In de bergen van Marokko heeft een larve van het bromvlieggeslacht Rhyncomya zich op een bijzondere manier aangepast om termietenkolonies te kunnen binnendringen. Dat blijkt uit onderzoek dat werd gepubliceerd in het vakblad Current Biology. De larve is zo geëvolueerd dat zijn achterste sterk lijkt op het gezicht van de termieten. Door deze camouflage hebben ze vrij baan in een termietenkolonie – en het voedsel dat daar wordt bewaard.
Een onverwachte ontdekking
De ontdekking werd per toeval gedaan tijdens een expeditie in de Anti-Atlas, een gebergte in Zuid-Marokko. Het onderzoeksteam was eigenlijk op locatie voor een studie naar mieren, maar stuitte per toeval op een termietenheuvel waarin drie larven zich hadden verstopt. Al snel viel het oog van de wetenschappers op hun bijzondere uiterlijk.
Het achterste van de larven, te zien op de foto onderaan, lijkt immers sprekend op het gezicht van de termieten. Dit niet-functionele ‘termietenmasker’ heeft twee valse ogen die in werkelijkheid dienen als ademhalingsgaten.
Leestip: Deze zombieparasieten besturen de hersenen van hun slachtoffer
De meeste termieten hebben geen ogen. Ze leven diep in de bodem, waar goed zicht overbodig is. Dat geldt echter niet voor termieten uit de Hodotermitidae-familie: zij verlaten ’s avonds het nest om gras te verzamelen en hebben daardoor wel ogen – een kenmerk dat de larven dankbaar nabootsen.
De larven beschikken bovendien over ongebruikelijke tentakels die de antennes van termieten imiteren. Deze tentakels dienen niet alleen om termieten te misleiden, maar lijken te worden gebruikt als communicatiemiddel tussen de twee soorten.
Te gast in de termietenkolonie
Termietenkolonies worden doorgaans streng bewaakt door soldaattermieten. Indringers worden direct aangevallen. Toch wordt de larven geen strobreed in de weg gelegd, alsof ze deel uitmaken van de kolonie.
Leestip: Deze grondtermiet knaagt zich in Nederland en België een weg door huizen
Het onderzoeksteam trof de larven in de voedselkamer van de termietenheuvel. Ze werden niet alleen getolereerd, maar leken zelfs te worden gevoerd: de larven namen voedsel direct uit de bek van de termieten.
Chemische camouflage
Het termietenmasker is niet de enige truc die de larven toepassen. In het donkere nest herkennen termieten elkaar alleen aan de geur. Soldaattermieten vallen alle levensvormen aan die daarvan afwijken, maar de larven omzeilen dit door de geur van hun gastheer exact na te bootsen.
Leestip: Van rups tot vlinder: zo werkt metamorfose van een insect
De onderzoekers ontdekten dat de geur van de termieten niet te onderscheiden is van die van de larven, wat ze beschrijven als chemische camouflage. Zonder deze camouflage zouden de larven nooit in staat zijn om te profiteren van het voedsel in de kolonie.
Vervolgonderzoek brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Zo is het lastig om complete kolonies woestijntermieten buiten hun natuurlijke habitat in leven te houden. Een laboratorium biedt een ideale setting om de insecten te bestuderen, maar op lange termijn is ook dat geen levensvatbare omgeving. Wat er gebeurt als de larven volwassen worden, blijft voorlopig een mysterie.
Steun de missie van National Geographic en krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium. Word nu lid!
