Hoe zou het leven eruitzien zonder een vaatwasser? Of zonder een filter dat koffiedrab uit je kopje houdt? Veel alledaagse uitvindingen die we vandaag vanzelfsprekend vinden, danken we aan vrouwen wier namen vaak minder bekend zijn dan hun ideeën. Van het koffiefilter tot zonne-energie: zonder het werk van deze zes pioniers zou ons dagelijks leven er heel anders uitzien.
1. Koffiefilter, Melitta Bentz
Komt de naam Melitta je bekend voor? Dat is geen toeval. Het is een van de grootste merken op het gebied van koffiefilters en koffiezetapparaten. Het bedrijf is vernoemd naar en opgericht door de Duitse Melitta Bentz. Zij vond in 1908 het allereerste papieren koffiefilter uit en kreeg er ook patent op.
Melitta stoorde zich aan het laagje koffiedrab dat aan haar lippen en kopje bleef plakken en nam het heft in eigen hand. Vandaag behoren papieren koffiefilters tot de meest gebruikte hulpmiddelen bij het zetten van koffie.
2. Vaatwasser, Josephine Cochrane
Afwassen met de hand was in de negentiende eeuw een tijdrovende klus. Dat vond Josephine Cochrane (1839-1913) ook. Nadat een van haar kopjes barste tijdens de afwas, besloot ze een machine uit te vinden die het werk voor haar en haar dienstmeisjes kon doen.
Eerst nam ze de maten op van alle vaat, zoals de borden, kopjes en de pannen. Daarna bouwde ze daar speciale compartimenten voor, die ze op een wiel legde dat kon draaien. Een koperen boiler zorgde voor heet water en spoot dat van onderen over de vaat heen.
Leestip: Deze negentiende-eeuwse uitvindingen hebben ons leven voorgoed veranderd
Ze patenteerde haar machine in 1886 en in 1893 won ze er de eerste prijs mee op de Wereldtentoonstelling in Chicago. De vaatwasser werd al snel een hit in hotels en restaurants, en veroverde langzaam maar zeker ook de particuliere keuken.
3. Computerprogramma’s, Ada Lovelace
In een lijst met vrouwelijke uitvinders kunnen we niet om Ada Lovelace (1815-1852) heen. Zij liet op jonge leeftijd al merken dat ze een bijzonder talent had voor wiskunde. Ze kwam via haar mentor, de Schotse wetenschapper Mary Fairfax Somerville, in contact met de wiskundige Charles Babbage van de University of Cambridge (VK). Hij bedacht op papier de voorloper van de moderne computer. De twee raakten al snel bevriend.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Hoewel Babbage voor zich zag dat zijn machines ingewikkelde wiskundesommen zouden oplossen en uitschrijven, zag Lovelace nog meer potentie. In haar notities schreef ze uit hoe Babbages Analytical Engine geprogrammeerd zou kunnen worden om instructies op te volgen. De computer zelf bestond alleen op papier, maar dat weerhield Lovelace er niet van om er een programma voor te schrijven.
Haar bijdragen aan de computerwetenschap worden gevierd op de tweede dinsdag van oktober, tijdens Ada Lovelace Day.
4. IJsmachine, Nancy Johnson
Roomijs bestaat al eeuwen. Maar het was Nancy Johnson (1794-1890) die het eerste Amerikaanse patent kreeg op een met de hand aangedreven ijsmachine. Haar ontwerp ligt nog steeds aan de basis van de moderne ijsmachines.
Leestip: Hoe de telefoon vlak na zijn uitvinding een muzikaal medium werd
Johnsons ijsmaker bestond uit een houten emmer met daarin een metalen cilinder. Ertussen bevond zich een mengsel van ijs en zout, in de cilinder zat de room. Een handslinger liet een roerstaaf draaien die het mengsel roerde en de ijskristallen van de wanden schraapte. Haar ontwerp maakte het eten van roomijs toegankelijk voor het grote publiek.
5. Monopoly, Elizabeth Magie-Phillips
Menig spelletjesavond is ermee gevuld: Monopoly. De uitvinder van het populaire bordspel is Elizabeth Magie-Phillips (1866-1948). Zij gaf het de naam The Landlord’s Game en kreeg daar in 1904 ook een patent op. Ze liet zich inspireren door het boek Progress and Poverty van de econoom Henry George, die beargumenteerde dat landbezit niet mogelijk zou moeten zijn, want de natuur en de aarde zijn van iedereen.
Haar spel was bedoeld om het gevaar te laten zien van een kapitalistisch systeem zonder regels: de winnaar krijgt alles, en de rest blijft berooid achter. Ironisch genoeg werd haar idee gestolen door Charles Darrow, die het met kleine aanpassingen doorverkocht aan bordspelfabrikant Parker Brothers, en bovendien miljonair werd van ‘zijn’ Monopoly.
6. Zonnetechnologie, Mária Telkes
Mária Telkes (1900-1995) was een van de voorlopers op het gebied van zonnetechnologie. Ze werd geboren in Hongarije, waar ze ook haar PhD haalde in fysische scheikunde. In 1925 emigreerde ze naar de Verenigde Staten. Daar specialiseerde ze zich in het omzetten van hitte-energie naar elektrische energie. Haar prestaties leverden haar in 1940 een onderzoekspositie op aan het Massachusetts Institute of Technology – en de bijnaam Sun Queen.
In 1948 ontwierp Telkes een van de eerste huizen die volledig op zonne-energie draaide, het Dover Sun House. Ze vond een manier uit om zonne-energie op te slaan door gebruik te maken van een natriumsulfaatoplossing. Een paar jaar later vond ze een zonneoven uit, bedoeld om zonder elektriciteit overal te kunnen koken. Voor haar pionierswerk in de zonne-energie kreeg ze diverse onderscheidingen. In Nederland zijn verschillende straten naar haar vernoemd.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
