Beelden van het Japanse makakenjong Punch gaan momenteel de hele wereld over. Video’s op sociale media uit een dierentuin lieten zien hoe zijn moeder hem wegduwde en hoe het jonge aapje een knuffeldier achter zich aan sleepte. Online volgden geschokte reacties: hoe kan een moeder haar eigen jong verstoten? Toch is afwijzing in het dierenrijk minder uitzonderlijk dan we denken. Moederschap is geen romantisch gegeven, maar een biologische strategie.
Moederschap is in de natuur geen garantie
Bijna elk dier dankt zijn bestaan aan een moeder, maar hoe die zorg eruitziet, verschilt sterk per soort. De ene moeder legt honderden eieren en ziet haar jongen nooit terug. De andere draagt haar jong maandenlang in haar buik en blijft er jarenlang bij.
Sommige krijgen hulp van soortgenoten, andere staan er alleen voor. En waar sommige partners meewerken aan de opvoeding, moeten andere moeders hun kroost beschermen tegen roofdieren, of zelfs tegen leden van hun eigen soort.
Moeders die alles geven, zelfs hun leven
De band tussen moeder en jong kan een leven lang duren, maar ook vluchtig zijn. Leeuwinnen blijven doorgaans in dezelfde familiegroep als hun dochters. Zadelrobben moeten hun volledige moederzorg samenballen in minder dan twee weken. Veel reptielen ontmoeten hun nakomelingen na het uitkomen van de eieren zelfs helemaal niet.
Sommige moeders gaan nog verder dan toewijding. Octopussen bewaken hun eieren maandenlang zonder te eten. Ze houden het legsel schoon en voorzien het van vers water. Wanneer de jongen uitkomen, is de moeder vaak zo verzwakt dat ze sterft. Haar laatste daad is er een van volledige opoffering.
Waarom verstoten sommige moeders hun jong?
Er zijn ook situaties waarin een moeder afstand neemt. Dat kan gebeuren wanneer voedsel schaars is, wanneer een jong zwak of ziek blijkt, of wanneer stress en verstoring te groot worden. In het wild draait zorg altijd om een balans tussen investering en overleving.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Een moeder die al haar energie steekt in een jong met weinig overlevingskans, brengt mogelijk haar eigen toekomst en die van toekomstige nakomelingen in gevaar. Vanuit evolutionair perspectief kan verstoting dan een harde, maar effectieve strategie zijn.
Jongeren krijgen een ‘proefperiode’
‘Veel diersoorten lijken te begrijpen dat hun jongen nog geen idee hebben wat ze doen,’ zegt diergedragswetenschapper Jennifer Verdolin, auteur van Raised by Animals. ‘Ze krijgen een soort proefperiode waarin fouten maken mag.’
Roofdieren moeten hun jongen leren jagen, primaten leren sociale regels, walvissen leren navigeren. Zonder begeleiding halen veel jongen hun eerste levensjaar niet. Moederschap vraagt dus niet alleen bescherming, maar ook onderwijs.
Wat het verhaal van Punch ons leert
Het verhaal van Punch roept emotie op, en terecht. Maar het herinnert ons er ook aan dat natuur zelden zwart-wit is. Moederliefde kan intens en levensreddend maar ook eindig zijn. En soms is afstand, hoe schrijnend ook, onderdeel van de logica van het leven in het wild.
De onderstaande fotogalerij viert de fascinerende dieren die zich, op hun eigen unieke manieren, wijden aan het moederschap.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
