Van dwergnijlpaard Moo Deng tot biggetje Piggy: op het internet gaat de populariteit van schattige babydieren geregeld door het dak. Maar hoe komt het eigenlijk dat we jonge dieren zo onweerstaanbaar vinden? En levert het de baby’s zelf nog wat op?
Wat is schattigheid eigenlijk?
‘Mensen zoeken schattigheid op omdat het goed voelt.’ zegt Joshua Paul Dale, hoogleraar aan de Chuo Universiteit in Tokio en auteur van Irresistible: How Cuteness Wired Our Brains and Conquered the World. ‘Schattigheid trekt onze aandacht razendsnel: binnen een zevende van een seconde. Dat komt doordat onze orbitofrontale cortex erdoor wordt geactiveerd: het deel in onze hersenen dat plezier en beloning regelt.’
Maar hoe bepalen onze hersenen wat we precies schattig vinden en wat niet? En waarom reageren we daar vervolgens zo specifiek op? Het beantwoorden van die vragen, begint bij een baanbrekend onderzoek van de Oostenrijkse gedragsbioloog Konrad Lorenz uit 1943. Hij formuleerde een verzameling kenmerken die hij het Kindchenschema noemde.
In het Kindchenschema staat onder meer een groot hoofd in verhouding tot de totale lichaamsgrootte, grote ogen en een kleine neus en mond die dicht bij elkaar staan, ronde, mollige wangen, korte dikke ledematen en wiebelige bewegingen.
Waarom vinden we babydieren schattig?
Volgens Lorenz reageren we op schattigheid omdat we zo zijn geëvolueerd: schattigheid maakt ons zorgzaam en beschermend, wat de kans aanzienlijk vergroot dat onze baby’s zullen overleven.
Onderzoek heeft uitgewezen dat kenmerken uit het Kindchenschema ook bij andere diersoorten voorkomen – met name bij dieren waarvan de jongen verzorging nodig hebben. Vermoedelijk is dat ook waarom mensen sommige dieren zo schattig vinden.
Maar de theorie van Lorenz zou mogelijk niet het hele verhaal vertellen. Volgens Kamilla Knutsen Steinnes, promovendus in gedragsanalyse aan de OsloMet-universiteit in Oslo, gaat het bij schattigheid om meer dan alleen onze verzorgingsinstincten.
Wanneer we iets schattigs zien, zo stelt Steinnes, roept dit veel krachtige, overwegend positieve emoties op. Onze hersenen reageren op een unieke en specifieke manier, waarbij hersengebieden worden geactiveerd die blijdschap oproepen. Bovendien stimuleert onze reactie op schattigheid sociaal gedrag en betrokkenheid.
Schattig of kawaii?
Dat wetenschappers tot nog toe niet in staat zijn gebleken het volledige scala aan schattige gevoelens te definiëren, heeft ook met onze taal te maken, zegt Steinnes. ‘Dat onze emotionele reactie op schattigheid nog zo weinig is onderzocht, komt mogelijk doordat er voor deze emotie geen woord is in bijvoorbeeld het Engels, Noors of Duits,’ schrijft de promovendus in 2019 in een paper.
‘Schattigheid kan kama muta oproepen,’ zegt Steinnes, ‘een woord dat een gevoel van ontroering omschrijft in het Sanskriet.’ En kawaii is een razend populair Japans concept dat vaak als schattig wordt vertaald, maar eigenlijk veel meer omvat. Kawaii omvat eenvoud, jeugdige onschuld, innemendheid en beminnelijkheid. Allemaal dingen waar Moo Deng en Piggy ruimschoots aan voldoen.
Nog niet uitgelezen? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van National Geographic en ontvang wekelijks de favoriete verhalen van de redactie in je mail.
