Toen Ruthmery Pillco Huarcaya haar computer opstartte en verbinding maakte met de videohalsband van een brilbeer in Peru, had ze geen idee wat voor beeldmateriaal ze te zien zou krijgen. ‘We hadden meer dan duizend video’s opgenomen,’ zegt Pillco Huarcaya, National Geographic Explorer en ecoloog bij non-profit Amazon Conservation.

De video’s waren opgenomen over een periode van 4 maanden en gaven een inkijkje in het leven van een mannetjesbeer die Chris werd genoemd. Pillco Huarcaya slaakte een kreet van blijdschap toen ze zag hoe de 7 à 8 jaar oude beer een rivier overstak en keek geboeid toe hoe het dier zich tegoed deed aan fruit, bromelia’s, insecten en brandnetels. Maar toen moest de bijzonderste observatie nog worden gedaan...

Brilberen zijn boombewoners

De brilbeer (Tremarctos ornatus), een soort die door de IUCN is aangemerkt als ‘kwetsbaar’, leeft in bergachtige delen van Zuid-Amerika. Ze komen voor in uiteenlopende ecosystemen, maar voelen zich het meest thuis in bomen. ‘De spieren in hun achterpoten zijn iets groter dan die in de voorpoten. Die aanpassing zien we bij boombewoners,’ zegt bioloog Ximena Velez-Liendo.

Andere kenmerken van boombewoners zijn scherpe, gebogen klauwen om te klimmen en het vermogen om grote plateaus te bouwen in het bladerdak. ‘Ze zijn zelfs in staat een prooi helemaal naar zo’n plateau te dragen,’ zegt Velez-Liendo. Dat er in het bladerdak ook aan hofmakerij werd gedaan, was niet bekend – tot nu.

Nieuwe inzichten door halsbandcamera

Op 18 december 2023 verscheen er voor het eerst een vrouwelijke brilbeer in de filmpjes die door de halsband van Chris werden opgenomen. Het koppel bracht een hele week samen door op de hellingen van de Andes in het zuidoosten van Peru. De dieren leerden elkaar beter kennen en sliepen naast elkaar. Uiteindelijk werd ook vastgelegd hoe de twee brilberen paarden, het eerste videobewijs van het paargedrag van deze soort.

Het beste deel? Brilberen blijken in staat te paren in het bladerdak. ‘We dachten eerst dat dit gedrag misschien al bekend was van andere berensoorten,’ zegt Pillco Huarcaya. ‘Maar het blijkt iets compleet nieuws te zijn, iets dat nog niemand had beschreven.’ De resultaten van het onderzoek werden in december 2024 gepubliceerd in vakblad Ecology and Evolution. De video is onderaan te zien.

De video’s van de halsbandcamera leverden nog veel andere nieuwe inzichten op. In een van de filmpjes eet Chris aarde of klei, vermoedelijk om diarree te voorkomen. Dit gedrag werd al eens bij bruine beren waargenomen, maar nooit eerder bij brilberen. ‘Het schokkendst was een video waarin Chris een babybeer at,’ zegt Pillco Huarcaya. Het is onduidelijk of de beer het jonge dier zelf had gedood of een karkas was tegengekomen.

Eerste video van parende brilberen

Onlangs kreeg een andere beer een halsband om: een mannetje dat Adrian-Mayu werd genoemd. Pillco Huarcaya is nog in afwachting van de onderzoeksresultaten. Hoewel de halsbanden slechts een glimp tonen van het berenleven is het aannemelijk dat het paren in bomen vaker voorkomt.

‘Het laat zien hoe belangrijk bomen zijn,’ zegt Pillco Huarcaya. Ze benadrukt het belang van het beschermen van het leefgebied van de brilbeer. Het verlies ervan is voor de soort een grote bedreiging, samen met stroperij en het doden van beren die vee hebben aangevallen.

‘In de afgelopen 10 tot 15 jaar is het onderzoek naar deze dieren enorm uitgebreid,’ zegt Velez-Liendo, mede dankzij de inzet van halsbandcamera’s. ‘Dergelijke technologieën bieden ons de kans een glimp op te vangen van het leven van deze prachtige soort.’