Om deze ieniemieniebeestjes te vinden, moet je wel héél goed kijken: ze zijn kleiner dan een vingernagel en spelen graag verstoppertje. En als je ze dan eenmaal vindt, is het in veel gevallen al te laat. De Amerikaanse grondtermiet, een invasieve exoot, veroorzaakt in Frankrijk schade aan huizen en is inmiddels ook in Nederland en België gespot. Hoe is de termiet hier terechtgekomen?
De Amerikaanse grondtermiet in Europa
Termieten komen oorspronkelijk niet voor in West- en Noord-Europa, maar de afgelopen jaren duiken ze hier steeds vaker op. Amerikaanse grondtermieten reizen vanuit het oosten van de VS en Mexico mee met bijvoorbeeld geïmporteerde (tropische) planten of andere producten. In sommige gevallen kiezen ze een vakantieganger als gastheer.
Vermoedelijk deden deze kleine veelvraten al in de achttiende eeuw vanuit Louisiana hun intrede in Frankrijk, waar ze zijn uitgegroeid tot een plaag en schade veroorzaken aan huizen. Als sommige klimaatscenario’s werkelijkheid worden, kan de Amerikaanse grondtermiet ook voet aan de grond krijgen in het noorden van Europa, tot aan Finland toe. Ook in de Lage Landen hebben ze in de afgelopen jaren de kop opgestoken.
Is de Amerikaanse grondtermiet gevaarlijk?
In Nederland werd in 2019 voor het eerst melding gemaakt van Amerikaanse grondtermieten in de provincie Zuid-Holland. In 2023 hadden zich drie kolonies schadelijke termieten in het land gevestigd. In België blijft het vooralsnog bij incidentele waarnemingen, vooral in Wallonië. Toch is ook daar inmiddels de noodklok geluid.
Waarom? Een kolonie, die kan bestaan uit miljoenen termieten, zoekt graag de warmte op binnenshuis, waar ze zich een weg vreten door houten constructies. Ze laten vrijwel geen sporen achter, dus het kwaad is vaak al geschied voor je het in de gaten hebt: balken, muren en daken worden hol en kunnen zomaar instorten.
Houthappen op heavy metal
Voor rockliefhebbers vormt de Amerikaanse grondtermiet een nog groter risico: uit Australisch onderzoek dat werd uitgevoerd in 2004 is gebleken dat door de trillingen die heavy metal veroorzaakt in huis, termieten twee keer zo hard aan hout gaan knagen.
Omdat de termieten nog niet op de Europese Unielijst van invasieve exoten staan en een beleidsmatig of wettelijk kader omtrent de beestjes ontbreekt, heeft het Bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRo) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit in 2023 voorgesteld een risicoscan op te stellen.
Want hoewel aangetroffen kolonies direct worden bestreden, zijn er nog geen wettelijke maatregelen zoals in Frankrijk, waaronder verplicht termietenonderzoek bij het kopen van een huis.
Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van National Geographic en ontvang de favoriete verhalen van de redactie wekelijks in je mail.
