In 1946 maakte een camera aan boord van een raket de eerste foto van onze planeet vanuit de ruimte. Sindsdien zijn steeds nieuwe mijlpalen bereikt: van de eerste foto van de aarde vanaf de maan tot een afbeelding van een zwart gat op 55 miljoen lichtjaar afstand. Samen laten deze zes afbeeldingen zien hoe ver het ruimteonderzoek zich de afgelopen tachtig jaar heeft ontwikkeld.
1. De eerste foto van de aarde vanuit de ruimte — 1946
Op 24 oktober 1946 schoten Amerikaanse militairen en wetenschappers vanuit New Mexico een V-2-raket de ruimte in. Aan boord bevond zich een 35mm-filmcamera, die elke anderhalve seconde een foto maakte. Het doel was om de eerste foto van de aarde vanuit de ruimte te maken, maar succes was niet gegarandeerd: niemand wist namelijk of het filmrolletje de terugreis naar de aarde zou overleven.
Tot dan toe was de aarde nooit hoger gefotografeerd dan vanaf een ballon, op ongeveer 22 kilometer hoogte. De V-2-raket kwam meer dan vijf keer zo hoog: tot ongeveer 105 kilometer boven het aardoppervlak. Even later stortte de raket te pletter. Het filmrolletje kwam echter heelhuids uit het puin, beschermd door een stalen behuizing.
Toen het onderzoeksteam de beelden voor het eerste zag, waren ze volgens een lid van het bergingsteam uitzinnig van vreugde. Ingenieur Clyde Holliday schreef een paar jaar later in National Geographic dat de foto’s voor het eerst toonden hoe onze planeet eruit zou zien voor bezoekers van een andere planeet.
2. De eerste foto van een mens buiten een ruimtevaartuig – 1965
Op 3 juni 1965 was Ed White de eerste persoon die gefotografeerd werd buiten een ruimtevaartuig. White zat door middel van een 7,5 meter lang koord vast aan de Gemini IV-capsule, van waaruit zijn collega James McDivitt meerdere foto’s maakte.
Uiteindelijk zou deze historische ruimtewandeling 23 minuten duren – veel te kort als het aan White lag. Terwijl de foto’s gemaakt werden, zei hij: ‘Dit is de beste ervaring ooit. Geweldig.’
3. De eerste foto van de aarde vanaf de maan — 1966
Deze foto werd op 23 augustus 1966 gemaakt door de onbemande ruimtesonde Lunar Orbiter I. Het voornaamste doel van deze Amerikaanse sonde was om het maanoppervlak in kaart te brengen, en daarmee een geschikte landingsplek te vinden voor de Apollo-missies.
Tijdens de zestiende baan rond de maan maakte Lunar Orbiter I deze opname van de aarde. Daarmee werd onze planeet voor het eerst gefotografeerd vanuit een ander hemellichaam, jaren voordat de mens zelf voet op de maan zou zetten.
4. De eerste foto van het maanoppervlak, gemaakt door een persoon – 1969
Drie jaar nadat Lunar Orbiter I onderzoek had gedaan naar een geschikte landingsplaats, bereikte Apollo 11 als eerste bemande missie het oppervlak van de maan. Op 20 juli 1969 maakte Neil Armstrong, kort nadat hij uit de maanlander Eagle was gestapt, de eerste opname van het maanoppervlak die door een mens werd gemaakt.
Armstrong fotografeerde daarbij de omgeving om het landingsgebied en de onderkant van de maanlander vast te leggen. Daarmee legde hij echter nóg een opvallend onderdeel van de ruimtemissie vast: een witte afvalzak.
Deze 'jettison bag' werd tijdens het Apollo-programma gebruikt om overbodige spullen en menselijke uitwerpselen op te bergen. Eenmaal op de maan werd de zak achtergelaten, zodat de maanlander tijdens de terugreis naar de commandomodule zo min mogelijk gewicht hoefde mee te tillen.
5. De eerste foto vanaf het oppervlak van Mars — 1976
Op 20 juli 1976 landde de Amerikaanse ruimtesonde Viking 1 op de planeet Mars. Deze sonde maakte deel uit van een NASA-missie om onderzoek te doen naar mogelijke tekenen van leven op de rode planeet.
Ongeveer veertig minuten nadat NASA bericht kreeg dat de Viking was geland, werd de eerste foto van het oppervlak naar de aarde gestuurd. Deze kwam niet in één keer in beeld, maar werd regel voor regel opgebouwd. Langzaam ontstond een beeld van het rotsige oppervlak en de harde schaduwen van Mars. Als allerlaatste verscheen een van de landingspoten van Viking I in beeld.
6. De eerste foto van een zwart gat - 2019
In april 2019 presenteerden wetenschappers de eerste afbeelding van een zwart gat. Het gaat om het zwarte gat in het centrum van sterrenstelsel Messier 87, op ongeveer 55 miljoen lichtjaar van de aarde. Het object heeft een massa van ongeveer 6,5 miljard zonnen en is zelf niet zichtbaar: uit een zwart gat kan immers geen licht ontsnappen. Wat wel zichtbaar is, is de donkere schaduw in het gloeiende gas eromheen.
Voor de afbeelding combineerden onderzoekers gegevens van acht radiotelescopen over de hele wereld. Samen vormden die tijdelijk een virtuele telescoop ter grootte van de aarde. De telescopen verzamelden hun gegevens in 2017, waarna supercomputers de gegevens samenvoegden tot één beeld.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jim is editor voor National Geographic. Hij studeerde sociale geografie, en specialiseerde zich in duurzaamheid en groene steden. Schrijven is zijn passie; hij ziet in elk verhaal – hoe klein ook – een kans om de wereld beter te begrijpen. In zijn vrije tijd bezoekt hij graag concerten en filmhuizen, of gaat hij hardlopen.
