Stel je voor: het is 50 v.C. en je woont in een klein Germaans dorp ergens in het huidige Brabant. Het dorp telt misschien twintig tot dertig bewoners en bestaat uit één boerderij, hooguit twee. De afgelopen weken hangt er onrust in de lucht. Er gaan geruchten over een leger dat steeds dichterbij komt. Over steden die worden verwoest en mensen die worden onthoofd. Onlangs stond er nog een uitgeputte Gallische vluchteling op je akker. Zijn stad bestaat niet meer, vertelde hij.

Het blijkt geen loze angst. Niet veel later trekken de legioenen van Julius Caesar noordwaarts. Daarmee begint de periode waarin grote delen van het huidige Nederland onderdeel worden van het Romeinse Rijk.

Angst voor een onbekende vijand

‘De toenmalige Nederlanders waren ongetwijfeld bang voor het Romeinse leger,’ zegt archeoloog Jasper de Bruin van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. ‘Probeer je maar eens in te denken dat je rustig in je boerderij zit en er plotseling honderd ruiters je dorp binnenrijden. Ze zijn volledig bewapend, hebben metalen gezichtsmaskers op waardoor ze eruitzien als robots, en je kunt ze niet verstaan. Dan schrik je je toch wezenloos?’

Toen de Romeinen rond 58 v.C. het huidige Nederland vielen, werd ons land vooral bevolkt door Germanen en Kelten. De Gallische oorlog duurde lang en was complex, met militaire campagnes, opstanden en grensconflicten. Uiteindelijk zou Nederland ten zuiden van de Rijn tot zo’n 400 n.C. in Romeinse handen blijven.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

‘Julius Caesar wist met een tamelijk kleine troepenmacht een heel groot gebied te veroveren en langdurig te consolideren,’ zegt De Bruin. ‘Vanuit militair oogpunt was hij een geniaal veldheer, maar voor de toenmalige bewoners van ons land was zijn komst een ramp.’

Wat brachten de Romeinen naar Nederland?

Het begin van de Romeinse periode markeert een breekpunt in onze geschiedenis, stelt De Bruin dus. Maar zeker niet alleen op een negatieve manier. ‘Veel mensen zien de Romeinen als een soort beschavingsbrengers. Niet alleen brachten ze allerlei nieuwe mensen naar Nederland, maar ook wegen en steden, economie en bedrijvigheid,’ vertelt De Bruin.

Leestip: Deze 4 Romeinse veldslagen bepaalden wie Europa en de Middellandse Zee zou beheersen

‘Mensen leren lezen en schrijven, dakpannen en het vensterglas worden geïntroduceerd,’ vervolgt hij. ‘Alles wat dan in het Middellandse Zeegebied al een paar eeuwen bestaat, wordt hier in één keer ingebracht.’

Een internationale samenleving aan de Rijn

Het Romeinse Rijk had een sterk internationaal karakter, vertelt De Bruin. Het strekte zich uit van Marokko tot Libië en er vond veel interne migratie plaats. Zo bracht het Romeinse leger mensen uit Noord-Afrika en het Nabije-Oosten naar onze contreien en werd er handel gedreven met Engeland.

Leestip: Niet katten, maar vooral deze 7 huisdieren waren populair in het Romeinse Rijk

‘Al is het goed om je te realiseren dat zeker niet alle mensen binnen het Romeinse Rijk ook Romeins staatsburger waren,’ zegt De Bruin.

‘Tot in het begin van de derde eeuw n.C. waren alleen mensen uit Italië, een aantal grote Romeinse steden en de legioenssoldaten dat. Alle andere zogenoemde peregrini werden van de Romeinse rechtsgemeenschap uitgesloten. Zij konden bijvoorbeeld geen aanspraak maken op rechtsbijstand bij een zakelijk conflict. Het was een ongelijke maatschappij.’

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!