Als hij praat, dan luister je: David Attenborough. Met zijn soothing voice – zoals de Engelsen zo mooi zeggen – brengt de Britse bioloog al decennialang regenwouden, diepzeeën, poolgebieden en savannes onze woonkamers in. Vandaag viert Sir David Attenborough zijn honderdste verjaardag – een uitzonderlijke mijlpaal voor de man die de natuurdocumentaire voorgoed veranderde en miljoenen mensen anders leerde kijken naar het leven op aarde.
Een jeugd tussen fossielen en vogels
Op 8 mei 1926 wordt David Frederick Attenborough geboren in Isleworth, een wijk in het westen van Londen. Hij groeit op als middelste van drie broers in een academisch gezin. Zijn vader is rector van de University of Leicester, waardoor het gezin op de universiteitscampus woont.
De jonge David brengt zijn vrije uren het liefst buiten door. Hij verzamelt fossielen, stenen en andere natuurvondsten, die hij zorgvuldig uitstalt in een klein minimuseum op zijn kamer. Vogels fascineren hem in het bijzonder. ‘Ik kende de vogels en wist hun nesten te vinden,’ vertelt hij later. Al vroeg staat vast dat zijn toekomst iets met de natuur te maken moet hebben.
Dankzij een studiebeurs vertrekt Attenborough naar de University of Cambridge, waar hij diergeneeskunde en geologie studeert. Toch ziet hij zichzelf niet als laboratoriumwetenschapper. De natuur, vindt hij, moet je niet vanachter een bureau bestuderen, maar buiten ervaren.
Van dienstplichtige tot BBC-maker
Na zijn studie wordt Attenborough opgeroepen voor de Britse dienstplicht. Twee jaar lang is hij gestationeerd in Noord-Wales en aan de Schotse oostkust. Daarna werkt hij kort in de uitgeverijwereld. In 1950 solliciteert hij bij de BBC voor een baan bij de radio. Hij wordt afgewezen.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Privé kent datzelfde jaar wel een gelukkig keerpunt: Attenborough trouwt met Jane Elizabeth Ebsworth Oriel. Samen krijgen ze twee kinderen, Robert en Susan. Hun huwelijk duurt ruim vijftig jaar, tot Jane in 1997 overlijdt aan de gevolgen van een hersenbloeding.
Natuurtalent achter én voor de lens
In 1952 krijgt Attenborough alsnog een kans bij de BBC, ditmaal als trainee-producer voor televisie – een medium dat nog in de kinderschoenen staat. De jonge Brit produceert aanvankelijk allerlei programma’s: van concertregistraties tot quizzen en culturele uitzendingen.
Zijn grote doorbraak volgt wanneer hij natuurprogramma’s mag maken. Tijdens de productie van een serie over dieren ontmoet hij Jack Lester van de London Zoo. Samen ontwikkelen ze Zoo Quest, een avontuurlijke natuurserie waarbij exotische dieren in het wild worden gefilmd.
Aanvankelijk werkt Attenborough achter de camera, maar wanneer Lester ziek wordt, verschijnt hij zelf voor de lens. Dat blijkt een gouden zet. Zijn enthousiasme, kennis en rustige vertelstijl maken hem al snel tot het gezicht van de natuurtelevisie.
De stem van de natuur
In de decennia die volgen groeit Attenborough uit tot een wereldwijd boegbeeld en wordt hij ook wel de ‘ambassadeur van de natuur’. Hij presenteert en produceert meer dan honderd documentaireseries en natuurfilms, waaronder Planet Earth, Blue Planet, Frozen Planet en Dynasties.
Zijn werk verandert niet alleen hoe natuur wordt gefilmd, maar ook hoe mensen naar de planeet kijken. Met vernieuwende cameratechnieken en spectaculaire beelden brengt hij ecosystemen in beeld die veel kijkers nooit eerder zagen.
Tegelijkertijd verschuift de toon van zijn werk langzaam. Waar zijn vroege series vooral draaien om verwondering, worden klimaatverandering en biodiversiteitsverlies steeds nadrukkelijker onderdeel van zijn boodschap.
Een eeuw aan natuurgeschiedenis
Die ontwikkeling bereikt een hoogtepunt in 2020 met de documentaire David Attenborough: A Life on Our Planet. Daarin noemt hij het wereldwijde verlies aan biodiversiteit ‘de grootste tragedie van onze tijd’. Het is een glasheldere boodschap die Attenborough gedurende zijn omvangrijke carrière steeds vaker meegeeft aan de kijker.
Toch blijft Attenborough opvallend hoopvol. Herstel de natuur nu het nog kan, zo pleit hij geregeld. En dat kan nog, is zijn vurige overtuiging. Ecosystemen kunnen terugveren, zolang mensen de natuur daar de ruimte voor geven.
Nu hij honderd is geworden, overspant zijn carrière bijna de volledige geschiedenis van de moderne natuurdocumentaire. Generaties kijkers leerden via Attenborough dieren en landschappen kennen die ze anders nooit zouden hebben gezien. En nog altijd doet hij hetzelfde als waarmee het ooit begon: mensen met verwondering laten kijken naar de levende wereld om hen heen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
