Waarom deze harige zoogdiermannetjes in een menselijk ritme zingen

Nieuw onderzoek wijst uit dat rotsklipdassen die een stevige beat kunnen houden meer partners krijgen. Ook zijn hun nakomelingen gezonder.

Door Jason Bittel
Gepubliceerd 22 sep. 2022 14:26 CEST
rock hyrax

Een mannelijke rotsklipdas gaapt in het Serengeti National Park in Tanzania. De soort is inheems in delen van Afrika en het Midden-Oosten. 

Foto door Manoj Shah, Getty Images

Terwijl de zon opkomt boven de Dode Zee, kruipen mannelijke rotsklipdassen in Israël uit hun donkere holen en beginnen te zingen.

Voor het menselijk oor klinken de noten als een kruising tussen het gekakel van een hyena en het gekras van krijt op een schoolbord. Maar voor de vrouwelijke rotsklipdassen is elk refrein een power ballad die door de kloof galmt. Hoe meer de mannetjes het ritme aanhouden, hoe meer de vrouwtjes in zwijm vallen.

Wetenschappers hebben een spectrogramanalyse van het baltslied van de rotsklipdas naast

de resultaten van veel opeenvolgende broedseizoenen gelegd. Deze vergelijking heeft voor het eerst aangetoond dat mannetjes die vaker zingen en het best het ritme aanhouden ook de vader zijn van nakomelingen met meer overlevingskansen. Het onderzoek is deze week gepubliceerd in het Journal of Animal Ecology.

Met behulp van gekleurde oormerken en halsbanden konden de wetenschappers de dieren op afstand herkennen en hun gezang vergelijken met de uitslagen van vaderschapstests. (Luister naar het gezang van de mannetjes.)

‘De eenvoudigste verklaring is dat een consistent ritme aantrekkelijk is of op zijn minst op een of andere manier kwaliteit weerspiegelt’, zegt onderzoeksleider Vlad Demartsev. De gedragsecoloog was tijdens het onderzoek werkzaam bij het Max Planck Instituut voor diergedrag. 

Net als de liedjes van mensen worden liedjes van rotsklipdassen steeds complexer. Ze bouwen op naar een climax die de luisteraar op het puntje van haar stoel of, in dit geval, rotsrichel houdt.

‘Het is niet zo dat ze alleen maar een signaal produceren. Het is ook niet zo dat ze een signaal gewoon zo vaak mogelijk produceren’, zegt Demartsev. (Lees meer over de onbekende lawaaimakers in de natuur.)

‘Ze voeren een goede show op’, zegt hij.

Het lied is machtiger dan het zwaard

De afgelopen twee decennia hebben wetenschappers in het Israëlische natuurreservaat Ein Gedi rotsklipdassen bestudeerd. Deze zoogdieren hebben het formaat van een konijn en zijn familie van de olifant.

Wanneer een mannetje het recht wint om met een groep van maximaal dertig vrouwtjes, jongeren en pups te leven, kan hij die begeerde positie tot het einde van zijn leven behouden. Deze dieren kunnen negen jaar oud worden.

In zeldzame gevallen kan een dominant mannetje echter van zijn troon worden gestoten door een mannetje van buiten de groep, een zogeheten vrijgezel. Dit kan een van de redenen zijn waarom mannelijke rotsklipdassen het hele jaar door zingen en niet alleen in de paartijd in juli en augustus.

Volgens Demartsev is het waarschijnlijk dat agressie tussen mannetjes kan worden voorkomen wanneer een mannetje zijn waarde met zang aangeeft.

‘Het is een soort ritueel dat de noodzaak om te vechten kan doen afnemen. Een vechtpartij kan voor beide partijen immers te veel gevolgen hebben’, zegt hij.

Vrijgezellen versus dominante mannetjes

De wetenschappers ontdekten ook een verschil in de zangstijl van de mannetjes.

Hoewel de dominante mannetjes vaak liedjes met een vast ritme zingen, worden die minder complex nadat ze een groep hebben overgenomen.

‘Alle vrouwtjes kennen je en ze weten al wat je kwaliteiten zijn. Ze leven met je in dezelfde slaapholen,’ zegt Demartsev. ‘Dus je hoeft misschien minder te investeren om hetzelfde te bereiken.’

Maar de meeste mannetjes zijn vrijgezel en hun zang wordt steeds complexer naarmate ze ouder worden. (Lees waarom deze mus opeens een nieuw deuntje ging zingen.)

Mogelijk komt dat omdat vrijgezellen regelmatig jongere vrouwtjes aan de rand van de groep proberen weg te lokken. Deze vrouwtjes zijn meestal echter ook minder ervaren moeders. En dat kan verklaren waarom nakomelingen van dominante mannetjes meer kans hebben hun eerste levensjaar te overleven.

Waarom de vrouwtjes zich aangetrokken voelen tot mannetjes met ritme, is nog onduidelijk. Wanneer zoveel mogelijk noten in één ademteug worden gepropt, verraadt dit wellicht het fitheidsniveau. Het rangschikken van deze noten in een herhaalbaar ritme is de meest efficiënte manier om dat te doen.

De oorsprong van ritme 

Nog maar enkele decennia geleden gingen veel wetenschappers ervan uit dat dieren communiceerden volgens patronen die min of meer vastlagen. Dat zegt Chiara De Gregorio, primatoloog aan de Universiteit van Turijn in Italië. Zij is ook de auteur van een onderzoek uit 2021 over zingende maki’s, dat de inspiratiebron vormde voor het onderzoek naar het gezang van de rotsklipdas.

‘Nu leren we dat dit soort patronen kunnen veranderen op basis van de context en zelfs van andere aspecten afhangen, zoals de kwaliteiten van het mannetje’, zegt ze. (Lees hoe zingende muizen nieuwe deuntjes kunnen leren.)

Dit onderzoek is niet alleen belangrijk om rotsklipdassen of maki’s beter te begrijpen. Elke keer dat wetenschappers een soort ontdekken die communiceert via bijvoorbeeld ritme, zijn er aanwijzingen voor schijnbaar oeroude componenten die uiteindelijk van invloed waren op hoe mensen muziek maken en ervan genieten. 

De Gregorio: ‘Ik denk dat deze patronen duidelijk vaker voorkomen [in het dierenrijk] dan eerder werd gedacht.’


Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op nationalgeographic.com.

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Dieren
Baby’s oefenen mogelijk al maanden voor hun geboorte met huilen
Dieren
Deze spinnen ‘katapulteren’ zichzelf om na de paring niet te worden opgegeten
Dieren
Voor het eerst een wilde dolfijn waargenomen die met bruinvissen ‘praat’
Dieren
Inktvismannetjes helpen bij het uitzoeken van een onderkomen voor hun partner
Dieren
Mythe over ‘eenzame haai’ ontkracht: haaien sluiten jarenlange ‘vriendschappen’

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.