We leven in een tijd waarin natuurlijke waterbronnen voorgoed verloren gaan en niet meer kunnen worden hersteld. Dat is de conclusie van het nieuwste VN-rapport, Global Water Bankruptcy: Living Beyond Our Hydrological Means in the Post-Crisis Era. ‘Dit rapport vertelt een ongemakkelijke waarheid,’ vertelt hoofdauteur Kaveh Madani, voorzitter van de United Nations University Institute for Water, Environment and Health (UNU-INWEH). ‘Veel regio’s leven boven hun hydrologische stand, en veel kritieke watersystemen zijn al failliet.’
Van watercrisis naar waterfaillissement
Volgens het rapport voldoet de term ‘watercrisis’ op veel plekken ter wereld niet meer om het huidige watertekort mee aan te duiden. Het spreekt daarom van een waterfaillissement.
Om met financiële termen te spreken: als rivieren, bodem en sneeuw ‘hernieuwbaar inkomen’ zijn, dan zijn gletsjers, draslanden en andere natuurlijke reservoirs de ‘spaarrekening’. Veel samenlevingen geven niet alleen meer water uit dan ze binnenkrijgen, ze roepen ook hun spaarrekening aan. In dat geval spreek je van een faillissement.
Hoewel niet ieder land of bassin al failliet is, hebben volgens Madani ‘wereldwijd genoeg kritieke systemen deze drempel overschreden’. Omdat deze systemen onderling met elkaar zijn verbonden, staan we wereldwijd voor uitdagingen, meent hij.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Een goed voorbeeld is de landbouw. ‘Die sector is verantwoordelijk voor het overgrote deel van het zoetwatergebruik, en voedselsystemen zijn nauw met elkaar verbonden door handel en prijzen,’ zegt Madani. ‘Als waterschaarste de landbouw in de ene regio treft, heeft dat gevolgen voor de globale markten, politieke stabiliteit en voedselzekerheid op andere plaatsen.’
De cijfers achter het wereldwijde watertekort
De cijfers in het rapport maken duidelijk dat een wereldwijd waterfaillissement geen theorie, maar een keiharde realiteit aan het worden is. Onderstaande cijfers zijn gebaseerd op wereldwijde datasets en recent wetenschappelijk bewijs.
- Vijftig procent van de grote meren wereldwijd is sinds het begin van de jaren negentig water verloren, terwijl een kwart van de wereldbevolking direct afhankelijk is van deze meren.
- Vijftig procent van het wereldwijd gewonnen drinkwater wordt nu gewonnen uit grondwater.
- Zeventig procent van de grote aquifers – watervoerende laag in de ondergrond – laat een langdurige afname zien.
- 410 miljoen hectare natuurlijk drasland – bijna net zo groot als de hele Europese Unie – is in de afgelopen vijftig jaar verdwenen.
- Dertig procent van de wereldwijde gletsjermassa is sinds 1970 verdwenen. Bergketens op lage en middelbreedtegraden verliezen waarschijnlijk binnen tientallen jaren hun gletsjers.
- Tientallen grote rivieren bereiken niet meer het hele jaar door de zee.
- Honderd miljoen hectare akkerland is vernietigd door verzilting.
Steeds vaker is menselijk handelen de oorzaak van de droogte, stelt het rapport. Ja, klimaatverandering speelt een rol. Maar mensen gebruiken systematisch meer water dan er op voorraad is, vooral voor de landbouw. Ontbossing, vervuiling en uitputting van het grondwater spelen ook een belangrijke rol.
Oneerlijke lasten, wereldwijde gevolgen
Het rapport hamert erop dat waterfaillissement niet alleen een hydrologisch probleem is, maar een rechtvaardigheidskwestie. De last van waterschaarste wordt disproportioneel gedragen door kleine boeren, inheemse volken, inwoners met een laag inkomen, vrouwen en kinderen, terwijl de voordelen van overmatig watergebruik vooral liggen bij meer machtige individuen. Onderstaande cijfers maken duidelijk hoe het waterfaillissement wereldwijd gevoeld wordt.
- 75 procent van de mensen woont in landen die geclassificeerd zijn als wateronzeker of ernstig wateronzeker.
- Twee miljard mensen leven op zinkende grond.
- 25 centimeter, zo veel zakken sommige steden jaarlijks naar beneden.
- Vier miljard mensen krijgen jaarlijks minstens een maand lang met ernstige waterschaarste te maken.
- 170 miljoen hectare geïrrigeerd akkerland staat onder hoge of erg hoge waterdruk – een gebied zo groot als Frankrijk, Spanje, Duitsland en Italië samen.
- Drie miljard mensen leven in gebieden waar de totale wateropslag afneemt of instabiel is. Vijftig procent van de wereldwijde voedselproductie vindt in deze regio’s plaats.
- 264 miljard euro, zo veel kost de droogte ons jaarlijks wereldwijd
- 2,2 miljard mensen hebben een gebrek aan veilig drinkwater.
Water als bron van conflict
Wat het rapport vooral wil bewerkstelligen, is dat politiek leiders deze realiteit eerlijk onder ogen komen. ‘Waterfaillissement begint een factor te worden in ontheemding en conflict,’ vertelt Tshilidzi Marwala, ondersecretaris-generaal van de VN.
Leestip: Hoe droogte en overstromingen gemeenschappen in Kenia onder druk zetten
‘Het draait nu om het eerlijk managen van het probleem om de vrede, stabiliteit en sociale cohesie te bewaren. Kwetsbare gemeenschappen moeten worden beschermd en de onvermijdelijke verliezen eerlijk gedeeld,’ aldus Marwala.
Madani voegt eraan toe dat het rapport niet bedoeld is om mensen hoop te laten verliezen. ‘Het is een roep om eerlijkheid, realisme en verandering. Door de realiteit van een waterfaillissement te onderkennen, kunnen we eindelijk de harde keuzes maken die mensen, economieën en ecosystemen beschermen. Hoe langer we wachten, hoe groter het tekort wordt.’
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
