De legioenen van het Romeinse Rijk stonden bekend om hun discipline, organisatie en strategisch inzicht. Tussen de traditionele stichting van Rome in 753 v.C. en de val van het West-Romeinse Rijk in 476 n.C. voerden Romeinse generaals talloze veldtochten en honderden veldslagen. Veel daarvan eindigden in roemrijke overwinningen. Maar soms liep het anders. Deze drie veldslagen behoren tot de grootste militaire nederlagen uit de Romeinse geschiedenis.
1. Carrhae (53 v.C.), Rome verslagen door Parthische ruiters
In 53 v.C. trekt Marcus Licinius Crassus, gouverneur van Syrië en een van de rijkste mannen van Rome, met zeven legioenen het Parthische Rijk binnen. De Parthen verkeren op dat moment al enige tijd in een slepende burgeroorlog en Crassus verwacht een snelle overwinning.
Zelfverzekerd negeert hij waarschuwingen van zijn generaals en bondgenoten. In plaats daarvan volgt hij het advies van een lokaal stamhoofd, Ariamnes, en marcheert zijn leger rechtstreeks door de woestijn. Later blijkt dat Ariamnes de Romeinen aan de Parthen heeft verraden.
Leestip: Hoe een gladiator een grootse slavenopstand ontketende en Rome aan het wankelen bracht
Op 9 juni 53 v.C. melden Romeinse verkenners dat een Parthisch leger nadert. De zwaarbewapende legionairs blijken op de open vlakte echter kansloos tegen de lichtbewapende Parthische cavalerie, die voortdurend pijlen afvuurt en buiten bereik blijft.
Zelfs de beroemde testudo, de Romeinse schildformatie, biedt geen bescherming tegen de onafgebroken regen van pijlen. De Romeinse schrijver Plutarchus beschrijft in Parallelle Levens hoe ‘de schilden van de legionairs door pijlen aan hun lichaam werden vastgezet en dat de mannen nauwelijks konden bewegen. Hun voeten zaten met pijlen aan de grond vastgenageld’.
De Parthen vermijden een directe aanval en blijven hun tegenstander uitputten. Wanneer de nacht valt, proberen de Romeinen zich terug te trekken. De veldtocht eindigt in een ramp: slechts ongeveer 10.000 soldaten keren terug, terwijl tienduizenden sneuvelen of gevangen worden genomen.
2. Cannae (216 v.C.), Hannibals meesterlijke omsingeling
In 218 v.C. breekt de Tweede Punische Oorlog uit tussen Carthago en de Romeinse Republiek. De Carthaagse generaal Hannibal steekt met zijn oorlogsolifanten de Alpen over en trekt op naar Rome. De Romeinen reageren geschokt, en marcheren hun vijand tegemoet. Hannibal verslaat de Romeinen echter al bij Trebia en Trasimene, maar zijn grootste overwinning volgt in 216 v.C. bij Cannae, in Zuid-Italië.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De Romeinse consul Gaius Terentius Varro beschikt over een groter leger dan Hannibal. Toch heeft de Carthaagse generaal een gedurfd plan. Hij plaatst zijn infanterie in een boogvormige linie in het centrum van zijn leger en laat deze tijdens de strijd langzaam terugwijken.
De Romeinen drukken steeds verder door, precies zoals Hannibal had gehoopt. Terwijl zij oprukken, slaan de Carthaagse cavalerie en infanterie op de flanken toe. De Romeinen raken omsingeld.
Het resultaat is een van de beroemdste tactische overwinningen uit de militaire geschiedenis. Naar schatting 50.000 tot 70.000 Romeinse soldaten sneuvelen. De nederlaag schokt de Romeinse wereld en meerdere Italiaanse steden lopen tijdelijk over naar Hannibal. Pas veertien jaar later, bij de Slag bij Zama (202 v.C.), weten de Romeinen Carthago definitief te verslaan.
3. Het Teutoburgerwoud (9 n.C.), drie legioenen verdwijnen
In het voorjaar van 9 n.C. trekt de Romeinse gouverneur Publius Quinctilius Varus met drie legioenen Germania binnen. Het gebied wordt officieel bestuurd door bondgenoten van Rome, maar onder de oppervlakte groeit verzet. Een van die bondgenoten is Arminius, leider van de Cherusken. In het geheim smeedt hij een coalitie van Germaanse stammen om de Romeinse overheersing te beëindigen.
Leestip: Hoe veroverden de Romeinen Nederland? ‘Voor de inwoners was het een ramp’
Wanneer Varus later dat jaar naar zijn winterkamp aan de Rijn wil terugkeren, adviseert Arminius hem een kortere route door het Teutoburgerwoud te nemen. Varus vertrouwt hem en volgt het advies.
De Romeinse colonne, bestaande uit ongeveer 18.000 man, slingert zich kilometerslang door dicht bos en moerassig terrein. De smalle route maakt het onmogelijk om de legioenen in slagorde op te stellen.
Plotseling slaan Germaanse krijgers toe vanuit het bos. De Romeinen worden drie dagen lang aangevallen en uiteengedreven. Bij een smalle passage tussen een heuvel en een moeras hebben de Germanen een lange aarden wal gebouwd van waarachter zij de legionairs bestoken.
De hinderlaag eindigt in een catastrofe. Drie complete legioenen worden vernietigd, en slechts een klein aantal soldaten bereikt de Rijn levend. De nederlaag heeft grote gevolgen: Rome geeft zijn plannen om Germania permanent te veroveren grotendeels op en stabiliseert zijn grens langs de Rijn.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
