Hoe evolueerde de wolf in de hond die nu zo lui bij je op de bank ligt? Die vraag is niet zo eenvoudig te beantwoorden. De evolutie nam veel tijd in beslag, en wolven en honden zouden nog lang met elkaar blijven paren. Dat maakt het lastig om fossielen en zelfs het DNA van hondachtigen te analyseren. Toch hebben archeologen en genetici de afgelopen decennia belangrijke puzzelstukken gevonden. Wat weten we wel en niet?
Het oudste bekende hondenfossiel
Het oudst algemeen erkende fossiel van een echte hond is dat van de hond van Bonn-Oberkassel, ruim 14.000 jaar oud. De resten werden in 1914 gevonden in een graf in het Duitse Oberkassel, samen met die van een man en een vrouw. Dat de hond bewust is begraven, wijst op een nauwe band tussen mens en dier.
Leestip: Je begrijpt de emoties van je hond waarschijnlijk minder goed dan je denkt
In Noord-Amerika is het oudste hondenfossiel ongeveer 10.150 jaar oud. Genetische analyse laat zien dat dit dier verwant was aan een hondachtige voorouder uit Siberië, die zo’n 23.000 jaar geleden leefde. Dat ondersteunt het idee dat jager-verzamelaars uit de ijstijd honden meenamen tijdens hun migratie naar Amerika.
Waar ontstond de eerste hond?
De grote vraag blijft: waar en wanneer begon die domesticatie? Daarover zijn wetenschappers het nog altijd niet eens. Sommige onderzoekers denken dat honden op meerdere plekken onafhankelijk van elkaar zijn ontstaan.
Fossielen uit onder meer België, waaronder vondsten in Goyet, dateren van 33.000 tot 36.000 jaar geleden. Deze dieren lijken morfologisch op een tussenvorm: geen echte wolf, maar ook nog geen moderne hond.
Een grootschalige DNA-studie uit 2022, gebaseerd op genetisch materiaal van oude wolven, wekt zelfs de indruk dat domesticatie mogelijk plaatsvond in zowel Oost-Azië als het Midden-Oosten. Volgens die studie verschenen hondachtige dieren al rond 40.000 jaar geleden, in lijn met eerdere genetische schattingen.
Wie was de voorouder van de hond?
Ook over de directe voorouder van de hond bestaat nog geen consensus. In 2017 analyseerden onderzoekers het DNA van drie oude hondenfossielen uit Duitsland en Ierland.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Door deze te vergelijken met genetische data van meer dan 5000 moderne honden en wolven, concludeerden zij dat honden en wolven zich 37.000 tot 41.000 jaar geleden genetisch van elkaar afscheidden.
Maar andere studies vertellen weer een ander verhaal. Onderzoek uit 2021 wijst op een oorsprong in Siberië, ongeveer 23.000 jaar geleden, tijdens de koudste fase van de laatste ijstijd. En weer een andere genetische analyse suggereert dat de inmiddels uitgestorven Japanse wolf de nauwst verwante ondersoort is van de moderne hond, wat opnieuw richting Oost-Azië wijst.
Een puzzel die nog niet af is
Dat zo veel studies tot verschillende conclusies komen, laat zien hoe complex de oorsprong van de hond is. Nieuwe technieken, betere DNA-analyse en nieuwe fossielvondsten blijven het beeld bijstellen.
Leestip: Keert na de wolf ook de bruine beer terug naar Nederland?
Wat wel vaststaat: de band tussen mens en hond is ouder dan landbouw, ouder dan vaste nederzettingen, en ontstond waarschijnlijk toen wolven zich langzaam aanpasten aan het leven in de buurt van mensen.
Hoe meer we onderzoeken, hoe duidelijker wordt dat het verhaal van de hond niet draait om één plek of één moment, maar om een lange geschiedenis van samenwerking tussen twee soorten.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
