Het beeld is iconisch: Hannibal die met tientallen olifanten de Alpen oversteekt tijdens de Tweede Punische Oorlog (218-201 v.C.). Volgens antieke bronnen trok de Carthaagse veldheer met 37 olifanten vanuit Spanje richting Italië. De meeste dieren overleefden de barre tocht niet, maar hun nagedachtenis leeft nog steeds voort. Tastbaar bewijs voor hun bestaan ontbrak echter, tot nu.
Onderzoekers melden in Journal of Archaeological Science: Reports dat zij een olifantenbot hebben gevonden dat mogelijk toebehoorde aan een dier dat werd ingezet tijdens de oorlog tussen Carthago en Rome.
Een onverwachte vondst onder een ingestorte muur
In maart 2020 zagen archeologen onder leiding van Rafael Martínez Sánchez van de Universiteit van Córdoba (Spanje) een olifantenbot onder een ingestorte muur vandaan steken. Het was ongeveer tien centimeter lang en licht beschadigd. Uit nader onderzoek bleek dat het om een olifantenbot ging, specifiek een handwortelbeen uit de rechtervoorpoot.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Koolstofdatering wees uit dat het dier leefde in de late vierde tot vroege derde eeuw v.C., de periode waarin de Punische oorlogen plaatsvonden. Dit gegeven zette de onderzoekers aan het denken. Zou het een oorlogsolifant van Hannibal geweest kunnen zijn?
Geen sierobject, maar een echt oorlogsdier?
Verder bewijs daarvoor vonden ze toen op de vindplaats ook keramiek, munten en stenen kogels werden aangetroffen. Deze objecten wijzen volgens de onderzoekers naar een ‘militaire context’ en zijn mogelijk gelinkt aan de beroemde oorlog van Hannibal.
De onderzoekers keken ook naar andere verklaringen voor de aanwezigheid van het olifantenbot. Het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat de olifant al dood was toen het botje aankwam in Europa. Dierenbotten werden bijvoorbeeld gebruikt voor het maken van sieraden.
Maar erg waarschijnlijk noemen de onderzoekers deze verklaring niet. Een handwortelbeentje is niet bepaald groot of erg aantrekkelijk, en dus niet geschikt om te bewerken. Daarnaast is de vondst ontzettend zeldzaam: olifantenresten bestaan in Europa voornamelijk uit ivoor. Het was ook niet zo makkelijk om een olifant te transporteren. Vanuit Afrika werden ze op scheepstransport gezet.
Afrikaanse of Aziatische olifant?
De onderzoekers zijn er nog niet over uit tot welke ondersoort de gevonden olifant behoorde. Het kan een Aziatische zijn, maar ook een Afrikaanse. Er is ook nog steeds discussie over welke ondersoort Hannibal gebruikte in zijn tochten.
Leestip: Carthago was meer dan alleen de grote rivaal van het Romeinse Rijk
Maar één ding is wel zeker: dit specifieke exemplaar is nooit de Alpen overgestoken, aangezien het bot werd gevonden in Zuid-Spanje. Maar dat de olifant niet bij de troepen hoorde die naar Italië trokken, wil niet zeggen dat hij geen onderdeel uitmaakte van de Punische oorlogen.
‘Het is mogelijk het eerste gevonden overblijfsel van de dieren die zijn gebruikt in de Punische oorlogen in de machtsstrijd om het Mediterrane gebied,’ schrijven de archeologen in hun onderzoek.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
