatten,” zegt Nicole Duplaix, die lesgeeft in de otterecologie aan de Oregon State University in Corvallis en voorzitter is van de ottergroep van de International Union for Conservation of Nature, die de beschermingsstatus van diersoorten vaststelt. “Er zijn geen otterfokkerijen.”

Om de dieren te beschermen hebben de meeste landen in Zuidoost-Azië wetten ingevoerd die de vangst en verkoop, en het bezit en transport van otters verbieden. De kleinklauwotter, de slanke otter en de Sumatraanse otter zijn bovendien opgenomen in Appendix II van de CITES-conventie (‘Overeenkomst inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten’), die toeziet op de wereldwijde handel in wilde dieren. Dat betekent dat mensen een vergunning nodig hebben om de dieren uit te voeren. Zo’n vergunning wordt alleen afgegeven als de overheid in het land van herkomst meent dat de onttrekking van otters aan het wild geen bedreiging vormt voor het voortbestaan van de soort.

Sommige landen willen de internationale handel in bepaalde ottersoorten helemaal verbieden, en op het komende grote CITES-congres in mei zullen de deelnemende landen praten over nieuwe voorstellen om de Aziatische kleinklauwotter en de Sumatraanse otter in Appendix I van de overeenkomst op te nemen. Met deze ‘promotie’ zou alle internationale commerciële handel in deze soorten worden verboden. De Europese otter werd al in 1977 in Appendix I opgenomen.

Ondanks deze beperkingen floreert de illegale huisdierhandel in otters op sociale media, waar tegenwoordig alle mogelijke exotische dieren worden aangeboden, van giftige spinnen tot grote katachtigen en pratende vogels. Het internet maakt het voor illegale handelaren veel gemakkelijker om de dieren te verkopen.

“De online-handel heeft helaas het onbedoelde gevolg gehad dat er veel meer exotische huisdieren worden gekocht, omdat het internet zo moeilijk is te controleren,” zegt Krishnasamy.

Volgens het onderzoek van Traffic kwam de overgrote meerderheid van de advertenties op Facebook uit Indonesië, gevolgd door Thailand. (Onderzoekers telden geen enkele advertentie uit de Filipijnen en dertig uit Maleisië en Vietnam samen).

In Indonesië en Thailand is het houden van huisdieren “diep verankerd in de cultuur,” aldus Krishnasamy. De advertenties lijken zich volgens haar op plaatselijke kopers te richten, maar uit inbeslagnames van otters door de douane blijkt dat de dieren ook over de grens worden gesmokkeld.

Afgelopen jaar werd een vrouw op de internationale luchthaven van Don Mueang in Bangkok aangehouden wegens een poging om tien babyotters naar Japan te smokkelen. In dat land is er een levendige huisdierhandel in otters gaande. (De dieren zijn als huisdieren in Japanse cafés opgedoken, zijn sterren in realityshows en doen zelfs mee aan een jaarlijkse ‘schattigheids’-wedstrijd onder de naam ‘Algemene Otterverkiezing’.)

Een verkoper uit de VS, James Lilly, schreef in een sms dat hij Zuidoost-Aziatische ottersoorten fokt en dat het goede huisdieren zijn. Ze zijn speels en gedragen zich volgens hem als huiskatten.

Maar volgens Duplaix zijn ze vernielzuchtig, maken ze luide fluitgeluiden en kunnen ze zeer agressief worden als ze niet krijgen wat ze willen. Zij vergelijkt hun scherpe beet met die van een naaimachine die zich door een stuk stof boort. “Een wolvenwelpje kan er heel schattig uitzien, maar hij zal opgroeien tot een wolf,” zegt zij. “Hetzelfde geldt voor otters.”

Tom Taylor is programmadirecteur van de Wildlife Friends Foundation Thailand, een non-profitorganisatie die wilde dieren, waaronder otters, redt uit privéwoningen. “We kunnen de hoeveelheid ongewenste huisdieren niet bijhouden,” schreef hij in een e-mail.

Kijk hoe een familie otters een krokodil verdrijft.
Een natuurfotograaf uit Singapore heeft een gevecht tussen twee diersoorten vastgelegd.

Maar het houden van otters als huisdieren is evenmin goed voor de dieren, zegt Taylor. In het wild leven ze in groepjes van soms wel vijftien verwanten in een zoetwateromgeving. Dat staat in schril contrast met hun leven in gevangenschap, waar ze geen contact hebben met andere otters en vaak niet meer dan een duik in de badkuip kunnen nemen. “De meeste huisotters worden als speelgoed behandeld – we zien ze aan een hondenhalsband, ze dragen poppenkleertjes en ze krijgen heel ongeschikt mensenvoedsel,” zegt Taylor.

Krishnasamy en anderen pleiten voor een betere handhaving van de bestaande regelgeving en strengere wetten om otters tegen de huisdierhandel te beschermen. Zo is het in Japan verboden om kleinklauwotters te houden. En volgens het rapport van Traffic is het in Indonesië niet specifiek verboden om wilde otters te verkopen. Het is alleen illegaal omdat er geen legale quota voor de verkoop van dit dier zijn vastgesteld.

Duplaix en anderen willen het publiek ook bewust maken van het feit dat otters niet als huisdieren gehouden moeten worden. Zoals zij het verwoordt: “Het is gewoon niet cool.”

De non-profitorganisatie Wildlife Watch is een onderzoeksjournalistiek project van de National Geographic Society en National Geographic Partners, met speciale aandacht voor wildcriminaliteit en de uitbuiting van wilde dieren. Lees meer op natgeo.nl/wildcriminaliteit

Lees ook: Kleine panda’s gered: is dit de nieuwe hype op de zwarte markt voor huisdieren?

Lees ook: Luiaards, lamantijn en andere wilde dieren gered van toerisme in amazonegebied

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op nationalgeographic.com

Lees meer