Dieren

Moet je je tanden laten poetsen door een garnaal?

Poetsgarnalen verwijderen vuil en parasieten van het vel en zelfs uit de bek van vissen. Maar ze blijken ook niet te beroerd om mensen te helpen.woensdag 1 augustus 2018

Door Liz Langley
Moet je je tanden laten poetsen door een garnaal?
Moet je je tanden laten poetsen door een garnaal?

Veel mensen lachen als ze poetsgarnalen bezig zien, en op video’s is te zien dat de diertjes er geen probleem mee hebben om die lach nog wat stralender te maken.

Deze ijverige ongewervelde diertjes eten parasieten en dode cellen op de schubben van vissen. De vissen blijven daardoor gezond, de garnalen scharrelen zo hun kostje bij elkaar. En de garnalen blijken ook niet te beroerd om duikers te laten profiteren van hun schoonmaakdiensten.

Waarom doen die garnalen dat, en kan het kwaad voor mensen?

Schoonmaak op kleine schaal

Tijdens haar vakantie op Hideaway Island in Vanuatu filmde Victoria Kronsell uit het Australische Melbourne een medewerker van een duikwinkel die een schoonmaakbeurt onderging van Pacifische poetsgarnalen bij een gezonken sleepboot omringd door clownvissen.

Kosnell probeerde het zelf niet, maar “het is een leuk trucje voor de toeristen,” zegt ze.

Ook duikers doen het met enige regelmaat, vertelt Benjamin Titus van het American Museum of Natural History in New York City, die een onderzoek deed naar de effecten van de interactie tussen duikers en poetsgarnalen.

Garnalen kunnen heel slecht zien, vertelt hij. Dat zou de reden kunnen zijn dat ze niet bang zijn voor menselijke clientèle.

Garnalen zien een duiker die langzaam naar hun poetsstation zwemt vermoedelijk “gewoon als een grote vis”, aldus postdoc Eleanor Caves van Duke University.

In een recent onderzoek toonde Caves aan dat garnalen zelfs proberen om donkere vormen op een tegen hun aquarium geplaatst iPadscherm schoon te maken. Vissen nemen een donkerder kleur aan, als signaal aan de garnalen dat ze op zoek zijn naar een poetsbeurt, en niet naar een maaltijd. (Lees ook: Garnalen bieden schoonmaakdiensten aan met geheime code)

De aanwezigheid van duikers kan het schoonmaakgedrag ook beïnvloeden.

Tijdens een onderzoek in 2015 observeerden Titus en zijn team poetsactiviteiten op twee locaties waar ze doken. Op de ene plek waren geen mensen, de andere plek was een populaire duiklocatie.

Het poetsgedrag van zowel vissen als garnalen veranderde niet als de observaties alleen werden gedaan door camera’s, maar de activiteiten namen met de helft af op de populaire duiklocatie als daar mensen aanwezig waren. Als duikers de plekken bezochten waar normaal gesproken nooit mensen kwamen, stopten de schoonmaakactiviteiten zelfs helemaal. Uit deze resultaten blijkt dat vissen waarschijnlijk wennen aan de aanwezigheid van duikers, maar niet volledig.

Omdat ze tijdens het schoonmaken niet mogen bewegen, zijn ze op dat moment kwetsbaarder voor roofdieren dan anders. Het zou kunnen dat de vissen zich niet laten schoonmaken vanwege de aanwezigheid van duikers, wat nadelige gevolgen heeft voor hun eigen gezondheid en die van andere vissen.

“Een duiker die een poetsstation bezet houdt, kan vissen die een poetsbeurt nodig hebben afschrikken, of gewoon fysiek in de weg zitten,” aldus Caves.

Houd je adem niet in

Caves heeft haar tanden nooit laten reinigen door garnalen, maar ze hebben wel haar hand schoongemaakt toen ze in het laboratorium routine-onderhoud deed aan het aquarium.

“Ze zijn zo klein dat je ze nauwelijks voelt, behalve zo nu en dan een prikje als ze wat dieper graven met hun schaar.” Ze vermoedt dan ook dat het een vreemd gevoel is om je tanden door ze te laten poetsen.

“Het is fantastisch als mensen meer kennis krijgen over wat er allemaal te vinden is rond een rif,” stelt Caves, maar “het is toch het beste als duikers, en alle anderen die van de natuur genieten, de dieren met rust laten.”

Duikers zullen merken dat ze, als ze zich stilhouden op de juiste plek, het schoonmaken kunnen zien zonder de dieren te verstoren.

Titus snapt dat het leuk is om een poetsbeurt te krijgen, maar raadt een schaaldierenschoonmaak niet aan.

Daarnaast wijst hij erop dat de eerste regel bij het duiken luidt: “nooit je adem inhouden”, vanwege het risico op caissonziekte, ook wel duikersziekte genoemd. En “dat is nou precies wat je doet als je een garnaal door je mond laat kruipen.”

Heb je een vraag over de wondere wilde wereld? weet Liz of zoek haar op via Facebook.Weird Animal Question of the Week geeft elke zaterdag antwoord op jullie vragen.

Lees ook: Garnalen bieden schoonmaakdiensten aan met geheime code

Dit verhaal werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer