Voor veel mensen is een orchidee iets voor op de vensterbank of een exotische bloem uit een tropisch regenwoud. Dat dacht fotograaf Loek Buter ook.
Totdat hij enkele jaren geleden voor National Geographic Magazine een reportage maakte over een zelfvoorzienend echtpaar in het Friese Workum. Naast hun huis lag een weide vol bloeiende orchideeën. Die ontmoeting veranderde alles.
‘Ik wist niet wat ik zag’, vertelt Buter. ‘Ik was stomverbaasd dat orchideeën gewoon in Nederland groeien. Ik kende ze alleen uit de Amazone en van de vensterbank.’
Toen de avondzon over het Friese grasland viel, ging hij op zijn knieën zitten om de bloemen te fotograferen. De beelden die hij daar maakte, vormden het begin van een jarenlange fascinatie. Wat begon als verwondering groeide uit tot een omvangrijk fotoproject over wilde orchideeën in Nederland en Vlaanderen, gepubliceerd in het julinummer van National Geographic Magazine.
Een verborgen wereld
Tijdens zijn onderzoek ontdekte Buter niet alleen hoe bijzonder deze planten zijn, maar ook hoe kwetsbaar. Veel inheemse orchideeën zijn bedreigd en staan op de rode lijst. Sommige soorten komen nog maar op enkele plekken voor, andere zijn zelfs verdwenen en worden met veel inspanning opnieuw geïntroduceerd. Vrijwilligers, onderzoekers, terreinbeheerders en natuurorganisaties zetten zich dagelijks in om de soorten te behouden. Juist die toewijding vormde een belangrijke inspiratiebron voor de fotograaf.
‘Ik werd geraakt door de volharding waarmee mensen zich inzetten voor het behoud van de plantjes. Van sommige soorten zijn nog maar enkele exemplaren over. Toch blijven mensen zich ervoor inzetten.’
De reportage voert langs graslanden op Texel, kalkhellingen in Zuid-Limburg en duingebieden langs de kust, waar orchideeën fungeren als graadmeter voor de gezondheid van ecosystemen. Ze gedijen alleen onder specifieke omstandigheden en zijn daardoor een belangrijke indicator voor biodiversiteit en natuurkwaliteit.
De uitdaging van macrofotografie
Voor Buter betekende het project ook een fotografische ontdekkingstocht. Orchideeën zijn vaak klein en staan laag bij de grond. Om ze overtuigend in beeld te brengen, moest hij zich verdiepen in macrofotografie, een discipline waarin hij weinig ervaring had.
‘De traditionele macrolenzen werkten voor mij niet goed. Fotografie draait voor mij om verhalen vertellen. Elk beeld moet een hoofdstuk in dat verhaal zijn.’
Na veel experimenteren koos hij voor een bijzondere groothoek-macrolens van Laowa. Die stelde hem in staat om niet alleen de bloem zelf vast te leggen, maar ook de omgeving waarin zij groeit. Daardoor krijgen de orchideeën een plek in hun landschap en worden ze onderdeel van een groter verhaal.
De techniek was niet eenvoudig. De langwerpige lens is lastig hanteerbaar en vereiste veel licht, een hoge scherptediepte en vooral windstil weer. Vaak werkte Buter met een diafragma van f/40 om zowel de bloem als haar leefomgeving scherp in beeld te krijgen.
‘Op die manier kon ik de kleine bloemen tot leven wekken én laten zien hoe bijzonder hun leefgebied is.’
Hoop tussen de bloemen
Hoewel klimaatverandering, stikstofdepositie en veranderingen in landgebruik veel druk zetten op de orchideeën, ontdekte Buter ook een verrassend optimistische kant van het verhaal.
‘Klimaatverandering en menselijk ingrijpen hebben duidelijk invloed op orchideeën. Maar tegelijk sta ik ervan versteld hoe goed sommige soorten zich weten aan te passen aan nieuwe omstandigheden.’
Dat spanningsveld tussen kwetsbaarheid en veerkracht vormt de rode draad in zijn beelden. De foto’s laten niet alleen zien wat er dreigt verloren te gaan, maar ook hoeveel natuur er nog altijd vlak bij huis te ontdekken valt.
‘In mijn fotografie wil ik laten zien hoeveel de natuur in onze directe omgeving ons nog te bieden heeft.’
Een kroon op het werk
Voor Buter was het maken van de reportage een van die projecten waarvoor je fotograaf wordt.
‘De lange zomerdagen buiten in de natuur zijn de dagen waar je het voor doet,’ zegt hij.
Dat de serie uiteindelijk verscheen in National Geographic Magazine voelt voor hem als de bekroning van jaren werk. ‘Het is altijd geweldig samenwerken met de redactie. Er zijn tegenwoordig nog maar weinig media die zoveel tijd nemen om een verhaal zorgvuldig te begeleiden en samen met fotograaf en schrijver te perfectioneren. Met het prachtige verhaal van Astrid Smit komt het onderwerp echt tot leven.’
Bekijk ook de video bij deze reportage en lees het volledige verhaal over wilde orchideeën in het julinummer van National Geographic Magazine.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
