Een eiland waar niemand woont, een eiland dat nog maar een paar jaar bestaat en een eiland dat alleen per excursie toegankelijk is: ook Nederland kent verborgen eilandparels. Dit zijn vijf bijzondere eilanden die laten zien dat je voor een verrassende eilandervaring helemaal niet naar het buitenland hoeft.
1. Pampus
Mooi is misschien niet het goede woord, maar bijzonder is dit eiland zeker. Forteiland Pampus werd in 1887 aangelegd als onderdeel van de Stelling van Amsterdam, die in 1995 samen met de Nieuwe Hollandse Waterlinie werd opgenomen op de werelderfgoedlijst van Unesco. Zo werd de vaargeul Pampus verdedigd tegen aanvallen vanaf de Zuiderzee. Na de aanleg van de Afsluitdijk verloor Pampus zijn militaire functie en werd het in 1933 gesloten. Nu ligt het in het IJmeer.
Het fort is uiteindelijk nooit voor oorlogshandelingen gebruikt, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Duitse eiland Helgoland. Toch kunnen liefhebbers van de Nederlandse oorlogsgeschiedenis hier tegenwoordig hun hart ophalen in het interactieve museum. Daarnaast is er een horecapaviljoen en in de zomer mag je kamperen op dit onbewoonde eiland.
Je kunt Pampus van april tot november bezoeken. Het forteiland is bereikbaar met een eigen veerdienst vanuit Muiden, en vanuit Almere en IJburg met de Veerdienst Amsterdam.
2. Tiengemeten
Niet ver van de drukke havenstad Rotterdam vind je een oase van rust. In het Zuid-Hollandse Haringvliet ligt het idyllische Tiengemeten. Dit eiland ontstond ooit als zandplaat, werd geleidelijk ingepolderd, lange tijd gebruikt voor akkerbouw, en is nu een natuurgebied van 10,5 vierkante kilometer.
Er woont slechts een handjevol mensen, maar in de hoogtijdagen telde het eiland ongeveer 180 bewoners. Vanaf de jaren vijftig waren er plannen om het landoppervlak te gebruiken als recreatiepark, dumpplaats voor verontreinigd slib, vliegveld of kerncentrale.
In 1990 werd besloten het eiland om te vormen tot natuurgebied. Aan de westkant vind je nu ruige natuur en aan de oostkant zie je duidelijk de sporen van het vroegere boerenlandschap terug. Daartussen wandel je door moerasgebied.
Tiengemeten is door de serene rust, mooie natuur en goede bereikbaarheid een ideale bestemming voor een dagje uit. Het hele jaar vaart er een pont vanuit Nieuwendijk, een dorpje ten noorden van het eiland. Een nachtje blijven kan ook. Op de oostpunt van het eiland bevinden zich een herberg en een camping.
3. Marker Wadden
Wist je dat Nederland sinds enkele jaren een aantal eilanden rijker is? Tussen 2016 en 2021 werd in het Markermeer een cluster van eilanden aangelegd met zand, klei en slib uit het meer zelf. Deze werden omgedoopt tot de Marker Wadden.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
De eilanden moeten als een natuurlijk waterfilter bijdragen aan het ecologisch herstel van het Markermeer, dat in slechte toestand verkeerde. Het is de bedoeling dat het natuur- en recreatiegebied wordt uitgebreid tot een oppervlakte van 10.000 hectare. Daarmee is het een van de grootste natuurprojecten in West-Europa.
Het hoofdeiland is publiek toegankelijk. Hier vind je een jachthaven, een drijvend bezoekerscentrum, een speelvallei voor kinderen, wandelpaden en een uitkijktoren. Van 1 maart tot en met 31 oktober vaart een veerboot vanuit Lelystad dagelijks op en neer.
4. Vuurtoreneiland
Niet ver van Pampus ligt Vuurtoreneiland, ook in het IJmeer. Dit eiland werd in 1701 aangelegd om een lichtbaken op te kunnen plaatsen, wat de naam van het eiland verklaart. In 1809 werd hier een militaire post gevestigd, die net als Fort Pampus onderdeel uitmaakte van de Stelling van Amsterdam.
Nog altijd staat hier een (vervallen) fort en de enige vuurtoren van Amsterdam. Lange tijd was het eiland niet toegankelijk voor publiek, maar tegenwoordig kun je er terecht voor een culinair bezoek: sinds 2013 is er een restaurant gevestigd, ’s zomers in een glazen paviljoen en ’s winters in de voormalige kazerne.
Vuurtoreneiland werd in 1996 door een smal pad verbonden met het vasteland, waardoor het eigenlijk niet meer voldoet aan de definitie van een eiland. Toch is deze bestemming alleen per boot bereikbaar, aangezien het pad voor publiek is gesloten. De boot vertrekt vanuit Amsterdam en is verbonden aan een restaurantreservering.
5. Vogeleiland
In het Zwarte Meer ligt Vogeleiland. Dit is een omdijkte zandplaat die in 1942 ontstond door het opspuiten van zand en bagger. Sinds 1997 wordt het door de Vereniging Natuurmonumenten beheerd als vogelreservaat.
Zoals de naam al doet vermoeden, broeden en verblijven talloze vogelsoorten op het eiland. Dat zijn er tenminste zestig, waaronder de blauwborst, nachtegaal, grote karekiet, havik en zeearend. Een walhalla voor vogelspotters dus. Om de natuurfunctie te beschermen, is het eiland alleen per begeleide excursie toegankelijk. Deze worden georganiseerd door Natuurmonumenten.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Ramon is freelance editor voor National Geographic. Al jong raakte hij gefascineerd door de wisselwerking tussen mens en omgeving, vooral op de meest afgelegen plekken ter wereld. Niet voor niets studeerde hij sociale geografie. Zijn favoriete uitdaging als redacteur is om complexe verhalen om te zetten in begrijpelijke teksten.
