Dieren

Dinosauriërsporen aan Schotse kust ontdekt

De pootafdrukken werpen nieuw licht op het leven van dinosauriërs in het Dogger-tijdperk (Midden-Jura), een periode waarvan maar weinig fossielen bewaard zijn gebleven. zondag, 8 april 2018

Door Michael Greshko

Ruim 160 miljoen jaar geleden baande een dinosauriër met een lange nek, uit de diergroep die Sauropoda wordt genoemd, zich een weg door de oeroude lagunes die in die tijd overal in het huidige Groot-Brittannië te vinden waren. Nu zijn aan de onherbergzame en ruige westkust van het Schotse Isle of Skye tientallen pootafdrukken van deze dieren gevonden.

Wie aan de rotsachtige kust van Skye staat, zou de reusachtige pootafdrukken makkelijk voor getijdenpoelen kunnen aanzien – behalve dat ze bij nadere inspectie sporen van tenen en het grote hielkussen van de dinosauriërs vertonen.

“De sporen lagen eigenlijk jarenlang voor onze neus,” zegt paleontoloog Michael Habib van de University of Southern California, die niet bij deze ontdekking was betrokken. “Zo zie je maar weer: sauropoden zijn zóveel groter dan alle andere dieren dat wij paleontologen in het veld eigenlijk zelden naar zoiets enorms uitkijken.”

Tussen de kolossale pootafdrukken vond het team ook de kenmerkende sporen – met drie teenafdrukken – van theropoden, waarschijnlijk voorlopers van de latere Tyrannosaurus rex uit het Krijt.

De volledige set van pootafdrukken werd deze week wetenschappelijk beschreven in het Scottish Journal of Geology en levert een zeldzaam inzicht in het zogenaamde Dogger-tijdperk (Midden-Jura) op, de periode tussen 174 en 164 miljoen jaar geleden die tot nu toe maar weinig dinosauriërfossielen van welke soort dan ook heeft prijsgegeven. De nieuwe ontdekking zou het Isle of Skye op de kaart kunnen zetten als een belangrijke vindplaats voor een beter begrip van de fauna in deze nauwelijks bekende periode.

“Het Dogger was een zeer belangrijk tijdperk: het was in deze periode dat de eerste vogels, de eerste tyrannosauriërs en de eerste echt kolossale Sauropoda zich begonnen te ontwikkelen,” zegt paleontoloog Steve Brusatte van de University of Edinburgh, medeauteur van de studie en ontvanger van een National Geographic-beurs.

“Skye is een van de weinige plekken waar je deze fossielen kunt vinden.”

Water, water en nog eens water

In april 2016 stuitten de onderzoekers Davide Foffa en Hong-Yu Yi bij toeval op de nieuwe pootafdrukken, op een vindplaats genaamd ‘Rubha nam Brathairean’ of ‘Broederspunt’. In 2017 keerden Brusatte en zijn studente Paige dePolo terug om de plek in kaart te brengen en de sporen te analyseren, tijdens veldwerk dat door de National Geographic Society werd gefinancierd.

Voor sommigen roept de term ‘veldwerk’ misschien beelden van Indiana Jones in een onherbergzame woestijn op. Maar wie veldwerk op Skye verricht, is overgeleverd aan de kou en de harde windstoten en regenbuien die voortdurend over het eiland zwiepen – en korte metten maakten met de drones die de wetenschappers hoopten te gebruiken om het gebied in kaart te brengen. De pootafdrukken langs de kust kwamen bij vloed ook geregeld onder water te staan.

“Ik had een klokje op mijn rugzak en we hielden voortdurend de tijd in de gaten. Ongeveer op dit moment moet het water gaan stijgen – o, daar komt het al,” zegt DePolo, hoofdauteur van de studie en gastonderzoeker van het Nevada State Museum in Las Vegas. “Je raakt eraan gewend.”

Om de sporen tijdens eb te kunnen scannen, knutselde DePolo zelf een ‘intervalmeter’ in elkaar: een lange stok met daaraan twee videocamera’s die – als twee ogen die diepte kunnen zien – de pootafdrukken tijdens het lopen in 3D fotografeerden.

Succesvolle Sauropoda

De pas ontdekte sporen waren – evenals de enige andere pootafdrukken van Sauropoda die op Skye zijn gevonden – in de fijnkorrelige afzettingen van een lagune gedrukt. Op basis van deze overeenkomsten zeggen DePolo en Brusatte dat op Skye – en mogelijk ook elders – geregeld Sauropoden door het ondiepe water langs de kust waadden.

Voor het wetenschappelijk onderzoek naar Sauropoda is met deze ontdekking de cirkel weer rond, want begin vorige eeuw beschouwden paleontologen deze groep dinosauriërs met hun lange nekken nog als trage kolossen die alleen in moerassen huisden, waar ze hun zware lijven in het water konden laten drijven. Maar uit de bewijzen die sindsdien zijn verzameld, komt naar voren dat de reuzen ook op land liepen en zich over de hele planeet verspreidden. Beenderen en pootafdrukken van Sauropoda zijn op alle zeven continenten gevonden – met inbegrip van Antarctica.

“Het bleek dus niet zo te zijn dat ze alleen in het water konden leven en tot moerassen waren veroordeeld,” zegt Brusatte. “We weten inmiddels dat ze dusdanig beweeglijk en energiek waren – en ook succesvol – dat ze waarschijnlijk alle milieus onderzochten die ze konden.”

Waarschijnlijk zullen op Skye nog meer pootafdrukken worden gevonden. Het team van Brusatte heeft al meerdere andere routes met mogelijke sporen geïdentificeerd en DePolo zal daar onderzoek naar doen wanneer ze deze herfst voor haar promotieonderzoek naar Edinburgh terugkeert.

“Dat is pas een avontuur, nietwaar?” zegt ze.

Lees meer