Het verstrijken van de tijd is iets wat we niet kunnen veranderen, maar de manier waarop we de tijd interpreteren wel. In de loop van de geschiedenis is er verrassend vaak aan de kalender gesleuteld. Soms verdwenen hierdoor hele dagen, soms werden ze juist dubbel beleefd. Deze zeven opmerkelijke voorbeelden laten zien dat tijd niet alleen een natuurkundig verschijnsel is, maar ook een menselijk construct.
1. Groot-Brittannië schrapt elf dagen (1752)
In september 1752 stapten Groot-Brittannië en zijn kolonies over van de Juliaanse naar de Gregoriaanse kalender. Omdat de oude kalender inmiddels elf dagen achterliep op het zonnejaar, moesten die dagen worden ingehaald.
Het gevolg was uitzonderlijk: op woensdag 2 september volgde direct donderdag 14 september. Elf kalenderdagen verdwenen in één keer. Volgens overleveringen protesteerden sommige burgers met de leus: ‘Give us our eleven days!’
2. Zweden voegt een extra schrikkeldag toe (1712)
Zweden probeerde aan het begin van de achttiende eeuw geleidelijk over te stappen naar de Gregoriaanse kalender door enkele schrikkeldagen over te slaan. Het plan werd echter maar half uitgevoerd.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Om de ontstane chaos recht te zetten, voegde het land in 1712 een extra schrikkeldag toe. Daardoor kreeg februari dat jaar een datum die nergens anders heeft bestaan: 30 februari 1712.
3. Alaska beleeft twee vrijdagen op rij (1867)
Toen Rusland Alaska in 1867 aan de Verenigde Staten verkocht, veranderde niet alleen het bestuur. Het gebied stapte ook over van de Juliaanse naar de Gregoriaanse kalender en verschoof naar de Amerikaanse zijde van de datumgrens.
Daardoor volgde op vrijdag 6 oktober direct vrijdag 18 oktober. Door de combinatie van beide veranderingen bleef de weekdag gelijk, terwijl twaalf kalenderdata werden overgeslagen. De inwoners beleefden dus twee vrijdagen achter elkaar.
4. Frankrijk krijgt een tiendaagse week (1793)
De revolutionairen in Frankrijk wilden niet alleen de monarchie vervangen, maar ook de manier waarop mensen hun leven indeelden. Ze introduceerden daarom in 1793 een volledig nieuwe kalender met twaalf maanden van dertig dagen, en weken van tien dagen.
In plaats van traditionele weekdagen kregen de dagen nieuwe namen, gebaseerd op Latijnse telwoorden: Primidi, Duodi, Tridi, Quartidi, Quintidi, Sextidi, Septidi, Octidi, Nonidi en als tiende en laatste rustdag de Decadi. Voor arbeiders betekende dit langere perioden tussen rustdagen. Het experiment bleek zo impopulair dat Napoleon de kalender in 1806 weer afschafte.
5. Samoa beleeft één dag twee keer (1892)
Aan het einde van de negentiende eeuw wilde Samoa economisch nauwer samenwerken met de Verenigde Staten. Daarom besloot het land zich aan de andere zijde van de datumgrens te plaatsen.
Het gevolg was uniek: maandag 4 juli 1892 vond twee keer plaats. Inwoners beleefden dezelfde kalenderdag opnieuw, zodat handel en communicatie beter aansloten bij de Amerikaanse westkust.
6. Samoa laat een dag verdwijnen (2011)
Ruim een eeuw nadat Samoa een dag had verdubbeld, deed het precies het tegenovergestelde. De belangrijkste handelspartners waren inmiddels Australië en Nieuw-Zeeland geworden, die aan de andere kant van de datumgrens lagen.
Daarom besloot de regering opnieuw van kant te wisselen. Op donderdag 29 december 2011 volgde direct zaterdag 31 december. Vrijdag 30 december 2011 heeft in Samoa nooit bestaan. Het zal je verjaardag maar zijn.
7. Kiribati verhuist naar de toekomst (1995)
De eilandstaat Kiribati ligt verspreid over een enorm gebied in de Grote Oceaan. Daardoor bevonden sommige eilanden zich volgens de kalender op een andere dag dan andere delen van hetzelfde land. Tijdzones konden binnen het land tot wel 23 uur van elkaar verschillen.
Eind 1994 besloot de republiek haar oostelijke tijdzones een hele dag vooruit te schuiven, zodat het hele land aan dezelfde kant van de datumgrens kwam te liggen. Daardoor sloegen de oostelijke eilandgroepen zaterdag 31 december 1994 over en gingen zij direct van vrijdag 30 december naar zondag 1 januari 1995.
Een opvallend gevolg was dat Kiribati zich later kon profileren als een van de eerste landen ter wereld waar het jaar 2000 begon.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Ramon is freelance editor voor National Geographic. Al jong raakte hij gefascineerd door de wisselwerking tussen mens en omgeving, vooral op de meest afgelegen plekken ter wereld. Niet voor niets studeerde hij sociale geografie. Zijn favoriete uitdaging als redacteur is om complexe verhalen om te zetten in begrijpelijke teksten.
