Nieuwe bladvingergekko’s ontdekt op afgelegen vulkaan

Een grootschalige poging om alle soorten reptielen op de Galápagoseilanden te identificeren, heeft tot de ontdekking van drie nieuwe soorten bladvingergekko’s geleid. Eén ervan wordt al met uitsterving bedreigd.maandag 2 december 2019

De Galápagoseilanden zijn beroemd om hun unieke reptielen, van reuzenschildpadden tot zeeleguanen die op rotsen langs de kust leven. Maar nu hebben wetenschappers laten weten dat ze drie nieuwe gekkosoorten aan de lijst kunnen toevoegen – en één ervan leeft op een vulkaan.

De nieuwe bladvingergekko werd ontdekt tijdens een loodzware expeditie van Amerikaanse en Ecuadoraanse herpetologen naar de Volcán Wolf, op het meest afgelegen eiland van de vijf hoofdeilanden van de Galápagosarchipel, Isla Isabela.

“Er is een langdurige en zeer kostbare expeditie voor nodig, en als je er eenmaal bent, moet je de helling van de vulkaan beklimmen, wat erg veel moeite en een groot team vereist,” vertelt herpetoloog Alejandro Arteaga, directeur wetenschap van Tropical Herping, een onderzoeksgroep voor ecotoerisme in Ecuador. De organisatie leidde een drie jaar durend project om alle soorten reptielen op de Galápagoseilanden te identificeren ten behoeve van de allereerste veldgids over reptielen op de Ecuadoraanse archipel.

Toen het team aan de expeditie naar Volcán Wolf begon, was het doel volgens Arteaga niet om naar gekko’s te zoeken maar om de zeldzame roze galápagoslandleguaan, een soort die nog maar een decennium geleden is beschreven, te fotograferen. Toch hadden de onderzoekers het idee dat ze in het gebied ook nieuwe soorten reptielen zouden kunnen vinden, dus besloten ze om ook enkele gekko’s op te sporen.

Hun voorgevoel bleek te kloppen. Ze noemden de nieuwe soort Sabin-bladvingergekko (Phyllodactylus andysabini), naar de Amerikaanse filantroop Andrew Sabin, die de expeditie via zijn eigen stichting financieel had ondersteund. Net als alle bladvingergekko’s uit het geslacht Phyllodactylus doen de tenen van deze hagedissen denken aan de bladeren van de ginkgoboom. Gedurende het drie jaar lopende project, dat door meerdere internationale ngo’s werd gefinancierd, werden in totaal twaalf soorten bladvingergekko’s op de Galápagoseilanden geïdentificeerd, waarvan er elf uitsluitend op deze archipel leven.

Dit soort onderzoek is van cruciaal belang, omdat ongeveer de helft van de 48 soorten reptielen op deze eilanden hetzij kwetsbaar zijn voor uitsterving of direct met uitsterving worden bedreigd. Meer inzicht in deze soorten en de locaties waar ze voorkomen, kan wetenschappers en overheden helpen bij het bepalen van efficiëntere beschermingsstrategieën voor de reptielen. Zo beslaat het gehele verspreidingsgebied van P. andysabininiet meer dan 260 vierkante kilometer, waardoor de soort kwetsbaar is voor lavastromen uit de vulkaan (die in 2015 voor het laatst tot uitbarsting kwam).

“Als je dat optelt bij het feit dat er nog altijd roofdieren in het gebied worden geïntroduceerd, vooral katten en zwarte ratten, dan kun je echt spreken van een met uitsterving bedreigde soort,” zegt Arteaga. 

Uit naam van de wetenschap

Met de vondst van de Sabin-bladvingergekko zijn nu samen met de roze galápagoslandleguaan en de reuzenschildpaddensoort Chelonoidis becki, die eveneens op de hellingen van de geïsoleerde Volcán Wolf leeft, drie groepen reptielen geïdentificeerd die inheems zijn in het noordelijk deel van Isabela. “Waarom het noorden van Isabela zo bijzonder is, kunnen we [nog] niet verklaren,” zegt Arteaga.

Een andere nieuwe gekkosoort op Isabela, de Simpson-bladvingergekko (Phyllodactylus simpsoni), werd in 2014 geïdentificeerd tijdens een expeditie onder leiding van de Ecuadoraanse herpetoloog Omar Torres-Carvajal. Omdat hij nooit een formele beschrijving van de gekko heeft gepubliceerd, hebben Arteaga en zijn collega’s het werk nu voortgezet en de nieuwe soort vernoemd naar Nigel Simpson, een van de oprichters van de Ecuadoraanse milieugroep Fundación Jocotoco, die de expeditie mede financierde.

De derde nieuwe soort, de Mares-bladvingergekko (Phyllodactylus maresi), is technisch gesproken niet nieuw omdat hij al in 1973 werd beschreven als een ondersoort van Phyllodactylus galapagensis. De gekko en het eilandje Mares waar hij werd ontdekt, in de buurt van het hoofdeiland Santiago, zijn beide vernoemd naar de Italiaanse zakenman Lodovico Mares, die geld stak in de expeditie die tot de ontdekking van de soort leidde. Maar uit geavanceerd genetisch onderzoek van het team is nu gebleken dat het niet om een ondersoort gaat, maar om een geheel zelfstandige soort.

Raadselachtig is dat de onderzoekers de Mares-bladvingergekko zowel op Santiago als op Marchena aantroffen, twee eilanden die door een kleine 65 kilometer oceaan van elkaar worden gescheiden. Niemand weet op welk eilandje deze gekko zich het eerst ontwikkelde, maar uit genetische analyses blijkt dat de tweede kolonisatie relatief recent plaatsvond, namelijk minder dan een half miljoen jaar geleden – een periode die niet lang genoeg is voor het ontstaan van een aparte soort.

Gekko’s delen met de wereld

Voor Tony Gamble, die niet bij het nieuwe onderzoek was betrokken, is het begrijpelijk dat deze gekko’s zo lang onopgemerkt zijn gebleven. De reden daarvoor is volgens hem heel simpel: toeristen en onderzoekers worden doorgaans alleen overdag tot de beschermde eilanden toegelaten, terwijl gekko’s nachtdiertjes zijn.

Verassend einde van strijd tussen gekko's en een slang

“Zodra de wetenschappers en toeristen zijn verdwenen, gaat de zon onder en komen de gekko’s tevoorschijn. Op grond van hun biologie zijn gekko’s op de Galápagoseilanden bijzonder lastig te bestuderen,” zegt Gamble, herpetoloog aan de Marquette University in Milwaukee.

De reden waarom de wetenschappers hun nieuwe gids Reptiles of the Galápagos niet eerst als wetenschappelijk artikel hebben gepubliceerd maar meteen als boek hebben uitgegeven en ook gratis op internet hebben gezet, is dat ze aandacht willen vragen voor deze gekkosoorten en voor de kwetsbare positie van alle reptielen op de Galápagoseilanden.

“Een van onze verantwoordelijkheden is het vertalen van wetenschap,” zegt Lucas Bustamante, directeur fotografie van Tropical Herping. Volgens hem was het overbrengen van wetenschappelijke inzichten aan een breed publiek voor veel financiers van het onderzoek een prioriteit. “Dit is de toekomst van het milieubehoud,” zegt zij.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

lees verder

Video
3:30

Zeeschildpadden 101

Zeeschildpadden bestaan al sinds het dinosaurustijdperk. Kom meer te weten over de oudste voorouder waar wij van weten., ontdek hoe bepaalde aanpassingen hebben bijgedragen aan het voortbestaan van de reptelen en leer meer over de maatregelen die worden genomen om deze dieren te beschermen.
Lees meer