Dieren

Verweesde olifanten hebben het zwaar en worden vaak gepest

Uit nieuw onderzoek blijkt dat stropers die olifanten doden ook langdurige schade aanrichten onder de overlevende olifanten.maandag 8 oktober 2018

Door Joshua Rapp Learn
De manier waarop jonge vrouwtjesolifanten zich aanpassen aan het verlies van hun moeder, kan gevolgen hebben voor het vermogen van de soort om zich van de stroperijcrisis in Afrika te herstellen.

Vrouwelijke olifantenweesjes staat een hard leven te wachten vergeleken met soortgenoten die met hun moeder opgroeien. Dat is slecht nieuws voor het vermogen van de soort om een stroperijcrisis te doorstaan die elk jaar dertigduizend slachtoffers onder de olifanten eist.

Jonge vrouwtjesolifanten die hun moeder als gevolg van stroperij verliezen, worden weliswaar door verwanten in bescherming genomen, maar uit nieuw onderzoek dat in september in het tijdschrift Animal Behavior verscheen, blijkt dat dit niet genoeg is om het gebrek aan zorg door de biologische moeder te compenseren.

“Wezen kunnen zich sociaal aanpassen, maar daar gaat het niet om,” zegt Shifra Goldenberg, internationaal projectmanager olifantenbescherming van het Smithsonian Conservation Biology Institute en hoofdauteur van de nieuwe studie. “Ze kunnen zich bij familieleden aansluiten en het lijkt dan alsof alles prima gaat, maar later blijkt dat ze niet dezelfde toegang tot hulpbronnen hebben als de niet-wezen.”

Met andere woorden, voor een jonge vrouwtjesolifant is het opgroeien veel uitdagender wanneer ze niet kan beschikken over de zorgzame bescherming van haar biologische moeder.

“Als ze geen toegang tot dezelfde hulpbronnen heeft als de andere olifanten, duurt het misschien langer voordat ze zelf geslachtsrijp wordt,” zegt Goldenberg. “Ze zou meer problemen kunnen hebben bij het overleven van een ziekte en meer stress kunnen ervaren. Vrouwelijke olifanten zouden pas op latere leeftijd zelf een kalf krijgen en in dat geval hun kalf minder goed in leven kunnen houden.”

bekijk galerij

Een verwoestende erfenis

In de studie werd gekeken naar het gedrag van jonge vrouwelijke olifanten in en rond het Natuurreservaat Buffalo Springs en het Nationale Reservaat van Samburu, in het noorden van Kenia. Biologen doen al tientallen jaren onderzoek naar de olifanten in dit gebied, zodat ze goed op de hoogte zijn van de samenstelling van de kuddes en het trekgedrag en andere gedragingen van de dieren. Dat maakt deze populatie ideaal om te bestuderen.

In 2009 begonnen stropers zich op de olifanten in deze regio te richten, waarbij ze het volgens Goldenberg vooral op oudere vrouwtjesolifanten hadden gemunt, vanwege hun grote slagtanden. “Het zorgde voor een verwoestende erfenis voor deze populatie,” zegt ze.

Om meer inzicht te krijgen in de gevolgen die het verlies van de moederolifanten voor de overlevende jongen had, zetten Goldenberg en medeauteur George Wittemyer, beiden van de Colorado State University, dit onderzoeksproject op.

Ze besloten zich te concentreren op drie verschillende groepen jonge vrouwtjes: dieren die hun moeder hadden verloren maar in de kudde bleven, dieren die hun moeder hadden verloren en daarna de ongebruikelijke stap zetten om zich bij een andere kudde aan te sluiten, en een controlegroep van vrouwtjesolifanten die met hun moeder opgroeiden. De onderzoekers keken naar het gedrag van de dieren en hielden bij hoe vaak de wezen vriendelijk dan wel agressief werden bejegend. In het laatste geval werden ze door andere olifanten geduwd of achterna gezeten.

Uit de analyse van Goldenberg en Wittemyer bleek dat de wezen in vergelijking tot de niet-wezen tijdens het opgroeien vaker te maken kregen met agressie. De wezen die zich bij een nieuwe kudde hadden aangesloten, ondergingen de meeste agressie.

Hoewel zowel wezen als olifanten met moeders dezelfde hoeveelheid aandacht en zorg van de andere olifanten in de kudde kregen, ontvingen de wezen uiteindelijk minder affectie omdat de zorg van de eigen moeder ontbrak. (Lees hier hoe een olifantenwees met een helikopter werd gered

Zit het alleen maar tussen de oren?

Volgens ecologe en psychologe Gay Bradshaw, medeoprichter en directeur van het Kerulos Center for Nonviolence, een ngo die streeft naar veranderingen in de houding van mensen ten behoeve van een betere mentale gezondheid bij dieren, zijn veel van deze jonge olifantjes getraumatiseerd door het verlies van hun moeder en verwante matriarchen in de kudde.

In 2016 vernietigden Keniaanse wildopzieners ruim 105 ton ivoor om de wereld te laten zien dat dit product waardeloos is.

Bradshaw uit kritiek op het nieuwe olifantenonderzoek, omdat daarin geen aandacht wordt besteed aan de neuropsychologie van de dieren. De gevolgen van het psychologische trauma dat de olifanten hebben ondergaan, zijn volgens haar zowel bij wezen als bij oudere vrouwtjes in kuddes in heel Afrika te bespeuren; de oudere vrouwtjesolifanten hebben in hun jeugd mogelijk zelf verwanten verloren. Daarnaast kunnen deze trauma’s volgens sommige onderzoekers tientallen jaren lang blijven doorwerken. 

“Als we de olifanten echt willen redden, zullen we ze net zo moeten behandelen als populaties die een genocide hebben overleefd,” zegt zij. “Hun collectieve psyche is aan het instorten.”

Joyce Poole, medeoprichter en -directeur van ElephantVoices, was niet betrokken bij het onderzoek van Goldenberg maar doet al tientallen jaren onderzoek naar de olifanten van Kenia. Volgens haar is de nieuwe studie niet verrassend maar onderbouwt deze eerdere bewijzen dat stroperij langdurige negatieve gevolgen voor de olifanten heeft.

“De consequentie is dat zulke hoge niveaus van agressie tot hogere stressniveaus leiden, wat zich vertaalt in lagere overlevingsniveaus,” zegt zij. Bij populaties die zij heeft bestudeerd, heeft stroperij volgens haar psychische en psychologische schade aangericht die ruim twintig jaar later nog merkbaar is.

Volgens Goldenberg was haar studie niet bedoeld om het psychologische trauma te bestuderen, maar bij vervolgonderzoek zou vastgesteld moeten worden of de toegenomen agressie waarmee de wezen worden geconfronteerd, ook gevolgen heeft voor hun overlevingskansen en voortplantingssucces op lange termijn.

“De kosten van deze massale slachtpartijen onder olifanten ten behoeve van ivoor is niet alleen een kwestie van getallen. We hebben te maken met een enorme hoeveelheid negatieve gevolgen voor individuele overlevenden en met de vraag wat dit voor het netwerk en het functioneren van hele groepen olifanten betekent,” zegt Poole. “Per slot van rekening lijken olifanten erg op mensen.”

Lees meer op nationalgeographic.nl/wildcriminaliteit

Bekijk de fotogalerij: '15x foto's van olifanten over de hele wereld'

Lees ook: 'Jonge Aziatische olifantjes raken verminkt door valstrikken'

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

 

 

 

 

Lees meer