Koningin Alexandrina Victoria van Hannover heerste in een tijd van snelle culturele en industriële vooruitgang. Tussen 1837 en 1901 werden treinen, telegrafen en elektrische verlichting allemaal onderdeel van het dagelijks leven in het Verenigd Koninkrijk.

Dankzij de opkomst van massamedia stond Victoria daarbij volop in de belangstelling. Sommige historici noemen haar zelfs de eerste ‘mediamonarch’. Enkele trends die zij destijds zette, volgen we vandaag de dag nog steeds.

Koningin Victoria’s witte bruidsjurk

Al op jonge leeftijd was Victoria geobsedeerd door kleding en mode. Als jonge prinses bezocht ze regelmatig de opera en het ballet, waar ze vooral lette op de kostuums die de artiesten droegen. Thuis tekende ze die na en maakte daar samen met haar gouvernante outfits voor haar poppen van.

Toen ze in 1837 op achttienjarige leeftijd de troon besteeg, werden haar kledingkeuzes al snel een voorbeeld voor vrouwen aan het hof, en ook daarbuiten. Dat kwam deels doordat haar smaak conservatief was en goed aansloot bij de waarden van de middenklasse.

Leestip: Lady Jane was 9 dagen koningin van Engeland. Toen werd ze onthoofd

De bekendste modetrend die Victoria zette, ontstond bij haar bruiloft met prins Albert in 1840. Voor de ceremonie liet ze de koninklijke gewaden achterwege en koos ze voor een jurk met een opvallende kleur: wit. Hoewel andere kleuren voorheen veel gebruikelijker waren, maakte Victoria’s witte trouwjurk wit razend populair als dé kleur voor bruiden.

Kersttradities en koninklijke reizen

Maar Victoria’s invloed reikte verder dan alleen mode. Hoewel haar grootmoeder, koningin Charlotte, de Duitse traditie van een versierde kerstboom al naar het Verenigd Koninkrijk had gebracht, was het Victoria die van de kerstboom een vast onderdeel van de feestdagen maakte.

Victoria en Albert kozen bewust voor sparren, waarschijnlijk afkomstig uit Windsor Great Park. In hun vertrekken stond voor elk gezinslid een kerstboom op tafel, versierd met papieren slingers, kaarsjes en snoep.

Leestip: De gruwelijke moorden van bloedgravin Elisabeth Báthory

Ook op het gebied van vrije tijd liep het koningspaar voorop. Ze waren dol op Schotland, dat dankzij nieuwe spoorlijnen steeds beter bereikbaar werd. Hun rondreis in 1847 trok veel aandacht, en al snel boden bedrijven toeristische routes aan langs dezelfde plekken. Een eigen Schots vakantiehuis werd dé droom van rijke Britten.

Hoe koningin Victoria het bevallen veranderde

Als moeder van negen kinderen speelde Victoria ook een verrassende rol in het veranderen van de kijk op bevallen. Vanaf 1847 werd chloroform vaker toegepast als verdovingsmiddel bij medische ingrepen, maar het gebruik tijdens de bevalling zorgde voor veel discussie.

Sommige dokters vreesden namelijk dat chloroform ervoor zou zorgen dat vrouwen tijdens de bevalling minder goed op de arts konden reageren. Daarnaast vonden anderen dat pijn bij de geboorte een natuurlijk onderdeel van het moederschap hoorde te zijn.

Leestip: Wie was koning Edward VII, de ‘playboyprins’?

Victoria zelf was open over haar aversie tegen zwanger zijn. Ze omschreef haar ervaring als een gevoel ‘alsof je vleugels zijn afgeknipt’. Om de geboorte van haar achtste kind te verzachten, koos ze ervoor om chloroform te gebruiken.

In haar dagboek noemde ze het effect als ‘kalmerend, rustgevend en onbeschrijfelijk prettig’. Door haar voorbeeld voelden meer vrouwen zich aangemoedigd om chloroform te gebruiken, waarmee ze liet zien dat bevallen een minder pijnlijke ervaring kan zijn.

Diepe rouw

Toen prins Albert in 1861 stierf, was Victoria ontroostbaar. Ze trok zich terug uit het publieke leven, liet de kamer waarin hij overleed onveranderd en droeg vanaf dat moment uitsluitend zwart. Waar de meeste weduwen na verloop van tijd overstapten op grijs of lila, bleef Victoria haar hele leven in zwarte rouwkleding.

Leestip: Hendrik VIII van Engeland - de man die twee van zijn vrouwen liet onthoofden

Haar langdurige afwezigheid leidde uiteindelijk tot kritiek van het Britse volk, waarop ze haar koninklijke taken weer oppakte. Toch zette ze met haar voorbeeld een norm: rouwen voor een lange periode werd vanzelfsprekender, en zwart groeide uit tot dé kleur van verlies in de tweede helft van de 19e eeuw.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!